هشدار نهادهای بین‌المللی درباره بازار نفت

به گزارش صدای بورس به نقل از اداره کل اوپک، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی وزارت نفت، با وجود جهش قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت در روز پنجشنبه، میانگین قیمت هفتگی هر دو نفت شاخص به دلیل خوش‌بینی مقطعی به پیشرفت مذاکرات آمریکا و ایران روند کاهشی داشت. منابع تحلیلی نظیر «مارکت اسکریمر» تاکید کرده‌اند با وجود این افت شدید، بازار همچنان بخش عمده‌ای از «اضافه قیمت ریسک ژئوپلیتیک» را در ساختار قیمتی خود حفظ کرده و معاملات در بالای سطوح روانی ۱۰۰ دلار (برنت) و ۹۵ دلار (WTI) تثبیت شده است.

در هفته گذشته، میانگین ارزش سبد نفتی اوپک با افزایش ۱.۱۲ دلار به ۱۱۵.۵۳ دلار در هر بشکه رسید. همچنین، قیمت نفت خام شاخص‌های «برنت» و «وست تگزاس اینترمدیت» در هفته گذشته به‌ترتیب با افزایش و کاهش ۳۹ سنت و ۴ سنت، به ۱۰۶.۹۰ و ۱۰۱.۵۳ دلار در هر بشکه رسید.

مهم‌ترین شوک بنیادین هفته، گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره کاهش ذخیره‌سازی‌های تجاری نفت در کنار برداشت تاریخی از ذخیره‌سازی‌های راهبردی نفت (SPR) بود. همزمان، بانک آمریکایی گلدمن ساکس با انتشار هشداری فوری اعلام کرد: نرخ تخلیه ذخیره‌سازی‌های جهانی نفت از ابتدای ماه مه به روزانه ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسیده که بالاترین رقم ثبت‌شده در تاریخ است.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی نیز هشدار داد چنانچه روند کنونی ادامه یابد، بازار نفت تا ماه ژوئیه یا اوت وارد «منطقه قرمز» خواهد شد.

این هشدار در شرایطی صادر می‌شود که سرعت تخلیه ذخیره‌سازی‌های راهبردی و تجاری نفت به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

بیرول تاکید کرد: کشورها و صنایع، ذخیره‌سازی‌هایی دارند. ما اکنون در حال بهره‌برداری از این ذخیره‌سازی‌ها هستیم، اما مجموعه آنها راه‌حلی پایدار برای این مشکل نیست. ما در حال رسیدن به انتهای این مسیر هستیم. مشکل اینجاست که در پایان ژوئن و اوایل ژوئیه، فصل مسافرت‌ها آغاز می‌شود و به‌طور معمول مصرف نفت افزایش می‌یابد.

«تابستان دردناک» در راه است

کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد رایستاد انرژی نیز با اشاره به کاهش ذخایر و نزدیک‌شدن به فصل پرتقاضای تابستان، درباره یک «تابستان دردناک» به جهانیان هشدار داد. افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت جت که تا یک‌چهارم هزینه‌های عملیاتی ایرلاین‌ها را تشکیل می‌دهد، باعث افزایش کرایه‌ها و کاهش ظرفیت پروازها در جهان شده است.

آژانس بین‌المللی انرژی، در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ بزرگ‌ترین آزادسازی هماهنگ ذخیره‌سازی‌های راهبردی در تاریخ خود را با مشارکت ۳۲ کشور عضو و به میزان ۴۰۰ میلیون بشکه (معادل ۲۰درصد از ذخیره‌سازی‌های اضطراری جمعی) آغاز کرد. این اقدام که بیش از ۲ برابر واکنش اضطراری به بحران اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود، با هدف مقابله با بزرگ‌ترین شوک عرضه در تاریخ بازار نفت انجام شد.

جدیدترین برآوردهای مراکز تحلیل معتبر حاکی از نگرانی عمیق درباره آینده است. بانک سرمایه‌گذاری UBS، بانک مورگان استنلی و مؤسسه وود مکنزی پیش‌بینی‌های خود را درخصوص قیمت نفت با درنظرگرفتن تداوم اختلال عرضه و کاهش ذخیره‌سازی‌ها به‌روزرسانی کردند.

داده‌های رصد نفتکش‌ها نیز نشان می‌دهد جنگ و تحریم، نقشه تجارت نفت را دگرگون کرده است. براساس گزارش مؤسسه کپلر، با کاهش صادرات عربستان از مسیرهای جایگزین، ونزوئلا به سومین تأمین‌کننده بزرگ نفت هند تبدیل شد. همچنین، تحلیلگران Saxo Bank، سقوط شدید تقاضا در چین را بزرگ‌ترین عامل تعدیل‌کننده قیمت‌ها در برابر بزرگ‌ترین شوک عرضه تاریخ مدرن توصیف کردند.

ثبت سومین رکود جهانی قرن

بررسی تحولات اقتصادی هفته منتهی به ۲۲ مه ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد بازارهای سهام و اوراق قرضه جهانی به‌طور همزمان با فشار فروش روبه‌رو شدند. از سوی دیگر، انتظارات تورمی به‌سرعت اوج گرفت و بازدهی اوراق قرضه ۱۰ساله دولت ژاپن به بالاترین مقدار از سال ۱۹۹۶ رسید.

برپایه گزارش بلومبرگ، بازارهای سهام روند نزولی خود از سقف‌های بی‌سابقه را ادامه داده‌اند و بن‌بست ایران، قیمت نفت را بالا برده و بر شدت فروش در بازار اوراق قرضه جهانی افزوده است.

در همین حال، وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه، به همراه دیگر همتایان خود در گروه هفت (G۷)، در بیانیه‌ای مشترک، از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی خواستار مداخله فعال‌تر و ارائه بسته‌های کمکی فوری برای کشورهایی شدند که از شوک اقتصادی ناشی از جنگ خاورمیانه آسیب دیده‌اند.

بانک جهانی نیز هشدار داد که با رسیدن قیمت نفت به ۲۰۰ دلار، اقتصاد جهانی می‌تواند ۰.۴درصد منقبض شود و سومین رکود جهانی قرن را رقم بزند. همچنین، این بانک تأکید کرد که کشورهای واردکننده انرژی ممکن است اقدام‌های تهاجمی‌تری برای کاهش وابستگی خود انجام دهند.

سایه نفت ۲۰۰ دلاری بر اقتصاد جهان

وود مکنزی نیز همسو با بانک جهانی هشدار داد که تداوم بسته‌ماندن تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را در بدبینانه‌ترین سناریو به ۲۰۰ دلار در هر بشکه برساند. از سوی دیگر، تحلیلگران موسسه «اس اند پی گلوبال انرژی» انتظار دارند قیمت‌ها در طول ماه‌های مه و ژوئن دوباره تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه جهش کنند.

بانک UBS نیز هشدار داد که در «بدترین سناریو»، قیمت نفت برنت می‌تواند به ۱۵۰ دلار در هر بشکه در ماه سپتامبر برسد.

مورگان استنلی نیز از «مسابقه با زمان» می‌گوید و اینکه اگر تنگه هرمز تا ژوئن بسته بماند، بافرهای کنونی بازار از بین خواهند رفت. تا زمانی که کشتی‌ها پشت تنگه هرمز صف کشیده‌اند، هر افت قیمتی احتمالاً کوتاه و شکننده خواهد بود.

صادرات روزانه یک‌میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت ایران

بررسی تحولات عرضه نفت نیز نشان می‌دهد «خالص نقصان عرضه جهانی» در حدود ۹ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. براساس گزارش کپلر و انرژی اینتلیجنس، تحلیلگران بازار براساس مدل‌های ردیابی محموله‌ها برآورد می‌کنند که مجموع تولید ازدست‌رفته از زمان آغاز درگیری‌ها تا پایان ماه مه از مرز یک‌میلیارد بشکه عبور کند.

براساس داده‌های مؤسسه کپلر، عربستان سعودی روزانه بیش از ۳ میلیون بشکه، عراق ۲۸۸ هزار بشکه و کویت حدود ۱۷۵ هزار بشکه از تولید خود را از دست داده‌اند. بااین‌حال، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) گزارش داد که ایران با وجود محاصره دریایی آمریکا، روزانه یک‌میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت صادر می‌کند.

براساس تحلیل بانک آمریکا، شکاف عرضه جهانی در حال حاضر به ۱۴ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز می‌رسد که معادل کسری ۱۴ تا ۱۵ درصدی در بازار است.

بر این اساس، مدل‌سازی تحلیلگران آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد صادرکنندگانی مانند عربستان سعودی و امارات همچنان ممکن است حدود یک سال زمان نیاز داشته باشند تا به مقدار تولید پیش از درگیری‌ها بازگردند، درحالی‌که کشورهایی با حمایت مالی و تکنولوژی ضعیف‌تر، با زمان‌های طولانی‌تری برای بازگشت روبه‌رو هستند.