۳ سناریوی برق برای فصل گرما

به گزارش صدای بورس،صنایع فعال بازار سرمایه طی سال جاری در حالی به استقبال تابستان می‌روند که بر اساس یک مطالعه انجام شده در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی انتظار می‌رود تا ناترازی برق در فصل اوج مصرف به ۱۳.۶ هزار مگاوات کاهش یابد. این در حالی است که در سال گذشته انتظار می‌رفت تا ناترازی در این حوزه به بیش از ۲۰ هزار مگاوات در سال ۱۴۰۴ برسد.

بر اساس این گزارش در سال جاری میزان واقعی ناترازی با فرض صحت این رقم ۱.۱ هزار مگاوات خواهد بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ناترازی در مصرف برق با توجه به سیاست‌های دولت در خصوص اولویت دادن به بخش خانگی و اعمال محدودیت بر صنایع، همواره یک ازمهمترین مسائل مورد توجه فعالان بخش صنعت و ذینفعان بزرگ آن نظیر سرمایه گذاران در بازار سرمایه بوده است.

جبران برقی خسارت جنگ

دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارش خود با عنوان «بررسی وضعیت تأمین برق در تابستان سال ۱۴۰۵»، اعلام کرده است آسیب‌های ناشی از جنگ باعث خروج ۴.۸ هزارمگاوات از ظرفیت نیروگاه‌های خودتأمین صنایع بزرگ شده و بخشی از تقاضای صنایع پتروشیمی و فولادی نیز به دلیل آسیب حذف شده است که اثر نهایی خسارات جنگ حدود برناترازی برق ۱.۸ هزارمگاوات خواهد بود. با این حال برآورد می‌شود در فصل پیک مصرف یعنی تابستان سال ۱۴۰۵ توان تولیدی نیروگاه‌های برق‌آبی ۹.۳ هزار مگاوات خواهد بود که تحقق این الگو منجر به افزایش حدود ۱.۲ هزارمگاواتی در حداکثر توان قابل بهره‌برداری برق‌آبی نسبت به سال گذشته می‌شود. از سوی دیگر، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر از ۱.۶ هزارمگاوات سال گذشته به ۶ هزارمگاوات در سال جاری خواهد رسید که رشدی ۴.۴ هزار مگاواتی را نشان می‌دهد، هرچند به دلیل ماهیت نوسانی این منابع، توان عملیاتی هم‌زمان آن‌ها در پیک تابستان برای سناریوی واقع‌بینانه ۴ هزارمگاوات برآورد می‌شود. از این رو بهبود افزایش ظرفیت تجدیدپذیر و امکان بهره‌برداری بیش‌تر از منابع برق‌آبی، نه تنها اثر خسارات ناشی از جنگ را جبران نموده، بلکه بر حداکثر میزان توان تولید برق در اوج تقاضا نسبت به سال قبل نیز افزوده است.

۳ سناریو برقی تابستان

در این گزارش تشریح شده است که در سناریوی واقع‌بینانه، حداکثر توان تأمین‌شده هم‌زمان شبکه حدود ۶۸.۴ هزارمگاوات برآورد می‌شود، درحالی‌که تقاضای شبکه به بیش از ۸۱ هزار مگاوات می‌رسد و این شکاف ناترازی ۱۳.۶ هزارمگاواتی را رقم می‌زند که البته این رقم در سناریوی خوش‌بینانه به ۱۰ هزارمگاوات و در سناریوی بدبینانه به ۱۸.۷ هزارمگاوات می‌رسد. در این میان، نکته حائز اهمیت آن است که به دلیل وابستگی تولید نیروگاه‌های خورشیدی به ساعات روشنایی، بخش قابل‌توجهی از کاهش ناترازی در روز محقق می‌شود و در نتیجه در صورت مدیریت نشدن بار، ممکن است کسری برق در شب نسبت به سال‌های قبل بیشتر گردد که مدیریت فوری این موضوع باید در دستور کار قرار گیرد.

از منظر ناترازی انرژی نیز نتایج نشان می‌دهد در بیش از ۸۲ درصد ساعات تابستان، میزان ناترازی کمتر از ۱۰ هزار مگاوات است که این محدوده، بخش اصلی ناترازی را تشکیل می‌دهد و جبران آن لزوماً به معنای احداث نیروگاه جدید نیست، بلکه می‌تواند از مسیر ارتقای مدیریت تولید نیروگاه‌ها و بهبود ضریب بهره‌برداری آن‌ها تا سطح ۲ هزار مگاوات محقق شود، به طوری که رفع بخش اصلی ناترازی برق تنها نیازمند احداث حدود ۸ هزار مگاوات ظرفیت جدید نیروگاهی خواهد بود. دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز با تأکید بر اینکه کسری‌های بیش از ۱۰ هزار مگاوات تنها در ۱۸ درصد از ساعات تابستان و صرفاً در ناحیه اوج‌بار رخ می‌دهد، تاکید کرده جبران این بخش از کسری نباید از طریق توسعه سرمایه‌بر و زمان‌بر ظرفیت نیروگاهی انجام شود، بلکه رویکرد جهانی در این شرایط، بهره‌گیری از ابزارهای مدیریت تقاضا و بهینه‌سازی مصرف است.

راه حل‌های پیشنهادی

کارشناسان مرکز پژوهش‌ها در پایان پیشنهاد می‌کنند وزارت نیرو در کوتاه‌مدت مشابه سال قبل طرح‌های جابه‌جایی بار صنایع، پویش‌های اجتماعی و نصب کنترل‌کننده‌های جریان را با جدیت دنبال کند و برای تضمین سوخت نیروگاه‌ها در تابستان، نسبت به مدیریت سوخت مایع اقدام کند. هم‌چنین در صورت وجود چالش‌های اجرایی در برنامه احداث ۷ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر توسط ساتبا، اولویت از پروژه‌های بزرگ‌مقیاس به سمت پروژه‌های کوچک‌تر با زمان احداث کوتاه‌تر سوق یابد تا علاوه بر فصل پیک مصرف در تابستان، تاب‌آوری شبکه از منظر پدافند غیرعامل نیز تقویت شود. ضمن آنکه برای حل چالش جدی سوخت زمستانی ناشی از کاهش سقف تولید گاز، تکمیل حداکثری ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌ها تا مهرماه و ذخیره‌سازی گاز در مخازن زیرزمینی در نیمه نخست سال باید به‌سرعت عملیاتی گردد تا در کنار بهبود ظرفیت‌های تولیدی، اعمال مدیریت صحیح در تمامی این بخش‌ها به کاهش ملموس خاموشی‌های برق در سال جاری منجر شود.

متن کامل گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی را اینجا بخوانید