گزارش مهم مرکز آمار ایران از رشد اقتصادی ۴۰۴

به گزارش صدای بورس، مرکز آمار میزان محصول ناخالص داخلی به قیمت ثابت ۱۴۰۰ را برای ۱۴۰۴ معادل ۱۰۰۴۹۲ هزار میلیارد ریال با نفت و ۷۵۴۹۲ هزار میلیارد ریال بدون نفت محاسبه کرده است. این ارقام بیانگر رشد اقتصادی ۰.۲ درصدی با نفت و رشد -۰.۳ درصدی بدون نفت است. به این ترتیب در سال ۱۴۰۴ اقتصاد ایران یک درجای بزرگ زد و میزان تولید ناخالص داخلی آن تفاوت چندانی با ۱۴۰۳ نکرد.

خدمات ۴۹ درصد از کل تولید ناخالص داخلی ایران در ۱۴۰۴ را از آن خود کرد و نفت و گاز ۲۴ درصد. سهم صنعت از تولید سال گذشته ۲۱ درصد بوده است.

نتایج محاسبات حاکی از آن است که رشته فعالیت‌های گروه کشاورزی -۲.۹ درصد است، گروه صنایع و معادن نیم درصد و گروه خدمات ۰.۳ درصد رشد کردند. در زیر گروه صنایع و معادن، استخراج نفت و گاز طبیعی ۱.۸ درصد، معادن -۱.۵ درصد، توزیع گاز ۲ درصد، تامین آب و برق -۶.۵ درصد، صنعت -۱.۵ درصد و ساختمان ۱.۴ درصد رشد تولید ناخالص را تجربه کردند.

مرکز آمار علاوه بر روش محاسبه رشد تولید هر بخش، از روش رشد محصول ناخالص داخلی به تفکیک اجزای هزینه نهایی هم دست می‌زند. در این روش، تولید ناخالص داخلی از مجموع اجزای تقاضای نهایی حاصل می‌شود. اجزای تقاضای نهایی به پنج سرفصل مصرف نهایی خصوصی، مصرف نهایی دولت، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، خالص صادرات و تغییر در موجودی انبار و اشتباهات آماری تفکیک می‌شود.

بررسی روند رشد اجزای تقاضای نهایی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد، هزینه مصرف نهایی خصوصی منفی ۱.۴ درصد، هزینه مصرف نهایی دولت ۱.۴ درصد، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص -۲.۸ درصد، صادرات کالا و خدمات -۲.۱ درصد و واردات کالا و خدمات نیز -۲۰ درصد رشد داشته است.

در این بخش به طور خاص منفی شدن نرخ تشکیل سرمایه ثابت از همه موارد دیگر نگران‌کننده تر ارزیابی می‌شود. کاهش نرخ سرمایه‌گذاری در یک اقتصاد موجب آغاز روند استهلاک می‌شود و به معنای آن است که صنایع نه تنها سال به سال پیش نمی‌روند و ارتقا نمی‌یابند که به معنای فرسوده شدن بخش تولید و به سمت تعطیلی رفتن آن‌ها است.

نرخ رشد ۰.۲ درصدی حاصل شده در ۱۴۰۴ ضعیف‌ترین رشد اقتصادی کشور را از سال ۱۴۰۰ تا امروز نشان می‌دهد. در واقع رکودی بیشتر از آن‌چه در سال گذشته تجربه شد از زمان شیوع ویروس کرونا تا امروز بی سابقه بوده است. این در حالی است که در تمام ۵ سال گذشته هم کشور درگیر تورم، شوک‌های ارزی و تنش‌های بیرونی بود اما در ۱۴۰۴ به طور خاص هم تورم و هم رشد اقتصادی وضعیتی دشوارتر پیدا کردند.

در سال ۹۹ که کرونا ایران و جهان را در بر گرفت، بخش بزرگی از رشد منفی تجربه شده به اثرات فشار حداکثری بود که توانست فروش نفت ایران را به زیر ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهد و به نظر می‌رسد بخش بزرگی از نبود رشد در ۱۴۰۴ هم به دو جنگ و ماه‌های طولانی وضعیت «نه جنگ و نه صلح» مرتبط است.

به نظر می‌رسد اگر فروش نفت نبود و ایران امکان فروش روزانه یک و نیم میلیون بشکه نفت را آن‌طور که منابع غیررسمی می‌گویند را به دست نمی‌آورد. همانطوری که مشاهده می‌شود نرخ رشد اقتصادی بدون احتساب درآمدهای نفتی منفی شده است.

از نکات منفی رشد اقتصادی ۱۴۰۴، منفی شدن چشمگیر نرخ رشد صنعت بود. صنعت در حالی رشد منفی را تجربه کرد و کوچک‌تر شد که در سال‌های پیش از آن با وجود همه مشکلات رشدی ناچیز را تجربه می‌کرد. گرانی‌های فراوان و بی ثباتی‌های اقتصادی بر بخش صنعت زودتر و بیشتر از بخش کشاورزی یا خدمات اثر می‌گذارد و به این ترتیب اثرات آن بر این بخش محسوس‌تر است.