«اخزا» ۲۷ درصدی رقیب بازار پول

هفته‌نامه بورس: اسناد خزانه اوراق بهادار بیانگر تعهد دولت‌ها به باز پرداخت مبلغ اسمی اوراق در تاریخ سررسید است. اسناد خزانه کوپن بهره ندارند و در زمان فروش، دولت آن‌ها را ارزان تر از مبلغ اسمی به خریداران می‌فروشند. باید گفت این اسناد بدون ریسک هستند.

«اخزا» به منظور تسویه بدهی‌های دولت بابت طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه ای با قیمت اسمی و سررسید معین مستقیماً به طلبکاران غیردولتی واگذار می‌شود. همچنین این اوراق در مقایسه با دیگر ابزارهای بازار پول از درجه نقد شوندگی بیشتری برخوردار است. به طور مثال اسناد خزانه سرسید کمتر از یک سال دارد و نرخ سود پرداختی و ریسک نکول ندارد. در صورتی که سررسید سایر اوراق تامین مالی بیشتر از یک سال است و شامل نرخ سود پرداختی و ریسک نکول هم هستند.

تضامین قانونی در سطح بالا

اسناد خزانه اوراق شناخته شده ای است که ساختار آن در کشور باید همراه با رعایت موازین شرعی و مصوبات کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار باشد؛ براساس اعلام سازمان برنامه و بودجه مشخص می شود که برای هر وزارتخانه یا دستگاه دولتی چه مبلغی از اوراق تخصیص داده شود و این ارقام از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به همراه سررسید هر مرحله از اوراق به فرابورس اعلام می شود که به عنوان مثال این مبلغ اسناد خزانه اسلامی برای وزارتخانه یا دستگاه با سررسید یک سال آینده باید لحاظ شود.

برای اینکه بازار سرمایه در جذب و انتشار اوراق موفق باشد چند عامل مانند نرخ اوراق باید مدنظر قرار بگیرد؛ به طور مشخص اگر ناشر بتواند با نرخ قابل قبولی تأمین مالی کند روند تأمین مالی در بازار سرمایه رشد خواهدکرد. تجربه نشان داده که تعمیق بازار بدهی منجر به افت معاملات در بازار سهام نخواهد شد و در واقع این دو بازار ساختار و کارکردی کاملا متفاوت از یکدیگر دارند و به این ترتیب نباید فعالان بازار نگرانی از تعمیق بازار بدهی داشته باشند.

نقدشوندگی و افزایش سرمایه‌گذاری

محمودرضا خواجه نصیری، مديرعامل تامين سرمايه تمدن با اشاره به تداخل سود سپرده بانکی و سود اوراق خزانه اسلامی گفت: سود اخزا هم راستا با سود سپرده بانکی است و هیچ تداخلی با روند آنها ندارد، البته در تفاوت عمده و چرایی جذابیت اوراق اسناد خزانه اسلامی باید گفت در سپرده‌های بانکی، اگر سرمایه‌گذار بخواهد زودتر از موعد تعیین‌شده سرمایه خود را خارج کند، نرخ سود دریافتی کاهش می‌یابد این در حالی است که در بازار بدهی، نرخ سود با زودتر نقد کردن سرمایه لزوما کاهش نمی‌یابد و همین مساله نقدشوندگی این سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد.

خواجه نصیری افزود: نقدشوندگی و بازار گردانی اوراق خزانه اسلامی همچنین نرخ خرید و فروش روزانه آن همه دلیلی بر رشد نرخ سود این اسناد است، هر چه عرضه و تقاضا بیشتر شود نرخ این اوراق هم متناسب با آن افت و خیز پیدا می‌کند. مدير عامل تامين سرمايه تمدن اظهار داشت: دولت و بازار سرمایه برای این موضوع باید تصمیم بگیرند که چگونه پول‌هایی که جذب بازارهای کاذب می‌شود را به سمت خرید اوراق بیاورند.

پذیرفتن ریسک یا طمع داد و ستد

محمد وطن پور، نایب رئیس هیات مدیره تامین سرمایه سپهر در این خصوص گفت: بازدهی که در اسناد خزانه ایجاد می‌شود ناشی از نوسان نرخی است که اتفاق می‌افتد، یعنی زیان دارنده نسبت به قیمت سود خریدار افزایش پیدا می‌کند. وطن پور افزود: تفکر خریداران سهم با اوراق متفاوت است، تقریبا حدود 30 درصد از سهامداران بازار سرمایه خریدار هر دو هستند و ریسک یا طمع داد و ستد‌های این دو گروه را می‌پذیرند البته مابقی معتقدند که معاملات در یکی از دو بازار اوراق و سهام بهتر است و دید بازتری به آنها می‌دهد.

وطن پور ادامه داد: اوراق اسناد خزانه اسلامی چون بازار گردان ندارد به سرعت تحت تاثیر نوسانات منفی و مثبت قرار می‌گیرد. نایب رئیس هیات مدیره تامین سرمایه سپهر با اشاره به اختلاف نرخ سود سپرده‌های بانکی و نرخ سود اسناد خزانه اسلامی بیان کرد: در سرمایه گذاری بانکی، هیچ مبلغی از سرمایه کم نمی‌شود و تنها سود به صورت ماهانه یا سالانه به حساب سپرده گذار واریز می‌شود یعنی سرمایه گذاری بدون ریسک با درصد سود تعیین شده است . اما در خرید اوراق اخزا امکان افت نرخ این اوراق وجود دارد و میزان نرخ تعیین شده در زمان سررسید قابل برداشت است. وطن پور با تاکید بر اینکه نوسان سود اخزا تاثیری بر فعالیت صندوق‌های سرمایه گذاری بزرگ ندارد، گفت: صندوق‌های سرمایه گذاری بزرگ سرمایه گذاری‌های متعددی دارندکه به طور مکرر میانگین افت و خیز سوده ای تعیین شده حفظ می‌شود، اما ممکن است ضربه ای به صندوق‌های کوچک وارد شود.

جذب سرمایه گذار خارجی با «اخزا»

امیر‌هامونی، مدیر عامل فرابورس معتقد است: نظم بخشی به حساب‌های دولتی، قابلیت نقدشوندگی بسیار بالای اوراق، توسعه هر‌چه بیشتر بازار بدهی، تامین مالی مطابق با استانداردهای جهانی، جذب سرمایه‌گذار خارجی، افزایش رتبه اعتباری دولت در محاسبات رتبه‌بندی بین‌المللی، جبران خسارت‌های پولی و مالی دولت و همچنین جلوگیری از رشد تورمی اقتصاد از جمله مزایای اسناد خزانه اسلامی است. همچنین انتشار و فروش این اوراق باعث جذب سرمایه‌گذاران خارجی می‌شود زیرا این اوراق با امضای وزیر اموراقتصادی و دارایی و ضمانت دولت منتشر می‌شود و به این ترتیب از ریسک کمتری برخوردار است.

گامی در جهت توسعه افزون‌تر بازار

حسن امیری، معاون نظارت بر بورس‌ها و ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار نیز بر این باور است که ورود اسناد خزانه اسلامی گامی در جهت رشد بهتر و توسعه افزون‌تر بازار سرمایه بوده و در واقع این ابزار چون کشف نرخ واقعی بر آن صورت می‌گیرد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

اخزا منعی برای سرمایه خارجی ندارد

شاپور محمدی رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه اوراق مشارکت پیش از این نیز در بازار سرمایه عرضه می‌شد، ابراز داشت: انواع ابزارهای مالی اسلامی شامل اوراق مشارکت، اوراق اجاره و اسناد خزانه اسلامی و... در کشور عرضه می‌شود و این ابزارها محدودیتی برای سرمایه‌گذاری خارجی ایجاد نمی‌کند.

هدف سود میان دوره ای نیست

 این مسایل در حالی مطرح است که برخی کارشناسان معتقدند اسناد خزانه اسلامی بدهی و طلب دولت را تهاتر می‌کند به نحوی که پیمانکارانی که از دولت طلبکارند و بدهی هم دارند با بهره‌گیری از این اوراق تسویه حساب می‌شوند. البته بدهی این شرکت‌ها بر اساس منابع و مصارف خود شرکت تسویه شده و بر همین اساس شرکت‌ها مسئول بازپرداخت بدهی بوده و تسویه از منابع داخلی انجام خواهد شد. همچنین هدف قانون‌گذار در این مورد احتساب سود مجدد یا میان دوره‌ای برای اسناد نیست.

• شماره ۲۶۴ هفته نامه بورس - صفحه ۴