به گزارش صدای بورس، در آستانه عرضه اولیه پتروشیمی تابان فردا که قرار است عنوان بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بورس را به خود اختصاص دهد، بهانهای فراهم شده تا کارنامه عرضههای اولیه بازار سرمایه را از ابتدای ۱۴۰۴ تا امروز زیر ذرهبین ببریم. کارنامه عرضههای اولیه بورس و فرابورس از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا چهارم شهریور ۱۴۰۵ در نگاه نخست مثبت به نظر میرسد. با این حال فاصله شدید میان برندگان و عقبماندهها و تفاوت میان بازده تاریخی و عملکرد هفتههای اخیر نشان میدهد بازار عرضههای اولیه آرامآرام از دوران «خرید بدون انتخاب» فاصله گرفته است.
میانگین ۸۵ درصدی بازده عرضههای اولیه
کارنامه عرضههای اولیه از ابتدای ۱۴۰۴ تا چهارم شهریور ۱۴۰۵ یک پیام روشن اما دو لایه دارد. از یک سو ورود به عرضههای اولیه در این دوره برای اغلب سهامداران همچنان تجربهای سودآور بوده است. از سوی دیگر فاصله بازده میان نمادها به اندازهای بزرگ شده است که دیگر نمیتوان تمام عرضههای اولیه را یک طبقه همگن با نتیجهای تقریبا تضمینشده دانست. از این تعداد ۳۱ نماد از روز عرضه تا چهارم شهریور بازده مثبت داشتهاند و تنها «هانیکو» با افت ۱.۵۹ درصدی در محدوده منفی قرار گرفته است.
میانگین بازده تجمعی این ۳۲ نماد ۸۵ درصد است اما میانه ۶۱.۰۹ درصد است. همین فاصله نزدیک به ۲۴ واحد درصدی نخستین نشانه مهم جدول است.
«کوچین» با ۲۸۹.۵۱ درصد در صدر جدول بازدهی قرار دارد. پس از آن «نیروترانسفو» با ۲۰۹.۶۸ درصد «رپویا» با ۱۸۱.۵۳ درصد «چاپ» با ۱۷۶.۱۷ درصد و «داترا» با ۱۶۵.۲۸ درصد قرار گرفتهاند. در مجموع ۱۲ نماد بیش از ۱۰۰ درصد بازده ساختهاند و ۱۸ نماد یعنی ۵۶.۲۵ درصد کل نمونه حداقل ۵۰ درصد رشد کردهاند. بنابراین تصویر کلی مثبت است اما توزیع سود بهشدت نامتقارن شده است.
بورس باثباتتر، فرابورس پرنوسانتر
این عدم تقارن در مقایسه بورس و فرابورس واضحتر میشود. در ۲۳ عرضه فرابورسی میانگین بازده تجمعی ۸۳.۷۸ درصد است اما میانه به ۵۶.۷۸ درصد میرسد. در ۱۰ عرضه بورس تهران میانگین ۸۷.۶۹ درصد و میانه ۹۳.۰۴ درصد است. فاصله میانگین دو بازار زیاد نیست اما تفاوت میانهها معنادار است. به بیان ساده عرضه در بورس تهران بازده بالاتری داشته اما فرابورس قلههای بلندتری ساخته است.
«رپویا» در صدر بازدهی ماهانه
در بازه یکماهه از ۳۰ نماد ۲۹ نماد مثبت هستند و رهیاب باتوجه به بسته شدن یک روز پس از عرضه اولیه دادهای برای آن ثبت نشده است. میانگین بازده ماهانه این نمادها ۲۶.۰۸ درصد و میانه ۲۳.۵۶ درصد است.
«رپویا» با ۵۹.۴۹ درصد در صدر بازده یکماهه ایستاده و پس از آن درپاد با ۵۳.۳۷ درصد چاپ با ۵۳.۱۵ درصد «داترا» با ۵۳.۰۲ درصد و «مهر» با ۵۰.۷۸ درصد قرار دارند. این اعداد نشان میدهد در ماه منتهی به چهارم شهریور موج صعودی فقط محدود به چند عرضه خاص نبوده است.
اما بازده یکهفتهای روند دیگری را نشان میدهد. از ۳۱ نمادی که بازده هفتگی دارند ۲۵ نماد مثبت هستند. ۵ نماد منفیاند و «داترا» بدون تغییر مانده است.
میانگین بازده هفتگی ۶.۳۳ درصد است. سه نام از بزرگترین برندگان تاریخی در جمع منفیهای هفته قرار دارند. «نیروترانسفو» با بازده تجمعی بیش از ۲۰۹ درصد در هفته پایانی ۵.۱ درصد افت کرده است. «کوچین» با بازده تجمعی نزدیک ۲۹۰ درصد ۱.۱۱ درصد منفی شده و «نان» نیز در هفته آخر ۰.۶۵ درصد عقب نشسته است.
عرضه اولیههایی که در هفته اخیر مثبت بودهاند
در سوی مقابل چند نماد با کارنامه تجمعی متوسط در هفتههای اخیر شتاب گرفتهاند. «بانیان» از روز عرضه ۳۸.۴۱ درصد بازده دارد اما در یک ماه ۳۹.۳۵ درصد و در یک هفته ۱۵.۷۴ درصد رشد کرده است. «درپاد» با بازده تجمعی ۶۲.۵۴ درصد طی یک ماه ۵۳.۳۷ درصد بازده ساخته است. این دو نمونه نشان میدهند بخشی از سود عرضههای اولیه لزوما در روزها و هفتههای نخست شکل نمیگیرد و بازقیمتگذاری میتواند با فاصله زمانی رخ دهد.
چاپ؛ عرضه اولیهای با کارنامه متوازن
در میان برندگان بزرگ «چاپ» یکی از متوازنترین کارنامهها را دارد. بازده تجمعی آن ۱۷۶.۱۷ درصد است و در شش ماه ۱۳۷.۶۴ درصد در سه ماه ۱۱۳.۹۳ درصد در یک ماه ۵۳.۱۵ درصد و در یک هفته ۱۵.۶۳ درصد رشد کرده است.
«هانیکو»؛ تنها عرضهاولیه با بازده منفی
در مقابل «هانیکو» تنها بازده تجمعی منفی جدول را دارد اما بازده یکماهه آن ۹.۷۵ درصد و ششماهه ۷.۷۱ درصد است. یعنی سهم بخشی از افت گذشته را جبران کرده اما هنوز به نقطه شروع نرسیده است.
«رهیاب»؛ علامت سوال برای سهامداران
«رهیاب» ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ عرضه شد و همانطور که فرابورس از قبل اعلام کرده بود بلافاصله برای افزایش سرمایه از محل سلب حقتقدم متوقف شد و تا ۴ شهریور بازنگشته است. توقف بیش از دوماهه یک سهم تازهوارد این پرسش را ایجاد میکند که چرا زمانبندی افزایش سرمایه پیش از عرضه مدیریت نشد تا نقدشوندگی سهامداران قربانی نشود.
برندگان از یک صنعت نیامدهاند
نگاه صنعتی نیز نکته مهمی را آشکار میکند. صدر جدول در انحصار یک صنعت نیست. «کوچین» در گروه محصولات غذایی قرار دارد. «نیروترانسفو» در گروه ماشینآلات برقی معامله میشود. «رپویا» در حوزه فناوری اطلاعات و سامانههای بانکی فعال است. «چاپ» نماینده صنعت چاپ و بستهبندی و در طبقه محصولات کاغذی پذیرفته شده است. «داترا» در گروه مواد و محصولات دارویی قرار دارد و «ولنوین» یک شرکت لیزینگ مالی است.
دام آماری بازدههای بلندمدت
در خواندن بازدههای بلندمدتتر یک محدودیت آماری مهم وجود دارد. برای سه ماه ۲۱ نماد داریم که متوسط بازده آنها ۴۸.۲۲ درصد است. برای شش ماه نیز ۲۱ نماد وجود دارد و متوسط به ۵۷.۳۲ درصد میرسد. بازده یکساله تنها برای پنج نماد قابل محاسبه است و متوسط آنها ۹۷.۱ درصد است.
نمیتوان از بزرگتر بودن این اعداد نتیجه گرفت هرچه زمان نگهداری بیشتر شود بازده عرضه اولیه حتما بالاتر میرود. ترکیب نمونهها در هر افق متفاوت است و عرضههای جدیدتر اصولا امکان حضور در ستونهای بلندمدت را ندارند.
پایان دوران «هر عرضهای را بخر»
دادهها نشان میدهد عرضه اولیه همچنان ابزار جذابی برای کسب بازده بوده اما سود دیگر یکسان و خطی توزیع نشده است. برخی نمادها مانند «کوچین» و «نیروترانسفو» بخش بزرگی از سود را در میانمدت ساختهاند و اکنون نشانههایی از اصلاح و استراحت دارند. گروهی مانند «بانیان» و «درپاد» تازه در ماههای اخیر شتاب گرفتهاند و «هانیکو» هنوز زیان اولیه را به طور کامل جبران نکرده است. نتیجه برای بازار روشن است. دورهای که خرید هر عرضه اولیه به خودی خود استراتژی محسوب میشد، در حال دادن جای خود به دوره انتخاب میان عرضههاست. سرمایهگذار اکنون باید علاوه بر قیمت روز نخست به کیفیت سود شرکت، نسبت ارزشگذاری، درصد سهام شناور، صنعت، زمان عرضه و رفتار سهم پس از ورود توجه کند.
کارنامه ۱۴۰۴ تا چهارم شهریور ۱۴۰۵ هنوز به نفع عرضههای اولیه است اما سؤال حرفهای دیگر این نیست که عرضه اولیه سود میدهد یا نه. سؤال این است که کدام عرضه توانسته سود اولیه را به یک روند پایدار تبدیل کند.
-
مریم آقامحمدی - خبـرنگار
-
هفتهنامه اطلاعات بورس ۶۴۲
نظر شما