انجماد بانک‌های اروپایی در سرمای جنگ علیه ایران

به گزارش صدای بورس،ادعای همه روسای جمهور آمریکا از حزب جمهوری‌خواه دست‌کم در قرن ۲۱ برای به راه انداختن جنگ یکی بوده است: کشور متخاصم دارای سلاح‌های کشتار جمعی است، ارزش‌های حاکم بر آن متضاد با موازین حقوق بشری غربی است و در «محور شرارتی» عضو است که اگر کسی مانع آن نشود، تمدن غرب را به خطر می‌اندازد.

چنین فرمولی را می‌توان در جنگی که دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا علیه ایران به راه انداخت هم مشاهده کرد؛ تهاجمی که بنا بر ادعای ترامپ باید «چهار تا پنج هفته» به طول می‌انجامید و همه چیز در هر عرصه‌ای از جمله انرژی و بازارهای جهانی هم باید خوش و خرم به آخر می‌رسید.

چنین خیالاتی رویاهایی گرم در شب‌های اسفند بود. صبح سرد دوشنبه‌ها بازار انرژی و وال‌استریت را می‌لرزاند و خواب خوش را به رویابینان زهر می‌کرد. تب‌وتاب هوش مصنوعی و صعودی ماندن بازارها به دلیل رشد بیش‌از اندازه سهام شرکت‌های مرتبط به آن یارای مقابله با بهمن فروریخته از جنگ بر سر فعالان بازارهای مالی را نداشت.

بازار انرژی نیز دیگر با خواندن افسانه اشباع نفت خوابش نبرد. همزمان با اعمال مدیریت تنگه هرمز توسط ایران، تصمیم بزرگترین دارندگان ذخایر نفتی مبنی بر آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت، بازار انرژی تغییر قابل توجهی در روند صعودی نداد و یک بار و برای همیشه روایت «جهان در نفت خام غوطه‌ور است» را پایان داد. همین بیهودگی خرد جمعی مالکان بزرگ نفتی را شاید بتوان یکی از علل تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک دانست.

شوک انرژی ناشی از جنگ ترامپ علیه ایران، پمپ‌های بنزین را بهترین مکان برای گذراندن هالووین برای مردم اروپا کرد. قیمت‌هایی که هم مردم و هم سیاستمداران را با چالشی بی‌سابقه مواجه کرد. آزمونی که آلمان از آن سرافکنده بیرون آمد و جسم رو به موت اقتصاد انگلیس در میان هفت کشور با اقتصاد پیشرفته را آماده تشییع کرد.

در این میان که شاکله اقتصادی اروپا چنان به هم ریخته است که «تاچرها» اگر جوان هم می‌شدند ولی با تجربه کهنسالی، قادر به «انقلاب» اقتصادی نبودند، وضعیتی که شاید بتوان معادل آن را در حمله «سوروس ها» به بانک انگلستان یافت، بانک‌های اروپایی سردرگم و یا محتاط برای برداشتن گام‌های بعدی در تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی و سیاست‌های پولی هستند.

معضل نرخ بهره بانک مرکزی اروپا و توقف رشد منطقه یورو

اقتصادهای بزرگ اروپایی از جمله آلمان و ایتالیا پیش‌بینی‌های رشد خود را به‌شدت کاهش داده‌اند و هزینه‌های انرژی رو به افزایش است. کاترینا رایش وزیر اقتصاد فدرال آلمان از حزب محافظه‌کار اتحادیه دموکرات مسیحی (CDU)، در برلین فقط خبرهای بدی برای ارائه داشت. او انتظار دارد جنگ در خلیج فارس رشد اقتصادی آلمان را در سال جاری میلادی به تنها نیم درصد محدود کند.

جورجیا ملونی نخست‌وزیر ایتالیا روز سه شنبه (۸ اردیبهشت) در یک کنفرانس خبری گفت: اولویت کنونی من مهار فشارهای تورمی بر قیمت‌ها به ویژه انرژی، با توجه به تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران است و تاکید کرد که در شرایط کنونی بحران بین‌المللی که با آن مواجه هستیم، موضوع کنترل قیمت‌ها و انرژی، جلوگیری از تاثیر تورمی که به وضوح رشد تولید ناخالص داخلی را نابود می‌کند، باید یک اولویت تلقی شود.

در چنین شرایطی کریستین لاگارد رئیس بانک مرکزی اروپا در سخنرانی خود در مراسم هفتاد و پنجمین سالگرد انجمن بانک‌های آلمان در برلین با اشاره به دشواری ارزیابی شرایط کنونی و سنجش تصمیم درباره نرخ بهره، جهت‌گیری روشنی ارائه نکرد.

لاگارد توضیح داد که ماهیت ناپیوسته ناشی از توقف و ازسرگیری این درگیری—شامل جنگ، آتش‌بس، مذاکرات صلح، فروپاشی آنها، محاصره دریایی، لغو آن و بازاعمال مجددش—ارزیابی مدت‌زمان و عمق پیامدها را به‌طور استثنایی دشوار کرده است.

یورونیوز در این‌باره می‌نویسد: بانک‌های مرکزی معمولا در زمان کند شدن رشد اقتصادی، برای تشویق به وام‌گیری و افزایش هزینه‌کرد، نرخ بهره را کاهش می‌دهند. با این حال، در شرایطی که تورم همچنان مقاوم باقی مانده و با توجه به نوسانات قیمت انرژی ناشی از جنگ ایران احتمال افزایش آن وجود دارد، هرگونه تسهیل فوری در سیاست پولی می‌تواند خطر تشدید تورم را به همراه داشته باشد.

ثبات نرخ بهره بانک مرکزی انگلیس

رویترز در گزارشی عنوان کرد که بانک مرکزی انگلیس (BoE) در ماه مارس (اسفند/فروردین) نرخ‌های بهره را بدون تغییر نگه داشت، زیرا در انتظار روشن شدن میزان اثرات تورمی و ضربه به رشد اقتصادی ناشی از درگیری و تنش در خاورمیانه بود. با توجه به اینکه همچنان عدم‌قطعیت بالاست، انتظار می‌رود روز پنجشنبه نیز تصمیمی مبنی بر تغییر ندادن نرخ‌ها اتخاذ شود.

در واکنش نسبت به دیدگاه اندرو بیلی رئیس بانک مرکزی انگلیس مبنی بر اینکه هنوز برای ارزیابی اثرات تورمی جنگ زود است، هو پیل اقتصاددان ارشد بانک مرکزی انگلستان، در ۱۷ آوریل (۲۸ فروردین) عنوان کرد: اگر در حال صبر و مشاهده باشید و چیزی نبینید، در واقع فقط وقت تلف کرده‌اید.

ادوارد آلنبی اقتصاددان ارشد بریتانیا در اکسنومیکس آکسفورد در یادداشتی به مشتریان نوشت: پیش‌بینی پایه ما این است که نرخ بهره در ادامه سال بدون تغییر باقی بماند. تا جلسه پایان ژوئیه (اوایل مرداد)، کمیته سیاست پولی اطلاعات بیشتری درباره نحوه انتقال شوک انرژی به اقتصاد خواهد داشت.

هشدار بانک مرکزی ایتالیا: بر هزینه‌ها نظارت داشته‌باشید

آندره‌آ براندولینی، یکی از مقامات بانک مرکزی ایتالیا، اعلام کرد اگر این کشور می‌خواهد با وجود بدتر شدن سناریوی رشد اقتصادی، به قوانین مالی اتحادیه اروپا پایبند بماند، باید مراقب هزینه‌های خود باشد.

براندولینی، که ریاست دپارتمان اقتصاد و آمار بانک مرکزی ایتالیا را بر عهده دارد، روز سه‌شنبه در رم به قانونگذاران گفت: نظارت دقیق بر روند هزینه‌ها بسیار مهم خواهد بود، با توجه به اینکه تورم بالاتر از حد انتظار، پایبندی به مسیر تثبیت برنامه‌ریزی‌شده را دشوارتر خواهد کرد.

دولت جورجیا ملونی هفته گذشته پیش‌بینی‌های اقتصادی جدیدی را منتشر کرد که در آن چشم‌انداز رشد کشور از ۰.۷ درصد قبلی به ۰.۶ درصد کاهش یافته است. این گزارش تایید کرد که کسری بودجه کشور تا امسال به حد ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا نخواهد رسید.

ثبات نرخ بهره این‌بار در مجارستان

بلومبرگ خبرداد که بانک مرکزی مجارستان پس از جهش بازار پس از انتخابات، نرخ بهره را بدون تغییر نگه داشت. بانک ملی مجارستان روز سه‌شنبه نرخ بهره را در سطح ۶.۲۵ درصد حفظ کرد که پس از رومانی، بالاترین سطح در اتحادیه اروپا است.

این اولین تصمیم در مورد نرخ بهره از زمان برکناری ویکتور اوربان نخست وزیر سابق در انتخاباتی قاطع در بود که به ۱۶ سال حضور او در قدرت پایان داد.

سرمایه‌گذاران از این تغییر سیاسی استقبال کرده‌اند و باعث افزایش ارزش فورینت (واحد پول این کشور) و کاهش بازده بدهی‌های محلی شده‌اند، زیرا امیدها به این است که دولت بعدی، وجوه مسدود شده اتحادیه اروپا را آزاد کرده و اقتصاد را برای پذیرش یورو آماده خواهد کرد.

سایه جنگ بر وام‌دهی بانک‌های منطقه یورو

گزارش تازه بانک مرکزی اروپا نشان می‌دهد که بانک‌های منطقه یورو در سه ماه منتهی به مارس (اسفند/فروردین)، دسترسی به اعتبار را محدودتر کرده‌اند و پیش‌بینی می‌کنند این روند در ماه‌های آینده نیز ادامه پیدا کند؛ موضوعی که به‌طور مستقیم با افزایش قیمت انرژی و هزینه‌های تامین مالی در نتیجه جنگ ایران مرتبط است.

این نظرسنجی فصلی که وضعیت ۲۱ کشور عضو منطقه یورو را بررسی می‌کند، حاکی از آن است که شرایط تامین مالی حتی پیش از هرگونه افزایش احتمالی نرخ بهره توسط بانک مرکزی اروپا نیز در حال بدتر شدن بوده است.

بانک مرکزی اروپا اعلام کرد که تحولات ژئوپلیتیک و نوسانات بازار انرژی فشار مضاعفی برای سخت‌تر شدن شرایط اعتباری ایجاد کرده‌اند. برخی بانک‌ها همچنین به نگرانی‌های خاص درباره شرکت‌های انرژی‌بر و ارتباطات مالی با خاورمیانه اشاره کرده‌اند.

افسانه، حباب و غفلت غرب

کلان روایت‌های غرب در زمینه اقتصاد با یک زورآزمایی میان برترین قدرت نظامی جهان و تهران از هم فروپاشید؛ جایی که مدیریت آمدوشد در هرمز افسانه اشباع نفتی را به ترس از کمبود در عرضه و آینده صنعت هوش مصنوعی را به دلیل افزایش هزینه در ادامه پروژه‌ها به جنگلی مه‌آلود بدل کرد.

بی‌گمان هرگونه بی‌تصمیمی و فضای عدم قطعیت ناشی از جنگ علیه ایران یک واقعیت را بر همگان آشکار کرد: مقامات و حتی اندیشمندان غربی از جایگاه و موقعیت ممتاز ایران در منطقه غافل بودند. امری که باعث شد تا مردمی که به آنها برای پیشبرد امور اقتصادی تکیه کرده‌بودند، قربانی این غفلت و بی‌توجهی شوند.