بورس و سناریوهای ممکن

امروز بازار سرمایه ایران در نقطه تلاقی چند متغیر مهم از جمله نرخ ارز، نرخ بهره، تورم، سودآوری شرکت‌ها و مهم‌تر از همه، تحولات سیاسی و نظامی منطقه قرار گرفته است. از این رو پیش‌بینی دقیق آینده بورس تقریبا ناممکن است. اما می‌توان چند سناریوی احتمالی برای آن ارائه کرد.
در حال حاضر ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش و حل بخشی از اختلافات از یک سو و درگیری‌های نظامی و تهدید زیرساخت‌های انرژی از سوی دیگر، سطح نااطمینانی را برای فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران بالا نگه داشته است. بر این اساس برای نیمه دوم سال می‌توان بازار سرمایه را حداقل در قالب سه سناریو تحلیل کرد.
سناریوی نخست؛ اگر تنش‌های نظامی تشدید شود و دامنه درگیری گسترش پیدا کند، واکنش اولیه بازار سرمایه طبیعتاً افزایش صرف ریسک خواهد بود. در نتیجه می‌توانیم در کوتاه‌مدت شاهد فشار فروش، کاهش نقدشوندگی و حرکت بخشی از منابع به سمت دارایی‌هایی مانند ارز و طلا باشیم. در دوره‌های بحران سیاسی، معمولاً اثر ریسک سریع‌تر از اثر تورم و ارز در قیمت سهام منعکس می‌شود.
سناریوی دوم؛ اگر شرایط فعلی بدون تشدید جدی درگیری ادامه پیدا کند، احتمالاً با یک بازار نوسانی و انتخاب‌محور مواجه خواهیم بود؛ بازاری که نقدینگی دائماً میان صنایع مختلف جابه‌جا می‌شود و شرکت‌هایی مورد توجه قرار می‌گیرند که بتوانند افزایش نرخ ارز، تورم و رشد هزینه‌ها را سریع‌تر در صورت‌های مالی خود منعکس کنند.
سناریوی سوم؛ کاهش تنش‌های سیاسی و حرکت به سمت یک توافق یا آتش‌بس پایدارتر است. در چنین شرایطی حتی بدون تغییر محسوس در سود شرکت‌ها، کاهش نااطمینانی می‌تواند باعث شود سرمایه‌گذاران برای جریان سود آینده ارزش بیشتری قائل شوند و دامنه صنایع مورد توجه بازار نیز گسترده‌تر شود. در نیمه دوم سال بورس هم‌زمان دو اثر متضاد جنگ را تجربه می‌کند: از یک طرف افزایش ریسک و نرخ تنزیل، و از طرف دیگر افزایش نرخ ارز، قیمت کالاها و ارزش جایگزینی دارایی شرکت‌ها. این دو نیرو لزوماً هم‌زمان عمل نمی‌کنند و همین مسئله می‌تواند نوسانات بازار را افزایش دهد.

• ابراهیم سماوی - رئیس هیأت مدیره گروه صنعتی و معدنی امیر

• هفته‌نامه اطلاعات بورس ۶۵۰