افزایش سرمایه ۱۸۹ همتی؛ پول تازه کجاست؟

به گزارش صدای بورس، بازار سرمایه در نیمه نخست سال جاری شاهد صدور مجوز افزایش سرمایه برای ۹۳ شرکت سهامی عام بود؛ مجوزهایی که ارزش مجموع آن‌ها به ۱۸۹ هزار میلیارد تومان رسید. در نگاه نخست، این رقم از ظرفیت قابل‌توجه بازار سرمایه برای پشتیبانی از شرکت‌ها حکایت دارد؛ اما بررسی محل تأمین افزایش سرمایه‌ها، تصویر دقیق‌تری از ماهیت این منابع ارائه می‌کند.

بر اساس گزارش مدیریت نظارت بر بازار اولیه سازمان بورس و اوراق بهادار، ۵۳.۱ درصد از افزایش سرمایه‌های دارای مجوز از محل سود انباشته، ۲۲.۳ درصد از محل مطالبات حال‌شده سهام‌داران و آورده نقدی و ۲۱.۴ درصد از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها تأمین می‌شود. سهم سایر اندوخته‌ها نیز بخش باقی‌مانده را تشکیل می‌دهد.

با اعمال این نسبت‌ها بر رقم ۱۸۹ همت، حدود ۱۰۰.۳ همت به سود انباشته، ۴۲.۱ همت به مطالبات حال‌شده و آورده نقدی، ۴۰.۴ همت به تجدید ارزیابی دارایی‌ها و حدود ۶ همت به سایر اندوخته‌ها مربوط می‌شود. این ارقام تقریبی‌اند و بر پایه ترکیب اعلام‌شده محاسبه شده‌اند.

سود انباشته؛ منابع داخلی، نه پول تازه

بیشترین سهم افزایش سرمایه‌ها به سود انباشته اختصاص دارد. در این روش، شرکت سودهای تقسیم‌نشده سال‌های گذشته را به سرمایه ثبت‌شده تبدیل می‌کند. این اقدام می‌تواند ساختار حقوق صاحبان سهام را تقویت کند و در صورت وجود منابع نقد و برنامه عملیاتی مناسب، زمینه توسعه فعالیت را فراهم سازد؛ اما به‌خودی‌خود به معنای ورود پول جدید از بیرون شرکت نیست.

نکته مهم آن است که سود انباشته الزاماً معادل وجه نقد موجود در حساب بانکی شرکت نیست. بخشی از این سود ممکن است پیش‌تر صرف خرید دارایی، سرمایه در گردش یا سایر فعالیت‌های شرکت شده باشد. بنابراین، برای ارزیابی توان مالی بنگاه باید وضعیت جریان نقد عملیاتی و منابع نقد در دسترس آن نیز بررسی شود.

تجدید ارزیابی؛ افزایش سرمایه بدون تزریق نقدینگی

حدود ۴۰.۴ همت از افزایش سرمایه‌های دارای مجوز از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها تأمین می‌شود. در این روش، ارزش دفتری دارایی‌ها با ارزیابی مجدد اصلاح و مازاد ایجادشده به سرمایه منتقل می‌شود. در نتیجه، سرمایه اسمی شرکت افزایش می‌یابد، اما صرف این ثبت حسابداری، وجه نقد تازه‌ای وارد شرکت نمی‌کند.

تجدید ارزیابی می‌تواند تصویر به‌روزتری از ارزش دارایی‌ها ارائه دهد و در برخی موارد بر ساختار مالی شرکت اثر بگذارد؛ بااین‌حال، نباید آن را با تأمین مالی نقدی برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای یکسان دانست.

آورده نقدی؛ مسیر مهم ورود منابع جدید

در میان روش‌های اعلام‌شده، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهام‌داران می‌تواند به ورود منابع تازه منجر شود. بااین‌حال، آمار منتشرشده سهم آورده نقدی را از مطالبات حال‌شده تفکیک نکرده است؛ بنابراین نمی‌توان کل رقم حدود ۴۲.۱ همتی این گروه را پول نقد جدید دانست. مطالبات حال‌شده، بدهی‌های قبلی شرکت به سهام‌داران است که به سرمایه تبدیل می‌شود و لزوماً جریان نقدی تازه‌ای ایجاد نمی‌کند.

از سوی دیگر، باید میان صدور مجوز افزایش سرمایه و اجرای نهایی آن نیز تفاوت گذاشت. رقم ۱۸۹ همت مربوط به مجوزهای صادرشده است و به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام این افزایش سرمایه‌ها اجرا شده یا منابع موردنظر به‌طور کامل در اختیار شرکت‌ها قرار گرفته است.

معیار اصلی؛ پول واردشده و محل مصرف آن

در نهایت، ارزیابی عملکرد بازار سرمایه در تأمین مالی شرکت‌ها نباید صرفاً بر مجموع افزایش سرمایه‌ها تکیه کند. میزان آورده نقدی واقعاً جذب‌شده، منابعی که پس از افزایش سرمایه در اختیار شرکت قرار گرفته و نحوه مصرف آن‌ها در سرمایه در گردش، توسعه ظرفیت تولید یا اجرای طرح‌های جدید، شاخص‌های دقیق‌تری برای سنجش اثر اقتصادی این فرآیند هستند.

بنابراین، افزایش سرمایه ۱۸۹ همتی را باید در چارچوب ترکیب منابع آن بررسی کرد: رقمی قابل‌توجه که بخشی از آن به بازآرایی ساختار مالی شرکت‌ها مربوط است و سهم واقعی پول تازه در آن، بدون تفکیک دقیق آورده نقدی از مطالبات و بررسی اجرای مجوزها، قابل محاسبه قطعی نیست.