اهرمی‌ها در تله زیان؛ حباب منفی و دامنه نوسان چه بلایی سر سرمایه‌گذاران آورد؟

به گزارش صدای بورس، صندوق‌های اهرمی بورس در معاملات امروز، در ادامه روند نزولی روزهای اخیر، همچنان زیر فشار فروش قرار دارند. بررسی عملکرد ۹ صندوق اهرمی نشان می‌دهد آخرین قیمت تمام این نمادها منفی است و بازده هفتگی هیچ‌کدام به محدوده مثبت نرسیده است. هم‌زمان، فاصله سنگین قیمت معاملاتی با NAV، افت ارزش دارایی‌ها و خروج نقدینگی از برخی صندوق‌های بزرگ، وضعیت این ابزارهای پرریسک را پیچیده‌تر کرده است.

سقوط هفتگی؛ جهش در صدر زیان

جهش با افت هفتگی ۱۳٫۷۸ درصدی، بدترین عملکرد را در میان صندوق‌های بررسی‌شده ثبت کرده است. پس از آن، دوایکس با منفی ۱۲٫۳۳ درصد و بیدار با منفی ۱۰٫۹۹ درصد قرار دارند. موج، پیشرفت، توان و اهرم نیز افت هفتگی بیش از ۹ درصدی را تجربه کرده‌اند.

افت هم‌زمان قیمت‌ها در معاملات امروز و بازده منفی تمام صندوق‌ها در مقیاس هفتگی، از تداوم فشار فروش حکایت دارد. هرچند موج و دوایکس همچنان بازده ماهانه مثبتی دارند، افت اخیر نشان می‌دهد رشد قبلی این صندوق‌ها نیز در معرض اصلاح قرار گرفته است.

دامنه نوسان؛ ترمز تعدیل قیمت و NAV

یکی از چالش‌های مهم صندوق‌های اهرمی، تناسب نداشتن دامنه نوسان قیمت با سرعت تغییرات NAV است. دامنه نوسان این صندوق‌ها در ماه‌های اخیر مثبت و منفی ۴ درصد گزارش شده؛ درحالی‌که تغییرات ارزش دارایی‌های پایه و NAV می‌تواند از این محدوده فراتر برود. این اختلاف، به‌ویژه هنگام نوسانات شدید بازار، امکان تعدیل سریع قیمت با ارزش خالص دارایی‌ها را محدود می‌کند.

در چنین شرایطی، قیمت تابلو ممکن است نتواند هم‌پای ارزش دارایی‌های صندوق حرکت کند و صف‌های خرید یا فروش شکل بگیرند. نتیجه این وضعیت می‌تواند ماندگاری یا تشدید فاصله قیمت و NAV باشد؛ مسئله‌ای که با کاهش نقدشوندگی، تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران را دشوارتر می‌کند.

حباب منفی؛ معضل حل‌نشده اهرمی‌ها

بر اساس داده‌های فعلی، توان با فاصله منفی ۲۷٫۸۵ درصدی از NAV در بدترین موقعیت قرار دارد. اهرم با ۲۷٫۴۲ درصد، نارنج اهرم با ۲۶٫۷۹ درصد و بیدار با ۲۶٫۶۲ درصد نیز فاصله قابل‌توجهی با ارزش خالص دارایی‌های خود دارند. حتی دوایکس، با کمترین فاصله در این گروه، ۱۰٫۱۳ درصد پایین‌تر از NAV معامله می‌شود.

این وضعیت در حالی ادامه دارد که ضعف بازارگردانی، محدودیت صدور واحدهای جدید و ماهیت ساختاری صندوق‌های اهرمی از عوامل مطرح‌شده برای ماندگاری حباب منفی بوده‌اند.

نکته انتقادی اینجاست که صرف وجود تخفیف نسبت به NAV، راه‌حل مشکل سرمایه‌گذار نیست. تا زمانی که سازوکار مؤثری برای تعدیل فاصله قیمت و ارزش دارایی‌ها وجود نداشته باشد، این حباب ممکن است پابرجا بماند؛ ضمن آنکه افت بازار سهام می‌تواند NAV را نیز کاهش دهد.

خروج پول از صندوق‌های بزرگ؛ تقاضا همچنان ضعیف است

توان با خروج ۶۷٫۸ میلیارد تومان، اهرم با ۶۴٫۱ میلیارد تومان و موج با ۴۷٫۹ میلیارد تومان، بیشترین خروج پول را در میان صندوق‌های بررسی‌شده ثبت کرده‌اند. در مقابل، بیدار و دوایکس به‌ترتیب ۱۶٫۸ و ۱۴٫۷ میلیارد تومان ورود پول داشته‌اند.

این اختلاف نشان می‌دهد جریان نقدینگی در تمام صندوق‌ها یکسان نیست؛ اما ورود پول به چند نماد نیز نتوانسته بازده هفتگی آن‌ها را مثبت کند. از سوی دیگر، افت NAV در برخی صندوق‌ها به بیش از ۲۷ درصد رسیده است؛ موضوعی که در کنار ساختار اهرمی، ریسک سرمایه‌گذاری را تشدید می‌کند.

اهرمی‌ها؛ ترکیب زیان، حباب و نقدشوندگی

صندوق‌های اهرمی با هدف تقویت بازده در بازار صعودی طراحی شده‌اند، اما در روند نزولی می‌توانند زیان سنگین‌تری به سرمایه‌گذاران تحمیل کنند. وقتی افت دارایی‌های پایه، کاهش NAV و فاصله منفی قیمت با ارزش خالص دارایی‌ها هم‌زمان می‌شوند، سرمایه‌گذار با چند ریسک متفاوت مواجه است.

در مجموع، افت هفتگی تمام صندوق‌های بررسی‌شده، حباب منفی سنگین و خروج پول از برخی نمادهای بزرگ نشان می‌دهد مشکلات اهرمی‌ها فراتر از یک اصلاح مقطعی است. بازنگری در تناسب دامنه نوسان، تقویت سازوکارهای بازارگردانی و رفع موانع تعدیل حباب، از موضوعاتی است که برای بهبود عملکرد این ابزارها باید جدی گرفته شود. تا آن زمان، پایین بودن قیمت نسبت به NAV به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه قطعی ارزندگی یا بازگشت قریب‌الوقوع قیمت‌ها باشد.