افت سنگین و نوسانات گسترده بازارهای سهام کشورهای عربی

به گزارش صدای بورس،در سال‌های اخیر بورس کشورهای عربی بارها تحت تأثیر تنش‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای قرار گرفته و عملاً نشان داده که نسبت به ریسک‌های ژئوپلیتیک حساسیت بالایی دارد.

واقعیت این است که در زمان وقوع یا تشدید جنگ، اولین واکنش بازارهای مالی این کشورها افزایش فشار فروش و افت شاخص‌هاست؛ چون بخشی از سرمایه‌گذاران خارجی به‌سرعت سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر حرکت می‌کنند.

در بازارهایی مثل عربستان و امارات، شاخص‌هایی مانند «تداول آل‌شر اندکس» در عربستان و «دی‌اف‌ام جنرال اندکس» در دبی معمولاً در روزهای ابتدایی بحران‌ها با نوسان منفی مواجه می‌شوند، اما نکته مهم این است که این افت‌ها همیشه پایدار نیست. چون ساختار این اقتصادها تا حدی بر پایه درآمدهای نفتی و ذخایر ارزی قوی بنا شده و همین موضوع کمک می‌کند بازار بعد از شوک اولیه به تعادل نسبی برگردد.

از طرف دیگر، جنگ‌ها معمولاً باعث افزایش قیمت نفت می‌شوند و این موضوع برای کشورهای نفت‌محور یک نوع حمایت غیرمستقیم محسوب می‌شود. با این حال، فضای نااطمینانی سیاسی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران برای ورود دوباره به بازار محتاط‌تر عمل کنند و همین موضوع اجازه شکل‌گیری روندهای صعودی پایدار را نمی‌دهد.

در همین رابطه، پیام الیاس‌کردی، کارشناس بازار سهام، با اشاره به تحولات بورس کشورهای عربی در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر، این دوره را به سه مقطع اصلی شامل آغاز جنگ، تشدید درگیری‌ها و فاز آتش‌بس تقسیم کرد و تأکید کرد که تحلیل دقیق بازارها بدون تفکیک این مراحل امکان‌پذیر نیست.

وی با بیان اینکه فضای فعلی همچنان تحت تأثیر نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک قرار دارد، تصریح کرد حتی سناریوهای احتمالی مذاکرات در ژنو یا اسلام‌آباد نیز می‌تواند مسیر آینده بازارها را تغییر دهد، اما در شرایط کنونی، بازارهای سهام منطقه هنوز به ثبات پایدار نرسیده‌اند.

این کارشناس بازار سهام ضمن اشاره به وضعیت ابتدای جنگ، توضیح داد که افزایش ریسک ژئوپلیتیک در خاورمیانه مهم‌ترین عامل اثرگذار بر بورس‌های عربی بوده است.

به گفته او، هم‌زمان با تشدید تنش‌ها، قیمت نفت نیز با نوسان و رشد مقطعی همراه شد، اما این افزایش نتوانست اثر منفی ناشی از نااطمینانی سیاسی را جبران کند.

وی خاطرنشان کرد سه عامل اصلی شامل افزایش تنش‌های منطقه‌ای، نگرانی از اختلال در تنگه هرمز و نوسانات قیمت نفت، در کنار یکدیگر فشار قابل‌توجهی بر بازارهای سهام وارد کردند و در نهایت منجر به افت عمومی بورس‌های عربی در فاز ابتدایی بحران شدند.

الیاس‌کردی با اشاره به وضعیت امارات، گفت این کشور بیشترین آسیب را در میان بازارهای منطقه متحمل شده است.

وی تصریح کرد بازار سهام امارات حدود ۱۶ درصد افت را تجربه کرده و برآوردها از کاهش نزدیک به ۱۲۰ میلیارد دلار از ارزش بازار حکایت دارد.

وی در ادامه توضیح داد ساختار اقتصادی امارات به‌شدت به سرمایه‌گذاران خارجی، به‌ویژه سرمایه‌های اروپایی و غربی وابسته است و همین موضوع باعث شد با افزایش تنش‌ها، بخشی از این سرمایه‌ها با احتیاط بیشتری عمل کرده یا از بازار خارج شوند. به گفته او، این مسئله فشار مضاعفی بر بورس امارات وارد کرده است.

این کارشناس بازار سهام ضمن اشاره به بخش‌های آسیب‌دیده در امارات اظهار کرد بیشترین افت مربوط به صنایع املاک، هواپیمایی و گردشگری بوده است؛ صنایعی که بیشترین حساسیت را نسبت به ثبات سیاسی و جریان سرمایه دارند.

الیاس‌کردی در ادامه خاطرنشان کرد در مقابل، بازارهای قطر و بحرین افت ملایم‌تری را تجربه کردند. به گفته وی، بورس قطر حدود ۴ درصد کاهش داشته و بحرین نیز افتی در حدود ۷ درصد را ثبت کرده است.

او تأکید کرد تفاوت در شدت واکنش بازارها ناشی از میزان درگیری غیرمستقیم کشورها با بحران و سطح ریسک ادراک‌شده سرمایه‌گذاران است.

وی همچنین درباره وضعیت عربستان سعودی تصریح کرد بازار تداول این کشور به دلیل ساختار متفاوت اقتصاد و نقش شرکت‌های بزرگ مانند آرامکو، رفتار باثبات‌تری نسبت به سایر بازارها داشته است.

به گفته او، عدم هدف قرار گرفتن مستقیم آرامکو در جریان حملات، هرچند تهدیدهایی پیرامون آن وجود داشت، موجب شد نوسانات بورس عربستان محدودتر باقی بماند.

الیاس‌کردی در ادامه ضمن اشاره به بازارهای عمان و کویت بیان کرد این دو کشور به دلیل دوری نسبی از درگیری‌های مستقیم، کمترین میزان آسیب را در میان بورس‌های عربی تجربه کردند و نوسانات آن‌ها محدود و کنترل‌شده بوده است.

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به گزارش بانک جهانی، توضیح داد پیش‌بینی رشد اقتصادی کشورهای عربی از ۴.۴ درصد به حدود ۱.۳ درصد کاهش یافته است و این موضوع نشان می‌دهد نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک مستقیماً بر انتظارات اقتصادی و مالی اثر گذاشته است.

این کارشناس بازار سهام ضمن اشاره به شرایط پس از آتش‌بس اظهار کرد اگرچه بخشی از بازارها توانسته‌اند افت‌های قبلی را جبران کنند، اما این به معنای بازگشت کامل ثبات نیست.

به گفته او، قیمت نفت همچنان نوسانی است و ریسک‌های ژئوپلیتیک نیز به‌طور کامل از بین نرفته‌اند.

وی خاطرنشان کرد گزارش‌هایی از اختلال‌های مقطعی در تنگه هرمز نیز بار دیگر سطح نگرانی‌ها را در بازارها افزایش داده و باعث شده بورس‌های منطقه در وضعیت انتظار و واکنش به اخبار سیاسی قرار گیرند.
الیاس‌کردی در پایان تأکید کرد بورس‌های عربی در این دوره یک شوک ژئوپلیتیک جدی را پشت سر گذاشته‌اند؛ به‌طوری که امارات بیشترین آسیب را دیده، عربستان عملکردی باثبات‌تر داشته و قطر، بحرین، عمان و کویت در سطوح پایین‌تری از اثرپذیری قرار گرفته‌اند.

وی در ادامه افزود: تا زمانی که ریسک‌های سیاسی و امنیتی به‌ویژه در مسیرهای حیاتی انرژی مانند تنگه هرمز به‌طور کامل کنترل نشود، بازگشت کامل بازارها به شرایط پیش از جنگ امکان‌پذیر نخواهد بود.

در جمع‌بندی نیز تأکید شد در صورت تداوم آتش‌بس، بازارها به‌تدریج در بازه زمانی دو تا سه ماهه به تعادل نسبی خواهند رسید، اما این روند تدریجی بوده و همچنان تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیک قرار دارد.