نگاهی به تجربه جهانی افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت سوخت

به گزارش صدای بورس،قیمت بنزین در سراسر جهان در پی آغاز تجاوز آمریکایی صهیونی به ایران در ۹ اسفند که باعث مختل شدن عرضه نفت و فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه شد، افزایش یافت، اما در برخی کشورها این افزایش شدید بوده است.

در کشورهایی که بیشترین آسیب را دیده‌اند، قیمت سوخت طی مدت چند هفته، بیش از دو برابر شد که نشان می‌دهد بازارهای انرژی تا چه حد می‌توانند به شوک‌های ژئوپلیتیکی واکنش نشان دهند.

وب‌سایت ویژوال کپیتالیست در گزارشی با استفاده از داده‌های وب‌سایت رصد قیمت بنزین «گلوبال پترول پرایس»، تغییرات قیمت بنزین را در ۱۲۸ کشور در فاصله ۲۳ فوریه (چهارم اسفند ۱۴۰۴) تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ (۲۴ فروردین ۱۴۰۵)، بررسی کرده است.

شدیدترین افزایش‌ها در تعداد انگشت‌شماری از مناطق، به ویژه در جنوب شرقی آسیا متمرکز شده‌اند که وابستگی به سوخت وارداتی، تاثیر را تشدید کرده است. اگر اختلالات ادامه یابد، این فشارهای قیمتی می‌تواند به ویژه در مناطقی که بیشترین وابستگی را به سوخت وارداتی دارند، ادامه یابد.

کشورهای که شاهد افزایش سریع قیمت بنزین بودند

کشورهای زیر از اواخر فوریه شاهد شدیدترین افزایش قیمت بنزین بوده‌اند، به طوری که چندین کشور رشد سریع دو رقمی - و حتی سه رقمی - را تجربه کرده‌اند.

جنوب شرقی آسیای نیمی از ۱۰ کشور برتر در فهرست بیشترین افزایش قیمت بنزین را به خود اختصاص داده است. میانمار با افزایش چشمگیر ۱۰۱ درصدی در سطح جهان پیشتاز است و پس از آن فیلیپین و مالزی قرار دارند.

چندین کشور جنوب شرقی آسیا افزایش قیمت بالای ۴۰ درصد را ثبت کرده‌اند که این منطقه را در مرکز افزایش قیمت جهانی قرار می‌دهد.

آسیب‌پذیری این منطقه ارتباط نزدیکی با وابستگی آن به واردات نفت از مسیر تنگه هرمز دارد. اختلالات در این آبراه می‌تواند به سرعت در بازارهای آسیایی موج بزند.

با تشدید این مشکل، بسیاری از اقتصادهای جنوب شرقی آسیا فاقد ضربه‌گیرهای انرژی داخلی هستند و این امر آنها را به ویژه در برابر نوسانات قیمت و خطرات حمل و نقل حساس می‌کند.

افزایش بار هزینه‌ها در آفریقا

در حالی که جنوب شرقی آسیا در رتبه‌بندی‌ها غالب است، چندین کشور آفریقایی - از جمله زیمبابوه، تانزانیا و مالاوی - نیز شاهد افزایش بیش از ۳۰ درصدی قیمت سوخت هستند.

برای این اقتصادها، افزایش قیمت بنزین مستقیما به افزایش هزینه‌های حمل و نقل و زندگی منجر می‌شود. در مناطقی که درآمد کمتر بوده و واردات انرژی ضروری است، این افزایش قیمت‌ها می‌تواند به سرعت خانوارها و کسب و کارها را تحت فشار قرار دهد. به ویژه، جنوب و شرق آفریقا با یک چالش دوگانه افزایش هزینه‌های سوخت و زیرساخت‌های محدود برای کاهش اختلالات عرضه روبرو هستند.

شوک انرژی به سیستم‌های غذایی سرایت می‌کند

تاثیر افزایش قیمت بنزین فراتر از پمپ بنزین است. انرژی یک نهاده کلیدی در تولید کود است و قیمت‌های بالاتر نفت و گاز در حال حاضر هزینه‌های کود را افزایش می‌دهد. این امر یک شوک هزینه مستقیم در سراسر کشاورزی جهانی ایجاد می‌کند، هزینه‌های تولید را افزایش می‌دهد و احتمال افزایش قیمت مواد غذایی را در ماه‌های آینده، به ویژه در اقتصادهای وابسته به واردات، افزایش می‌دهد.