خانه‌ریز با اعتبار دیجی‌پی؛ خرید آسان، فروش نامعلوم

به گزارش صدای بورس، ارسال گسترده پیامک «سرمایه‌گذاری متری با اعتبار دیجی‌پی» بار دیگر خانه‌ریز را به کانون توجه آورده است؛ طرحی که با تبلیغ «نقدشوندگی بالا» و امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ خرد، در حال گسترش مسیر جذب سرمایه است، اما وضعیت معاملات ثانویه و ضمانت واقعی خروج سرمایه‌گذاران از آن همچنان محل سؤال است. وقتی خرید با اعتبار تسهیل می‌شود، آیا فروش دارایی نیز به همان اندازه آسان و تضمین‌شده است؟

مسیر خرید هموار، خروج سرمایه‌گذار نامعلوم

خانه‌ریز در وب‌سایت رسمی خود «نقدشوندگی بالا»، «پروژه‌های کم‌ریسک» و «عدم تعهد به پرداخت‌های آتی» را از مزایای سرمایه‌گذاری معرفی کرده است. بااین‌حال، تسهیل خرید از طریق اعتبار دیجی‌پی، نه ریسک سرمایه‌گذاری را از بین می‌برد و نه برای دارنده دارایی خریدار پیدا می‌کند. تعهد بازپرداخت اعتبار پابرجاست، حتی اگر فروش دارایی زمان‌بر شود.

پرسش اصلی این است که سرمایه‌گذار در صورت نیاز به نقدکردن دارایی، دقیقاً از چه مسیری و با چه تضمینی می‌تواند از طرح خارج شود؟ آیا فروش به وجود خریدار جدید وابسته است یا شهرداری در هر شرایطی مسئول بازخرید دارایی خواهد بود؟

وعده ۷۲ساعته زیر سایه ابهام معاملات

نوید خاصه‌باف، مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران، از نقدشوندگی حداکثر ۷۲ساعته سرمایه در خانه‌ریز سخن گفته است. اما وعده نقدشوندگی زمانی معنا دارد که شرایط اجرا، مسئولیت بازخرید و ضمانت اجرای آن روشن باشد.

اگر فروش دارایی به تقاضای بازار وابسته است، چگونه می‌توان بدون انتشار اطلاعاتی از حجم معاملات و تعداد خریداران، نقدشوندگی بالا را تضمین‌شده دانست؟ اگر شهرداری مستقلاً بازخرید را تضمین می‌کند، شرایط اجرای این تعهد و ضمانت آن کجاست؟

خانه‌ریز از ابتدای فعالیت خود امکان خریدوفروش دارایی در بستر اختصاصی را مطرح کرده است؛ اما وجود یک بازار مبادله، به‌تنهایی به معنای فروش قطعی در مهلت ۷۲ساعته نیست. بدون انتشار آمار معاملات و توضیح سازوکار فروش در شرایط نبود تقاضا، فاصله میان وعده نقدشوندگی و امکان واقعی خروج سرمایه‌گذار همچنان پابرجاست.

معاملات ثانویه‌ای که دیده نشد

خانه‌ریز در بورس تهران یا فرابورس پذیرش نشده و نماد معاملاتی بورسی ندارد. حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در مصاحبه با صدای بورس اعلام کرده بود که اگر معاملات ثانویه در این طرح وجود داشته باشد، سازمان بورس به موضوع ورود خواهد کرد؛ درحالی‌که از ابتدای فعالیت خانه‌ریز، امکان خریدوفروش در بازار اختصاصی آن مطرح بوده است.

این اختلاف، پرسشی جدی ایجاد می‌کند: اگر معاملات میان سرمایه‌گذاران در بستری اختصاصی انجام می‌شود، چرا این معاملات مبنای ورود نهاد ناظر قرار نگرفته‌اند؟ آیا ماهیت حقوقی این دارایی و سازوکار مبادله آن به‌روشنی بررسی شده است؟

از سوی دیگر، تاکنون نظارت مستقلی از سوی سازمان بورس یا بانک مرکزی بر این سازوکار گزارش نشده است. در شرایطی که شهرداری هم مجری طرح است و هم مسئول اصلی پاسخ‌گویی درباره عملکرد آن، نبود نظارت مستقل می‌تواند زمینه تعارض منافع را ایجاد کند؛ زیرا ارزیابی ادعاهای مربوط به نقدشوندگی و عملکرد طرح نباید صرفاً به متولی آن محدود بماند.

تبلیغ بیشتر، پاسخ‌گویی کمتر؟

خانه‌ریز با هدف فراهم‌کردن امکان مشارکت مردم در پروژه‌های ساختمانی، سرمایه‌های خرد را جذب می‌کند؛ اما توسعه تبلیغات از مسیر اعتبار دیجی‌پی باید با شفافیت متناسب درباره ریسک‌ها، حقوق خریداران و شرایط خروج همراه باشد.

وقتی خرید آسان‌تر از فروش است، «نقدشوندگی بالا» دیگر صرفاً یک مزیت تبلیغاتی نیست؛ ادعایی است که باید با آمار معاملات، قرارداد روشن و ضمانت اجرایی اثبات شود.