الزامات بازگشایی بورس در شرایط آتش‌بس چیست؟

به گزارش صدای بورس، در پی برقراری آتش‌بس موقت دو هفته‌ای میان ایران و آمریکا، امیدها برای بازگشایی قریب‌الوقوع بازار سرمایه ایران افزایش یافته است. این در حالی است که بیش از یک ماه از بسته ماندن این بازار حیاتی می‌گذرد. علی جبل عاملی، قائم مقام گروه مالی کارآمد در گفت و گو با صدای بورس به تشریح الزامات، چالش‌ها و چشم‌انداز پیش روی بازگشایی بورس پرداخته است.

جبل عاملی با تأکید بر اینکه اصل بازگشایی بازار در شرایط فعلی تصمیمی درست و تئوریک صحیح است، بیان داشت: تعطیلی طولانی‌مدت بورس معمولاً باعث انباشت فشار فروش، افزایش نااطمینانی و فاصله گرفتن قیمت‌های تابلویی از واقعیت‌های اقتصادی می‌شود. بازار سرمایه برای معامله و کشف قیمت طراحی شده و هرچه توقف طولانی‌تر شود، بازگشت به تعادل دشوارتر خواهد شد. وی افزود : بازگشایی منظم و کنترل‌شده می‌تواند به تخلیه هیجانات و شفاف‌تر شدن چشم‌انداز قیمتی کمک کند.

با این حال قائم مقام گروه مالی کارآمد هشدار داد : بازگشایی بازار نباید بدون در نظر گرفتن مجموعه‌ای از پیش‌شرط‌ها صورت گیرد. وی تأکید کرد: تصمیم‌گیری عجولانه بدون فراهم شدن زیرساخت‌های لازم می‌تواند به تشدید نوسانات و بی‌اعتمادی در بازار منجر شود، سیاست‌گذار لازم است ابتدا تصویر نسبتاً روشنی از شرایط اقتصادی، وضعیت شرکت‌ها و فضای سیاسی به دست آورد و سپس درباره زمان و نحوه بازگشایی تصمیم بگیرد.

وی در ادامه ضمن اشاره به تجربه گذاشته ادامه داد: کاهش شدید دامنه نوسان، لزوماً بهترین ابزار برای مدیریت بازگشایی نیست و محدودیت بیش از حد دامنه می‌تواند فرآیند کشف قیمت را طولانی کند و صف‌های گسترده خرید یا فروش ایجاد کند، موضوعی که خود باعث کاهش نقدشوندگی و نگرانی بیشتر سرمایه‌گذاران می‌شود.

جبل عاملی پیشنهاد کرد : سیاست‌گذار به جای تکیه صرف بر دامنه نوسان، مجموعه‌ای از ابزارها را همزمان فعال کند؛ از جمله تقویت بازارگردانی، مدیریت عرضه‌های حقوقی، افزایش زمان پیش‌گشایش و استفاده از سازوکارهای کنترلی موقت. این اقدامات به گفته وی به بازگشایی با نظم بیشتر و بدون ایجاد شوک‌های غیرضروری کمک خواهد کرد.

در مورد جهت‌گیری بازار در روزهای ابتدایی پس از بازگشایی، قائم مقام گروه مالی کارآمد احتمال فشار فروش را رد نکرد و دلیل این امر را فرصت نیافتن برخی سرمایه‌گذاران برای واکنش به تحولات امنیتی و سیاسی اخیر دانست، با این حال وی روند میان‌مدت بازار را کاملاً وابسته به ادامه مذاکرات و پایداری آتش‌بس دانست و اظهار داشت: اگر نشانه‌ها حاکی از ثبات و کاهش تنش باشد، بازار نیز پس از گذر از هیجانات اولیه، امکان بازگشت به تعادل را خواهد داشت. اما اگر فضای سیاسی مجدداً به سمت تنش حرکت کند، ریسک سیستماتیک دوباره افزایش یافته و ممکن است بازار واکنش پیش‌بینی نشده‌ای نشان دهد. بنابراین چشم‌انداز دیپلماتیک برای بازار بسیار تعیین‌کننده است.

در ادامه جبل عاملی به برآورد دقیق خسارت‌های وارده به شرکت‌های بورسی که در جریان حملات هوایی آسیب دیده بودند به عنوان یک اقدام مهم اشاره کرد و خواستار انتشار گزارش‌های رسمی و شفاف از میزان آسیب به زیرساخت‌ها، تجهیزات، زنجیره‌های تولید و انبارها شد تا بازار بتواند این ریسک‌ها را در قیمت‌ها منعکس کند، همچنین ادامه داد: تعیین تکلیف بیمه‌ها برای شرکت‌های خسارت‌دیده از جمله نحوه پرداخت خسارت، زمان‌بندی و میزان پوشش بیمه‌ای، از اهمیت بالایی برخوردار است و ابهام در این بخش می‌تواند باعث تشدید فشار فروش شود.

این کارشناس بازار سرمایه، تأمین و تزریق منابع به صندوق‌های حمایتی بازار در مقطع بازگشایی را ضروری دانست و ادامه داد: این صندوق‌ها ابزار مهمی برای مدیریت شرایط هیجانی هستند و ورود نقدینگی جدید می‌تواند به تثبیت بازار و جلوگیری از تشکیل صف‌های سنگین فروش کمک کند. حمایت فعال این صندوق‌ها در روزهای نخست بازگشایی می‌تواند نقش مهمی در بازگشت اعتماد عمومی ایفا کند.

در نهایت، جبل عاملی تأکید کرد : بازار علاوه بر نیاز به شفافیت و اطلاعات دقیق، به اطمینان نسبت به عدم بازگشت تنش‌ها نیز نیاز دارد و فعالان بازار زمانی رفتار باثبات نشان می‌دهند که چشم‌انداز سیاسی قابل پیش‌بینی و اعتمادپذیر باشد. اگر سیگنال‌های رسمی و معتبر حاکی از پایدار بودن آتش‌بس و تلاش برای مدیریت تنش‌ها باشد، بازار نیز با آرامش بیشتری به مسیر طبیعی خود بازمی‌گردد.