بازار بیمه جنگ داغ شد

به گزارش صدای بورس،هفته‌هایی که از جنگ رمضان گذشته، برای صنعت بیمه دوره‌ای متفاوت بوده است. موجی از تماس‌ها، استعلام‌ها و مراجعه‌هایی که نشان می‌دهد نگرانی از تکرار بحران در ذهن مردم زنده‌تر شده است.

خانواده‌هایی که تا یک‌سال پیش حتی نمی‌دانستند پوشش جنگ دقیقاً چیست، حالا می‌پرسند اگر دوباره حادثه‌ای رخ دهد، چه کسی خسارتشان را جبران خواهد کرد و آیا دولت دوباره مثل جنگ ۱۲روزه گذشته وارد عمل می‌شود یا نه.

چرا حق‌بیمه جنگ این‌قدر بالاست؟

بستگانی، رئیس مرکز مدیریت ریسک و تدوین مقررات بیمه مرکزی از واقعیت‌هایی پرده برمی‌دارد که معمولاً در تبلیغات بیمه‌ها دیده نمی‌شود. او توضیح می‌دهد که خسارت‌های جنگ در هیچ نقطه دنیا «ریسک معمول» محسوب نمی‌شود؛ ریسکی است که نه فقط احتمال وقوعش کم نیست، بلکه گستره خسارتش می‌تواند از توان یک شرکت بیمه فراتر برود. به همین دلیل است که نرخ این بیمه نه‌تنها ارزان نیست، بلکه به‌طور طبیعی بالاتر از سایر پوشش‌ها تعیین می‌شود.

او تأکید می‌کند که بیمه مرکزی در تعیین این نرخ‌ها دخالت مستقیم ندارد و شرکت‌ها براساس ارزیابی‌های خود و در چارچوب مصوبات شورای عالی بیمه قیمت‌گذاری می‌کنند. همین موضوع باعث شده که نرخ‌ها از یک شرکت تا شرکت دیگر متفاوت باشد. بستگانی می‌گوید: در این حوزه باید ریسک را واقعی دید؛ اگر کسی انتظار بیمه‌نامه ارزان داشته باشد، معنایش این است که ماهیت پوشش جنگ را درست درک نکرده است.

محدودیت‌های پنهان در تعهدات بیمه‌ها

اما داستان فقط قیمت نیست. بستگانی وقتی درباره سقف تعهدات شرکت‌ها صحبت می‌کند، نکته‌ای را مطرح می‌سازد که شاید بسیاری از خریداران بیمه جنگ نمی‌دانند: برخی شرکت‌ها فقط ۵۰ درصد ارزش ملک را تحت پوشش قرار می‌دهند. و برخی هم ۱۰۰ درصد.

این یعنی اگر خانه‌ای ده میلیارد تومان ارزش داشته باشد، شرکت بیمه حتی در گران‌ترین بیمه‌نامه‌ها هم ملزم نیست کل خسارت را جبران کند. دلیلش روشن است؛ شرکت بیمه نمی‌تواند بدون پشتوانه مالی عظیم، ریسک‌هایی به بزرگی جنگ را «کامل» پوشش دهد. بنابراین علاوه بر قیمت، با محدود کردن سقف تعهدات هم ریسک خود را مدیریت می‌کند.

بستگانی درباره میزان تقاضا نیز می‌گوید که پس از جنگ رمضان رشد محسوسی مشاهده شده، اما برخی کاهش‌های مقطعی ناشی از این بوده که مردم در دوره جنگ ۱۲روزه گذشته الحاقیه‌های خود را تمدید کرده بودند و فعلاً نیاز به خرید دوباره نداشتند.

طرح بزرگ دولت؛ ایجاد صندوق خسارت‌های جنگی

زمانی که بحث از صنایع و زیرساخت‌ها به میان می‌آید، بستگانی با صراحت می‌گوید: سرمایه صنایع آن‌قدر زیاد است که صنعت بیمه به‌تنهایی توان پوششش را ندارد.

کارخانه‌ها، پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی و حتی صنایع مادر در صورت وقوع حمله یا حادثه جنگی ممکن است دچار خسارت‌هایی شوند که رقم آن از سرمایه چند شرکت بیمه هم بیشتر باشد. برای همین بیمه مرکزی با هماهنگی وزارت اقتصاد طرحی را تهیه کرده که در صورت تصویب، ساختار پوشش‌های جنگ در کشور را وارد مرحله‌ای جدید می‌کند.

این طرح شامل ایجاد یک «صندوق ویژه خسارت‌های جنگی» است؛ صندوقی که به گفته بستگانی قرار است منابع دولتی در آن قرار گیرد تا وقتی شرکت‌های بیمه تا سقف توان خود خسارت را پرداخت کردند، مبلغ مازاد از این صندوق جبران شود. صنایع بزرگ نیز درباره این طرح مکاتباتی با دولت داشته‌اند و منتظر تصمیم نهایی هستند. بستگانی از این صندوق به‌عنوان «ضرورتی غیرقابل اجتناب» یاد می‌کند.

تصمیمات حمایتی صنعت بیمه در روزهای جنگ

بستگانی در بخش دیگری از گفت‌وگو به تصمیماتی اشاره می‌کند که برای کمک به مردم در دوران جنگ اتخاذ شد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها بخشودگی جریمه دیرکرد بیمه شخص‌ثالث بود؛ جریمه‌ای که طبق قانون باید اعمال می‌شد اما به دلیل شرایط خاص، بیمه مرکزی از شرکت‌ها خواست آن را در این دوره لحاظ نکنند.

یکی دیگر از اقدامات مهم، حذف الزام ارائه کروکی برای بسیاری از خسارت‌های خودرو بود. بستگانی می‌گوید: اگر شرکت بیمه از روی مدارک دیگر بتواند تشخیص دهد خسارت قابل پرداخت است، دیگر نیازی به کروکی نیست. در واقع این تصمیم موجب شد مردم در روزهایی که حمل‌ونقل مشکل داشت، از رفت‌وآمدهای غیرضروری معاف شوند.

در بیمه‌های زندگی نیز مهلت پرداخت اقساط افزایش یافت تا بیمه‌گذاران مشمول جریمه و کسورات نشوند. همچنین در حوزه تصادفات رانندگی تصمیم گرفته شد خسارت تا سقف کامل تعهدات بیمه‌نامه شخص‌ثالث مقصر، در صورت نبود اختلاف بین طرفین، بدون کروکی پرداخت شود.

بیمه جنگ؛ اختیار یا ضرورت؟

بستگانی درباره اینکه بیمه جنگ اجباری است یا نه، می‌گوید این پوشش کاملاً اختیاری است اما همه شرکت‌ها مجوز صدورش را دارند. او در پاسخ به اینکه «آیا مردم باید این بیمه را بخرند؟» توضیح می‌دهد: در جنگ ۱۲روزه گذشته کمک‌هایی از سوی دولت انجام شد، اما منابع دولت محدود است و ممکن است این کمک‌ها همه خسارت‌ها را پوشش ندهد.

او توصیه می‌کند مردم با بررسی سطح ریسک خود و مقایسه قیمت‌ها تصمیم بگیرند. از نظر او، انتخاب بیمه جنگ بیشتر از آنکه یک خرید صرف باشد، یک تصمیم امنیتی و آینده‌نگرانه است.

بیمه کشتی‌ها در تنگه هرمز؛ طرحی در مرحله تدوین

در پایان گفت‌وگو، بستگانی به موضوع مهم بیمه کشتی‌ها در تنگه هرمز می‌پردازد؛ مسیری حیاتی که هرگونه ریسک در آن می‌تواند تبعات اقتصادی گسترده‌ای برای کشور داشته باشد. او می‌گوید جلساتی با سازمان بنادر و شورای عالی صنایع دریایی برگزار شده و قرار است متنی مشترک برای پوشش‌های بیمه‌ای تهیه شود.

این طرح هنوز در مرحله بررسی است و بستگانی تأکید می‌کند که علاوه بر بخش بیمه‌ای، «ملاحظات امنیتی» نیز در تدوین آن نقش دارد.

او ابراز امیدواری می‌کند که این طرح‌ها هرچه سریع‌تر نهایی شود تا صنعت بیمه بتواند با پشتوانه‌ای جدی‌تر وارد حوزه ریسک‌های جنگی شود؛ حوزه‌ای که به‌نظر می‌رسد پس از جنگ رمضان، بیش از همیشه به موضوعی واقعی و ملموس برای مردم تبدیل شده است.