رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی پس از جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان چگونه بود؟

مجتبی رستمی نوروزآباد در گفت‌وگو با پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، افزود: در این بررسی، خالص تجمعی ورود و خروج پول حقیقی در بازار خرد سهام بورس تهران در دوره‌های ۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ روز پس از بازگشایی بازار در هر ۲ مقطع جنگی مورد مقایسه قرار گرفته است.

مدیر آمار و تحلیل داده بورس تهران ادامه داد: در جنگ ۱۲ روزه، خالص تجمعی پول حقیقی ۵ روز پس از بازگشایی بازار حدود منفی ۲۱.۵ همت بود. این رقم در دوره‌های بعدی نیز منفی باقی ماند و تا پایان روز سی‌ام پس از بازگشایی بازار به حدود منفی ۳۴.۲ همت رسید. این روند نشان می‌دهد در آن مقطع، سرمایه‌گذاران حقیقی در مجموع در موقعیت فروش قرار داشتند و خروج پول حقیقی از بازار در هفته‌های پس از بازگشایی استمرار پیدا کرد.

رستمی نوروزآباد گفت: در مقابل، داده‌های مربوط به جنگ رمضان تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. خالص تجمعی پول حقیقی ۵ روز پس از بازگشایی بازار حدود مثبت ۱۲.۹ همت بود و در ادامه نیز مثبت باقی ماند. این رقم تا پایان روز دهم به حدود ۲۹.۱ همت، تا پایان روز پانزدهم به حدود ۳۳.۵ همت و تا پایان روز بیستم به حدود ۵۳.۲ همت رسید. اگرچه تا پایان روزهای بیست‌وپنجم و سی‌ام بخشی از این جریان تعدیل شد، اما خالص تجمعی پول حقیقی هم‌چنان مثبت ماند و تا پایان روز سی‌ام به حدود ۴۱.۱ همت رسید.

او افزود: مقایسه این ۲ مسیر نشان می‌دهد واکنش سرمایه‌گذاران حقیقی پس از بازگشایی بازار در جنگ رمضان، نسبت به جنگ ۱۲ روزه، تفاوت محسوسی داشته است. در جنگ ۱۲ روزه، خالص تجمعی پول حقیقی در تمام دوره‌های مورد بررسی منفی بود، در حالی که در جنگ رمضان این متغیر در تمام دوره‌ها مثبت باقی ماند. این تفاوت بیانگر آن است که نحوه مواجهه سرمایه‌گذاران با شوک‌های ناشی از ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک نسبت به تجربه قبلی تغییر کرده است.

مدیر آمار و تحلیل داده بورس تهران تأکید کرد: از منظر مدیریت ریسک، آن‌چه اهمیت دارد صرف وقوع یک ریسک نیست، بلکه نحوه ارزیابی و قیمت‌گذاری آن توسط فعالان بازار است. به نظر می‌رسد در جنگ رمضان، بخشی از سرمایه‌گذاران صرف وقوع یک رویداد سیاسی یا نظامی را مبنای تصمیم‌گیری قرار نداده‌اند، بلکه تلاش کرده‌اند آثار احتمالی آن بر سودآوری شرکت‌ها، جریان‌های نقدی آینده و ارزش ذاتی سهام را نیز در تصمیمات خود لحاظ کنند. در چنین شرایطی، کاهش قیمت برخی سهم‌ها می‌تواند از نگاه سرمایه‌گذار، نه صرفاً نشانه‌ای از افزایش ریسک، بلکه فرصتی برای سرمایه‌گذاری در دارایی‌هایی باشد که پایین‌تر از ارزش برآوردی خود معامله می‌شوند.

رستمی نوروزآباد گفت: البته این موضوع به معنای کاهش اهمیت ریسک‌های سیستماتیک نیست. ریسک‌های سیاسی، نااطمینانی‌های امنیتی و تحولات ژئوپلیتیک هم‌چنان از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار سرمایه به شمار می‌روند. با این حال، داده‌های مقایسه‌ای نشان می‌دهد در جنگ رمضان، وزن واکنش‌های هیجانی در تصمیمات سرمایه‌گذاران حقیقی نسبت به جنگ ۱۲ روزه کاهش یافته و در مقابل، ارزیابی آثار واقعی ریسک بر متغیرهای بنیادی شرکت‌ها نقش پررنگ‌تری در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران پیدا کرده است.

او افزود: بازارهای مالی همواره به ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک حساس خواهند بود و انتظار حذف این حساسیت نیز واقع‌بینانه نیست. آن‌چه اهمیت دارد، نحوه مواجهه سرمایه‌گذاران با این ریسک‌هاست. هرچه تصمیمات سرمایه‌گذاران بیش از پیش بر ارزیابی آثار واقعی ریسک‌ها بر ارزش شرکت‌ها استوار باشد، فرآیند کشف قیمت نیز کاراتر خواهد شد و بازار سرمایه با کیفیت بیش‌تری نقش خود را در تخصیص بهینه منابع ایفا خواهد کرد.