به گزارش صدای بورس پلتفرمهای آنلاین خریدوفروش طلا با یکی از جدیترین آزمونهای خود درباره محل نگهداری طلای مشتریان، دسترسی به خزانه و سرعت تسویه روبهرو شدهاند. تازهترین نمونه ماجرای «میلی» است؛ شرکتی که اعلام کرده طلای مربوط به تعهدات کاربران در خزانه وجود دارد، اما محدودیت دسترسی به بخشی از ذخایر بر برخی تسویهها اثر گذاشته است.
رشد ۱۶ برابری ریالی، رشد چهاربرابری دلاری
داده منتشرشده از سوی مرجع صندوقهای سرمایهگذاری نشان میدهد دارایی تحت مدیریت صندوقهای طلا طی دو سال از حدود ۵۷ همت به ۹۳۸ همت رسیده است. در مقیاس دلاری نیز ارزش داراییهای این صندوقها از حدود ۹۰۰ میلیون دلار به نزدیک ۴ میلیارد دلار افزایش یافته است. محاسبه ساده نشان میدهد رشد ریالی تقریبا ۱۶.۵ برابر و رشد دلاری حدود ۴.۴ برابر بوده است.
همین تفاوت یک نکته مهم دارد. بخش قابل توجهی از جهش ریالی طبیعی است؛ نرخ ارز و قیمت طلا هر دو افزایش یافتهاند و در نتیجه ارزش ریالی دارایی موجود صندوقها نیز بالا رفته است. با این حال رشد بیش از چهاربرابری ارزش دلاری نشان میدهد نمیتوان تمام افزایش اندازه صندوقها را فقط با تورم یا کاهش ارزش ریال توضیح داد.
در صندوقهای طلا، سرمایهگذار مستقیماً مالک یک شمش مشخص نیست. او واحد یک صندوق را در اختیار دارد و صندوق نیز بخش عمده منابع خود را در ابزارهای مبتنی بر طلا، بهویژه گواهی سپرده شمش و سکه، سرمایهگذاری میکند.
در ماههای گذشته متوسط بخش بزرگی از دارایی صندوقهای طلا در گواهی سپرده شمش متمرکز بوده است. در این ساختار طلای فیزیکی پیش از صدور گواهی در خزانه مورد تأیید بورس کالا نگهداری میشود و گواهی سپرده نماینده آن موجودی است. بورس کالا در شهریور اعلام کرد ارزش خزانه شمش طلای پشتوانه گواهیهای سپرده از هزار همت عبور کرده است.
از قرارگرفتن عدد «بیش از هزار همت طلای خزانه» در کنار حدود ۹۰۰ همت دارایی صندوقهای طلا نمیتوان نتیجه گرفت که در یک تاریخ مشخص، تمام NAV صندوقها دقیقاً و به نسبت یکبهیک با همان میزان طلا پوشش داده شده است. همه گواهیهای سپرده موجود در بازار الزاماً متعلق به صندوقها نیستند، ترکیب دارایی صندوقها یکسان نیست و تاریخ ارزشگذاری این ارقام نیز ممکن است متفاوت باشد.
آنچه میتوان گفت این است که بازار گواهی سپرده شمش به پشتوانه یک موجودی فیزیکی بزرگ در خزانههای رسمی شکل گرفته و صندوقهای طلا بخش عمدهای از دارایی خود را از همین مسیر نگهداری میکنند.
داستان «میلی» و چالش پلتفرمهای آنلاین خرید و فورش طلا
در پلتفرم آنلاین، زنجیره متفاوت است. کاربر مبلغی پرداخت میکند و در حساب او مقدار مشخصی طلا ثبت میشود. مقررات جدید نیز پلتفرم را موظف کرده موجودی تعهدشده به کاربران را با طلای موجود در خزانه تطبیق دهد و امکان مشاهده اطلاعات معامله را فراهم کند.
این موضوع لایه دیگری هم دارد و آن مسئله نقدشوندگی طلاست. ماجرای اخیر «میلی» اهمیت این لایه را برجسته کرد. این شرکت در روزهای اخیر در واکنش به انتقادها اعلام کرد معادل ۹۶۵ کیلوگرم طلای مربوط به تعهدات کاربران بهصورت فیزیکی در خزانههای بانکی و امن موجود است.
شرکت وجود مشکل در بخشی از تسویهها را پذیرفت، اما اعلام کرد علت آن کمبود طلا نیست؛ محدودیت دسترسی به بخشی از موجودی نگهداریشده در خزانه و برخی مشکلات مربوط به زیرساخت پرداخت بر فرآیند تسویه اثر گذاشته است.
سه مفهوم در اینجا از یکدیگر جدا میشوند: وجود دارایی، امکان دسترسی به دارایی و امکان تبدیل سریع آن به پول یا تحویل فیزیکی.
مقررات برای جلوگیری از خالیفروشی چه کرده است؟
نگرانی درباره فاصله میان طلای فروختهشده و طلای واقعی پیشینهای جدی دارد. بر اساس دستورالعمل معاملات آنلاین، پلتفرم فقط تا سقف طلای موجود در خزانه اجازه فروش دارد. اطلاعات معامله نیز باید برای سامانه ناظر ارسال شود تا موجودی قابل فروش کنترل و پس از معامله به همان میزان کاهش یابد. همچنین مقررات برای تحویل فیزیکی طلا به مشتری چارچوب زمانی تعیین کرده است.
پلیس فتا در مرداد از تشکیل ۵۰۸ پرونده طی سه سال در حوزه جرایم مرتبط با پلتفرمهای آنلاین طلا خبر داد. همزمان، ماجرای یک پلتفرم متوقفشده با حدود ۲۰۰ هزار کاربر در رسانهها با عنوان «۲۰۰ هزار مورد خالیفروشی» بازتاب یافت.
این تحول در شرایطی رخ داده که ساختار نظارتی پلتفرمها هنوز مراحل تکمیل خود را طی میکند.
بانک مرکزی در ماههای گذشته مجوز ارائه خدمات خزانهداری طلا برای پلتفرمها را علاوه بر بانک کارگشایی، برای بانکهای دیگری از جمله ملت و سامان نیز صادر کرده است؛ اما عملیاتیشدن خزانهها به اتصال آنها به سامانههای نظارتی وابسته است.
همزمان گزارشهایی درباره توقف صدور مجوزهای جدید و قرارگرفتن حدود ۲۰۰ متقاضی در صف دریافت مجوز منتشر شده است.
بنابراین بازار با یک وضعیت دوگانه روبهروست. تقاضای مردم و اندازه کسبوکارها با سرعت بالا افزایش یافته، اما معماری نظارت، خزانهداری و اتصال برخط اطلاعات هنوز در حال تکامل است.
نظر شما