ریزش زنجیره‌ای بازارها؛ سرمایه‌گذاران زیر فشار فروش

ریزش هم‌زمان بازارهای سهام، طلا و رمزارزها، نگرانی سرمایه‌گذاران را افزایش داده است؛ موج فروشی که با تقویت دلار، تغییر انتظارات نرخ بهره و نگرانی از ارزش‌گذاری سهام فناوری تشدید شد.

به گزارش صدای بورس، ریزش هم‌زمان بازارهای سهام، طلا، نقره و رمزارزها در هفته گذشته، بار دیگر نشان داد که در شرایط افزایش ریسک و فشار نقدینگی، تنوع‌بخشی به دارایی‌ها لزوماً مانع زیان سرمایه‌گذاران نمی‌شود. نگرانی از ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری و هوش مصنوعی، تقویت دلار و تغییر انتظارات از سیاست پولی فدرال رزرو، موج فروش را به بازارهای مختلف گسترش داد.

بازارهای جهانی در هفته منتهی به ۲۰ نوامبر، یکی از سنگین‌ترین موج‌های فروش ماه‌های اخیر را تجربه کردند؛ موجی که از سهام شرکت‌های فناوری آغاز شد، به بازارهای سهام بین‌المللی گسترش یافت و در نهایت حتی دارایی‌هایی مانند طلا و نقره را نیز تحت فشار قرار داد. در این میان، برخلاف الگوی معمول بحران‌های مالی که سرمایه‌گذاران برای پوشش ریسک به دارایی‌های امن پناه می‌برند، قیمت طلا نیز با افت قابل‌توجهی مواجه شد.

شاخص S&P 500 در پایان معاملات جمعه ۲۰ نوامبر با افت ۳.۷ درصدی به ۶ هزار و ۹۱۰ واحد رسید و وارد محدوده اصلاحی شد؛ به این معنا که بیش از ۱۰ درصد از سقف تاریخی خود فاصله گرفت. این شاخص در مجموع هفته ۸.۶ درصد کاهش یافت؛ شدیدترین افت هفتگی آن از آوریل ۲۰۲۵.

شاخص نزدک نیز با افت ۵.۳ درصدی در معاملات روز جمعه، به ۲۲ هزار و ۶۱۷ واحد رسید. عملکرد هفتگی این شاخص به منفی ۱۰ درصد رسید و تمامی بازدهی آن از ابتدای سال میلادی از بین رفت. شاخص داوجونز نیز در هفته گذشته ۸ درصد و شاخص راسل ۲۰۰۰ حدود ۷.۵ درصد افت کردند.

بر اساس گزارش رویترز، از زمان اوج بازارهای جهانی در ماه اوت تاکنون، نزدیک به ۹ تریلیون دلار از ارزش بازار سهام جهان از بین رفته است. همچنین شاخص سهام تایوان در هفته گذشته ۱۷ درصد کاهش یافت؛ شدیدترین افت هفتگی این بازار از اوایل دهه ۱۹۹۰.

فناوری و هوش مصنوعی؛ آغاز موج فروش

یکی از مهم‌ترین محرک‌های ریزش اخیر، افزایش نگرانی‌ها درباره ارزش‌گذاری شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و فناوری بود. سرمایه‌گذاران در ماه‌های گذشته با امید به رشد درآمد و بهره‌وری ناشی از توسعه هوش مصنوعی، سرمایه قابل‌توجهی به این شرکت‌ها اختصاص داده بودند؛ اما افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، ابهام درباره بازده اقتصادی این سرمایه‌گذاری‌ها و نگرانی از شکل‌گیری حباب قیمتی، انتظارات بازار را تغییر داد.

در این شرایط، سهام شرکت‌های بزرگ فناوری با فشار فروش مواجه شدند و کاهش قیمت این شرکت‌ها به دلیل وزن بالای آن‌ها در شاخص‌های اصلی، افت بازار سهام آمریکا را تشدید کرد.

شدت نوسانات نیز افزایش یافت؛ شاخص VIX، که به‌عنوان شاخص ترس بازار شناخته می‌شود، در معاملات جمعه به محدوده ۳۰ واحد رسید؛ بالاترین سطح از اواخر مارس. افزایش این شاخص نشان‌دهنده رشد تقاضا برای پوشش ریسک و افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران از ادامه نوسانات بازار است.

دلار قوی و انتظارات نرخ بهره؛ فشار بر طلا

در کنار ریزش بازار سهام، افزایش انتظارات درباره احتمال تشدید سیاست پولی آمریکا، فشار مضاعفی بر بازار فلزات گران‌بها وارد کرد. نگرانی از تداوم تورم و اظهارات انقباضی برخی مقام‌های فدرال رزرو، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست دسامبر را در محاسبات بازار تقویت کرد.

بر اساس گزارش رویترز، بازار در مقطع مورد بررسی احتمال افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره در دسامبر را تا حدود ۹۶ درصد قیمت‌گذاری کرده بود.

طلا در معاملات جمعه به ۳ هزار و ۵۱۴ دلار به ازای هر اونس رسید و با افت حدود ۳ درصدی در روز، در پایین‌ترین سطح از سپتامبر ۲۰۲۵ قرار گرفت. قیمت طلا در مجموع هفته نیز حدود ۹.۴ درصد کاهش یافت؛ شدیدترین افت هفتگی آن طی هشت ماه گذشته.

نقره نیز با افت ۴.۱ درصدی در معاملات جمعه به حدود ۴۱ دلار در هر اونس رسید و در مجموع هفته بیش از ۱۳ درصد کاهش قیمت را ثبت کرد. پلاتین و پالادیوم نیز از موج فروش فلزات گران‌بها در امان نماندند.

تقویت دلار آمریکا نیز به فشار بر قیمت فلزات افزود. شاخص دلار در هفته گذشته به بالاترین سطح طی ۱۹ ماه اخیر رسید؛ موضوعی که خرید دارایی‌های دلاری را برای سرمایه‌گذاران با ارزهای دیگر گران‌تر کرده و از جذابیت طلا و سایر کالاها کاسته است.

چرا طلا برخلاف انتظار نقش پناهگاه امن را ایفا نکرد؟

افت هم‌زمان طلا و سهام را می‌توان نشانه تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در شرایط فشار نقدینگی دانست. در دوره‌هایی که کاهش ارزش دارایی‌ها با افزایش نیاز به نقدینگی یا محدودیت‌های اعتباری همراه می‌شود، سرمایه‌گذاران ممکن است برای جبران زیان سایر بخش‌های پرتفوی یا کاهش ریسک، حتی دارایی‌های امن خود را نیز به فروش برسانند.

در چنین شرایطی، افزایش تقاضا برای دلار و نقدینگی می‌تواند بر تقاضای سنتی طلا به‌عنوان پناهگاه امن غلبه کند. بنابراین، افت قیمت طلا در هفته گذشته لزوماً به معنای از بین رفتن نقش بلندمدت این فلز در پوشش ریسک نیست؛ بلکه می‌تواند بازتابی از فشار فروش کوتاه‌مدت و تغییر ترکیب دارایی‌های سرمایه‌گذاران باشد.

بازار ایران؛ افت بورس در کنار ثبات نسبی دلار

بازارهای داخلی نیز در روزهای اخیر تحت تأثیر تحولات جهانی و متغیرهای داخلی قرار گرفتند، هرچند شدت و جهت تغییرات آن‌ها با بازارهای جهانی یکسان نبود.

شاخص کل بورس تهران در معاملات شنبه ۲۱ نوامبر، با افت حدود ۱.۵ درصدی نسبت به چهارشنبه ۱۸ نوامبر به ۸ میلیون و ۲۶۲ هزار واحد رسید. با این حال، مقایسه با پایان هفته معاملاتی قبل، یعنی شنبه ۱۴ نوامبر، نشان می‌دهد شاخص کل در این بازه حدود ۱.۱ درصد کاهش داشته است.

در همین روز، شاخص هم‌وزن برخلاف شاخص کل حدود ۰.۴ درصد رشد کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد فشار فروش در بازار بیشتر بر سهام بزرگ و شاخص‌ساز متمرکز بوده است.

در بازار ارز نیز دلار آزاد در فاصله ۱۴ تا ۲۱ نوامبر، از حدود ۲۶۹ هزار و ۳۵۰ تومان به ۲۶۹ هزار و ۷۰۰ تومان رسید؛ افزایشی حدود ۰.۱۳ درصدی که از ثبات نسبی نرخ ارز در این بازه حکایت دارد.

این تفاوت رفتار بازارها نشان می‌دهد افت بازار سهام ایران را نمی‌توان صرفاً به ریزش بازارهای جهانی نسبت داد. نرخ بهره، انتظارات تورمی، سیاست‌های اقتصادی داخلی، وضعیت سودآوری شرکت‌ها و جریان نقدینگی نیز از متغیرهای مؤثر بر بازار سرمایه ایران هستند.

سرمایه‌گذاران از کجا ضربه خوردند؟

موج اخیر فروش، بیش از آنکه ناشی از یک عامل منفرد باشد، حاصل هم‌زمانی چند ریسک بود: نگرانی از ارزش‌گذاری سهام فناوری، افزایش انتظارات نرخ بهره، تقویت دلار و کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک.

در چنین شرایطی، دارایی‌هایی که در دوره‌های عادی رفتار متفاوتی دارند، ممکن است به دلیل نیاز به نقدینگی یا کاهش ریسک پرتفوی، هم‌زمان فروخته شوند. همین موضوع بار دیگر اهمیت بررسی همبستگی دارایی‌ها در دوره‌های بحران را برجسته می‌کند.

با این حال، تداوم موج فروش یا تبدیل آن به یک بحران گسترده‌تر، به تحولات تورم آمریکا، تصمیمات فدرال رزرو، وضعیت بازار اعتبار و عملکرد شرکت‌های بزرگ فناوری وابسته خواهد بود. در صورت کاهش انتظارات نرخ بهره و بازگشت اعتماد به چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها، امکان تعدیل فشار فروش وجود دارد؛ اما در صورت تداوم نگرانی‌ها درباره تورم و ارزش‌گذاری دارایی‌ها، نوسانات بازار می‌تواند همچنان بالا باقی بماند.

کد مطلب 559231

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha