به گفته خدابخش، عرضههای اولیه سهام شرکتها در سال آینده هم با در نظر گرفتن شرایط بازار انجام خواهد شد. خدابخش براین باور تاکید کرد که افت قیمت سهام در کنار نبود نقدینگی در سال جاری، وضعیت نا خوشایندی را بر بازار سهام و سهامداری حاکم کرده است. با وجود اینکه غیر از توقف عرضهها، راه دیگری برای کنترل بازار در دست وجود نداشت، اما با این حال نشان میدهد که تصمیمات آنی و خلق الساعه سازمان بورس، قرار نیست که از بازار رخت بربندد؛ همین رویکرد نشان میدهد که با این اقدامات، هیچ برنامهریزی برای بخشهای مرتبط با این مسئله انجام نشده است، چراکه این توقف سبب خواهد شد که بسیاری از شرکتهایی که با برنامهریزی و امیدهای فراوان قصد عرضه اولیه سهام خود و تامین مالی از بازار را داشتند، با بن بست مواجه شده و چه بسا با این اقدام ناگهانی سازمان بورس مجبور به تعدیل منفی سود شوند. به طور مثال برخی از ناشران که در سال جاری با وضعیت نابسامانی روبرو بودند، قصد داشتند که با عرضه بخشی از سهام شرکتهای زیرمجموعه خود، اقدام به شناسایی سود در صورتهای مالی پایان سال کنند، اما در عمل با این اتفاق، باید فکر شناسایی سود را از ذهن خارج کنند.
بنابراین باید به این پرسش پرداخت که آیا دلایل ذکر شده از سوی سازمان، توانایی حل مشکل عدم وجود نقدینگی در بازار را دارد؟ به باور کارشناسان، توقف عرضه سهام، مشکل کمبود نقدینگی را در بازار حل نمیکند، بلکه سازمان و نهادهای مسئول باید با برنامهریزی و دوراندیشی مناسب، اقداماتی را انجام میدادند که دچار وضع فعلی نشویم. کارشناسان و فعالان بازار معتقدند که انتشار بیش از ظرفیت اوراق بدهی و انواع صکوک در بازار، سبب شد که همچون زالو، خون و نقدینگی بازار را بمکد و ظرفیت و رمق بازار را برای مسائلی چون عرضههای اولیه بگیرد.
شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقها؛ ریشه خروج پول
علیرضا قنبرعباسی، مدیرعامل کارگزاری بانک خاورمیانه در این خصوص عنوان کرد که بیش از دو سال است که بازار با مشکل کمبود نقدینگی مواجه بوده و این نکته، مسئله تازهای در بازار ما نیست؛ وضعیت نقدینگی جامعه با نقدینگی مدنظر ما برای ورود به بازار، متفاوت است. متاسفانه براساس ریزش قیمت سهام در چند سال گذشته، تمام افرادی که سرمایه گذار بودند، به مرور از بازار خارج شدند و آنهایی هم که ماندهاند، در سهمهایی هستند که ریزش آن زیاد بود؛ مثل سهام بانکی که حداقل 30 تا 50 درصد ریزش داشته است. وی در ادامه تصریح کرد که این کمبود نقدینگی از سوی دیگر به شرکتهای سرمایه گذاری برمیگردد؛ این شرکتها به نحوی دچار مشکل کمبود نقدینگی شده و پرتفویشان با کاهش روبرو بوده است، بنابراین مجموع شرایط نامساعد آنها و بدهیهای سنگینی که دارند، دست به دست هم داده که بازار ما به این سمت برود.
قنبرعباسی با اشاره به اینکه انتشار بیبرنامه اوراق بدهی هم به این کمبود نقدینگی فشار آورده، عنوان کرد که اوراق بدهی دارای نرخهای بسیار خوبی است و در سالهای گذشته نیز دولت با بازخرید آنها، توانسته است که اطمینان مردم را در این خصوص حاصل کند، بنابراین هم مردم و هم صندوقهای سرمایه گذاری که میتوانستند در سهام باشند (نه صندوقهای سرمایه گذاری با درآمد ثابت) اقدام به خرید اوراق و یا سپردهگذاری در بانکها کردهاند. وی در ادامه افزود که بنابراین همه این عوامل سبب شد که برای بورس مشکلات فراوانی به وجود آید. اما نکته حائز اهمیت این است که بازار بدهی در تمام دنیا بزرگتر از بازار سرمایه است، بنابراین میتوان گفت که مشکل اصلی ما بازار بدهی و انتشار انواع اوراق نیست، بلکه ما باید راهکاری بیندیشیم که بازار بدهی تنها در دست صندوقهای با درآمد ثابت باشد و باید در عین حال آنها را نیز به درستی مدیریت و مجبور کنیم که فقط در اوراق با درآمد ثابت سرمایه گذاری کنند.
مدیرعامل کارگزاری بانک خاورمیانه با اشاره به اینکه باید صندوقهای در سهام را به سمت بازار هدایت کنیم، عنوان کرد که این صندوقها در شرایط فعلی اقدام به سپردهگذاری در بانکها میکنند و متاسفانه سازمان بورس این دو را تفکیک نکرده و یا اگر تفکیک شده درحال حاضر حتی با درآمد ثابتها را نیز مجبور به سرمایه گذاری 5 درصدی در سهام کردهاند که گفتنی است تاکنون بسیاری از آنها هم به دلیل مشکلاتی که وجود دارد، وارد نشدهاند. قنبرعباسی بر این باور است تا زمانی که بازار با شفافیت و یک وضعیت روشن روبرو نباشد، امکان ورود نقدینگی به بازار وجود ندارد، هرچند که گفتنی است یک بازار روشن و شفاف از وضعیت اقتصادی در کشور نشات میگیرد، بنابراین وقتی که مجموع شرایط مناسب نباشد، سرمایهگذاران و سهامداران از بازار خارج میشوند.
وی گفت که آقای شاپور محمدی در شرایط فعلی کار صحیحی را انجام دادند چراکه اگر این روند به همین صورت پیش میرفت و با شکست مواجه میشد، اثرات به مراتب بدتری از شرایط فعلی داشت. البته توقف عرضههای اولیه به شرکتهایی که در نوبت عرضه سهام خود هستند، خللی وارد کرده و آنها را از برنامهریزیهای خود دور میکند.
مدیرعامل کارگزاری بانک خاورمیانه در پایان خاطرنشان کرد که در کل به باور بنده سازمان بورس باید حداقل سعی میکرد که ناشران را متقاعد کند به قیمت کارشناسی و حتی زیر قیمت کارشناسی خود، سهامشان را عرضه کنند تا بتوانند بازار را به تعادلی برسانند که خودشان هم متضرر نشوند، اما با این حال مسئله کمبود نقدینگی عاملی است که سبب میشود عرضههایی که در آینده صورت میگیرد، با قیمت بالا عرضه شوند.
سازمان بورس؛ مقابل دولت و مجلس
قاسم محسنی، عضو شورای عالی بورس نیز در این خصوص گفت که عرضه زیاد اوراقی که دارای ریسک کم و بازدهی ثابت و بالایی هستند سبب میشود که قیمتهای شان کاهش و بازدهیشان بالا برود؛ افزایش نرخ بازدهی این اوراق طبیعتا روی قیمت سهام تاثیر دارد، اگر فرض کنید بازدهی سهام ثابت باشد، بازدهی اوراق که بالا میرود، سبب میشود که سهامداران انتظار داشته باشند که بازدهی سهام هم به همان نسبت افزایش پیدا کند، ولی چون بازدهی سهام ثابت است، سبب میشود که قیمت سهام پایین بیاید.
وی با اشاره به اینکه آیا پول از بازار سرمایه خارج میشود، نیاز به بررسی دارد، گفت که تاکنون هم سازمان بورس گزارشی در این خصوص ارائه نداده است، فرض کنید من سهام شرکتی را خریدهام، بعد تصمیم میگیرم که چون صکوک عرضه شده، بخواهم سهام خود را بفروشم و اوراق بخرم، بالاخره این سهام را یا یک کسی که صکوک را داشته، میفروشد یا اینکه سهامیرا به فروش میرساند و یا پول تازهای از بیرون بازار وارد میکند. بنابراین پول از بازار خارج نمیشود.
محسنی تصریح کرد که از سوی دیگر هم صندوقهای سرمایه گذاری با بازدهی ثابت، طبق اساسنامه خود باید یا نسبت به خرید اوراق اقدام کنند و یا پول خود را نزد بانک سپرده کنند، بنابراین اگر صکوک زیادی عرضه شود و صندوقها هم آن را بخرند به این معنی است که آن را به سپرده تبدیل کردند، نه اینکه سهام فروختند و تا صرف خرید اوراق کنند. وی در ادامه افزود که با این حال بنده نمیگویم که پول از این طریق خارج نمیشود، هرچند که برای یافتن حقیقت، ما نیاز به بررسی داریم. اما در کل با انتشار اوراق، پول از بازار خارج میشود. عضو شورای عالی بورس خاطرنشان کرد که در واقع سازمان بورس مقابل بخشهایی قرار گرفته که قصد دارند صکوک جدید را منتشر کنند؛ در این خصوص دولت هم پای کار ایستاده که مصوبات مجلس در این خصوص را انجام دهد و اوراق را منتشر کند، بنابراین این مقاومتی که سازمان بورس دارد و مانع از این کار میشود تا لطمه بیشتری به بازار نخورد، قابل تقدیر و تشویق است. در واقع تصمیم اصلی را مجلس به عنوان راس امور گرفته و همه باید تابع آن باشند.
نظر شما