تپکو در محاصره علامت سوال‌ها/ دارایی‌ها کجا حساب شده‌اند؟

به گزارش صدای بورس، هپکو از آن دسته شرکت‌هایی است که فاصله میان سابقه صنعتی، ابعاد دارایی‌ها و وضعیت امروز بازار سرمایه‌ آن یک پرسش جدی را پیش‌روی سهامداران قرار می‌دهد، شرکتی که در دهه ۶۰ برای توسعه فعالیت‌های خود از سرمایه‌گذاری و اعتبار ارزی قابل‌توجهی برخوردار شد و زیرساختی بزرگ برای تولید ماشین‌آلات سنگین ایجاد کرد اما امروز ارزش بازار آن فاصله معناداری با تصویری دارد که از ابعاد دارایی‌های این مجموعه به دست می‌آید.

در سوابق منتشر شده درباره هپکو، از اجرای طرح توسعه شرکت از سال ۱۳۶۳ و ایجاد سالن تولیدی ۶۰ هزار مترمربعی با اعتبار ارزی ۱۰۰ میلیون دلار سخن گفته شده است، این مجموعه همچنین در مسیر توسعه خود با شرکت‌هایی مانند لیبهر آلمان و ولوو سوئد همکاری داشته و در مقطعی به یکی از مجموعه‌های مهم تولید ماشین‌آلات سنگین کشور تبدیل شد.

این سابقه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ابعاد فیزیکی کارخانه را در نظر بگیریم، هپکو در زمینی با مساحت قابل‌ توجه احداث شده و علاوه بر سالن‌های تولید از مجموعه‌ای از ساختمان‌ها، تجهیزات، ماشین‌آلات و زیرساخت‌های صنعتی برخوردار است دارایی‌هایی که ارزش جایگزینی آن‌ها با هزینه‌های امروز به‌ سادگی قابل مقایسه با ارزش تاریخی‌شان نیست.

با این حال، مسئله اصلی برای سهامداران اینجاست که ارزش بازار هپکو امروز در محدوده چند همت قرار دارد، رقمی که در برابر ارزش دارایی‌های یک مجموعه صنعتی با چنین سابقه‌ای این پرسش را ایجاد می‌کند که بازار دقیقا چه چیزی را در قیمت سهم لحاظ کرده و چه بخشی از ارزش دارایی‌های شرکت هنوز در ارزش‌ گذاری سهام منعکس نشده است.

البته به خاطر باید داشت که ارزش دارایی به‌تنهایی به معنای ارزش سهام نیست و بدهی‌ها، تعهدات، وضعیت عملیاتی، سودآوری و توانایی شرکت در تبدیل دارایی به جریان نقد نیز باید در نظر گرفته شود.با این حال، فاصله میان ابعاد دارایی‌های هپکو و ارزش بازار آن موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد.

سرمایه ثبت‌ شده کجای این معادله قرار می‌گیرد؟

موضوع مهم‌تر، ساختار سرمایه هپکو است، این شرکت در سال‌های اخیر از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها اقدام به افزایش سرمایه کرده و سرمایه ثبت‌شده آن به بیش از ۸.۳ هزار میلیارد تومان رسیده است.

اما همین عدد نیز یک پرسش اساسی ایجاد می‌کند و آن این است که اگر مجموعه‌ای با این حجم از دارایی و سابقه سرمایه‌گذاری صنعتی وجود دارد، چرا بخش قابل‌توجهی از ارزش دارایی‌های آن در قالب سرمایه ثبت‌ شده شرکت منعکس نشده است؟

به بیان ساده‌تر، وقتی تجدید ارزیابی دارایی‌ها می‌تواند سرمایه ثبت‌ شده شرکت را به شکل محسوسی افزایش دهد، این سوال برای سهامدار مطرح است که چه میزان از ارزش واقعی دارایی‌های هپکو تاکنون شناسایی شده، چه میزان در صورت‌های مالی منعکس شده و مابقی ارزش اقتصادی دارایی‌ها در کجای صورت‌های مالی و ساختار سرمایه شرکت قرار دارد؟

این پرسش زمانی جدی‌تر می‌شود که بدانیم افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی، الزاما به معنای ورود وجه نقد جدید به شرکت نیست بلکه ارزش دفتری دارایی‌ها را به ارزش‌های جدید نزدیک می‌کند و ساختار حقوق صاحبان سهام را تغییر می‌دهد.

بنابراین سهامدار حق دارد بداند میان ارزش روز دارایی‌های هپکو، ارزش دفتری دارایی‌ها، سرمایه ثبت‌شده و ارزش بازار شرکت چه فاصله‌ای وجود دارد و دلیل این فاصله چیست.

مسئله فقط زمین نیست

در مورد هپکو نمی‌توان صرفا درباره زمین تحت مالیکیت صحبت کرد. سالن‌های تولید، ماشین‌آلات، تجهیزات و زیرساخت‌هایی که طی دهه‌ها در این مجموعه ایجاد شده‌اند نیز بخشی از سرمایه صنعتی شرکت محسوب می‌شوند اما مسئله مهم‌تر این است که این سرمایه عظیم تا چه اندازه در حال حاضر به تولید، فروش و سودآوری تبدیل می‌شود

هپکو؛ دارایی بزرگ، ارزش‌گذاری کوچک؟

دغدغه سهامداران شاید این نباشد که هپکو چند متر زمین یا چند دستگاه ماشین‌آلات دارد؛ بلکه این است که چرا شرکتی با چنین سابقه و زیرساخت و حجم سرمایه صنعتی هنوز نتوانسته ارزش اقتصادی این دارایی‌ها را در قیمت سهام و عملکرد عملیاتی خود به شکل متناسب نشان دهد؟

پاسخ این سؤال را باید در سه عدد جست‌وجو کرد که غبارتند از ارزش واقعی دارایی‌ها، بدهی‌ها و تعهدات شرکت و توان هپکو برای تبدیل این دارایی‌ها به سود و جریان نقد.

تا زمانی که این سه عدد شفاف کنار یکدیگر قرار نگیرند، فاصله میان ارزش دارایی‌های هپکو و ارزش بازار آن همچنان یک علامت سوال بزرگ برای سهامداران باقی خواهد ماند، علامت سؤالی که شاید بیش از هر چیز درباره نحوه استفاده از سرمایه‌ای باشد که سال‌ها پیش برای ساختن یک غول صنعتی هزینه شد.