شوکِ ۱۰۰ درصدی به بازار لبنیات

به گزارش صدای بورس، شاید وقت آن رسیده که شیر و ماست را هم مانند کالاهای ویترینی و لوکس، فقط از پشت شیشه تماشا کنیم! با مصوبه جدید وزارت جهاد، قیمت شیر خام درب دامداری از مرز ۶۰ هزار تومان گذشت تا نرخ سرانه مصرف لبنیات در ایران که هم‌اکنون نیز یک‌سوم استانداردهای جهانی است، به سقوط آزاد خود ادامه دهد.

با توجه به ابلاغیه جدید وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر تعیین قیمت۶۰ هزار و ۵۰۰ تومانی برای هر کیلوگرم شیر خام، شاهد یک زلزله قیمتی در بازار لبنیات خواهیم بود به طوری که قیمت شیر خام در آخرین مصوبه رسمی (مهرماه ۱۴۰۴)، حدود ۲۸ تا ۳۰ هزار تومان (با توجه به چربی و کیفیت) تعیین شده بود. حالا با اعلام نرخ ۶۰،۵۰۰ تومان، قیمت شیر خام عملاً بیش از ۱۰۰ درصد (دو برابر) افزایش پیدا کرده است به طوری که هر ۱ دهم درصد چربی اضافه نیز ۶۵۰ تومان قیمت خورده که برای شیرهای با چربی بالاتر، قیمت را به بیش از ۶۲ هزار تومان می‌رساند.

ازسویی دیگر، از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، این سومین بار است که قیمت شیر خام به‌صورت رسمی یا غیررسمی دستخوش تغییر می‌شود به طوری که اولین بار اوایل ۱۴۰۴ بود که افزایش قیمت ناشی از حذف کامل ارز ترجیحی نهاده‌های دامی انجام شد و در دومین نوبت پاییز ۱۴۰۴ اتفاق افتاد که اصلاح قیمت به دلیل تورم بخش حمل‌ونقل و دستمزد دامداران صورت گرفت، اما نوبت سوم به اردیبهشت ۱۴۰۵برمی گردد که جهش ۱۰۰ درصدی را ثبت کرد که بیشتر ناشی از واقعی‌سازی قیمت‌ها متناسب با نرخ ارز آزاد و جبران عقب‌ماندگی هزینه‌های تولید دامداران است.

شیر خام ماده اولیه بیش از ۷۰ درصد محصولات لبنی است که با دو برابر شدن قیمت آن، باید منتظر افزایش حداقل ۷۰ تا ۹۰ درصدی در قیمت پنیر، ماست، کره و شیرهای بسته‌بندی باشیم. به عنوان مثال، پنیر ۴۰۰ گرمی که پیش از این حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان بود، به مرز ۱۰۰ هزار تومان نزدیک خواهد شد.

سرانه مصرف لبنیات در ایران هم‌اکنون نیز به شدت زیر استانداردهای جهانی (حدود ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم در سال نسبت به استاندارد ۱۶۰ کیلوگرم) است و این جهش قیمتی، لبنیات را از یک کالای اساسی به یک کالای لوکس تبدیل کرده و بحران سوءتغذیه، پوکی استخوان و کوتاهی قد در نسل‌های آینده را تشدید می‌کند.

اگرچه قیمت جهانی شیر ممکن است بالا باشد، اما نوسانات شدید داخلی باعث می‌شود صنایع لبنی نتوانند قراردادهای بلندمدت صادراتی ببندند و بازارهای منطقه‌ای (عراق، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج فارس) را به رقبایی نظیر ترکیه واگذار کنند.

صنایع لبنی کوچک که نقدینگی کمتری دارند، توان خرید شیر خام با این قیمت‌های نجومی را نخواهند داشت و احتمال تعطیلی واحدهای کوچک و تمرکز قدرت در دست چند برند بزرگ (انحصار غیررسمی) بسیار زیاد است.

به نظر می‌رسد که موافقت با پیشنهاد انجمن صنایع لبنی برای تدوین دستورالعمل واحد، بیشتر این مساله را نشان می‌دهد که دولت پذیرفته که دیگر قادر به کنترل دستوری قیمت‌ها نیست و این دستورالعمل احتمالاً به سمت قیمت‌گذاری بر اساس عرضه و تقاضا با نظارت سازمان حمایت حرکت خواهد کرد؛ چیزی که در کوتاه‌مدت فشار را بر مصرف‌کننده نهایی چندبرابر می‌کند.

گرانی ۱۰۰ درصدی شیر خام در اردیبهشت ۱۴۰۵، نه تنها یک شوک اقتصادی، بلکه یک هشدار جدی برای امنیت غذایی است. دولت با این مصوبه، عملاً توپ را به زمین صنایع لبنی انداخته است تا با هماهنگی سازمان حمایت، قیمت‌های جدید را روی کالاها درج کنند. بدون شک، هفته‌های آینده شاهد موج جدیدی از گرانی در ویترین فروشگاه‌ها خواهیم بود که می‌تواند منجر به رکودِ تورمی در این بخش شود.