آینده دلار چه می‌شود ؟/ همه‌چیز به این عامل بستگی دارد

احسان طاهری، تحلیلگر بازارهای مالی، در گفت‌وگو با صدای بورس به بررسی مدل‌های قیمت‌گذاری دلار، عوامل مؤثر بر عرضه و تقاضا و چشم‌انداز این ارز پرداخت.

وی با اشاره به مدل برابری قدرت خرید (PPP) به عنوان یکی از ابزارهای اصلی تحلیل قیمت دلار اظهار کرد: در این مدل، تورم داخلی با تورم آمریکا تعدیل شده و بر اساس آن قیمت منطقی دلار برآورد می‌شود، با این حال در اقتصاد ایران عوامل متعددی بر عرضه و تقاضای ارز اثرگذار هستند.

طاهری با تأکید بر نقش عرضه ارز گفت: تحریم‌ها با محدود کردن دسترسی به منابع ارزی، عرضه را کاهش داده و تمایل به افزایش قیمت دلار ایجاد می‌کنند. در مقابل، کاهش تحریم‌ها یا افزایش درآمدهای ارزی می‌تواند عرضه را تقویت کرده و قیمت دلار را به سمت نرخ‌های مبتنی بر برابری قدرت خرید و حتی پایین‌تر هدایت کند.

تحلیلگر بازارهای مالی در ادامه به نقش تقاضا اشاره کرد و افزود: معمولاً افزایش ریسک‌های سیاسی، از جمله شرایط جنگی، موجب رشد تقاضا برای ارز می‌شود، اما در وضعیت فعلی، اختلال در زنجیره‌های تولید و تجارت باعث کاهش تقاضا شده و همین عامل، برخلاف انتظار، قیمت دلار را پایین‌تر از سطح برآوردی مدل نگه داشته است.

وی در تشریح روند تاریخی اختلاف قیمت دلار بازار آزاد با نرخ محاسباتی بر اساس مدل PPP گفت: به طور میانگین این اختلاف حدود ۲۰ درصد بوده است. با این حال در سال ۱۴۰۳ این شکاف در نیمه نخست کمتر از ۱۰ درصد بود اما در ادامه سال به بیش از ۵۰ درصد رسید.

طاهری ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ نیز این روند ادامه یافت، به‌طوری که در نیمه نخست سال میانگین اختلاف حدود ۱۵ درصد بود اما در نیمه دوم، به‌ویژه در پاییز و زمستان، این شکاف افزایش یافت و به ترتیب به حدود ۳۰ و ۴۰ درصد رسید. بیشترین اختلاف در بهمن‌ماه ثبت شد، اما در اواخر اسفند شاهد کاهش قابل توجه قیمت دلار بودیم.

وی با اشاره به شرایط تورمی فروردین‌ماه افزود: با فرض تورم ۳ تا ۴ درصدی، قیمت فعلی دلار در محدوده ۱۵۹ هزار تومان تا ۱۶۰ هزار تومان نسبت به نرخ ۱۵۴ هزار تومانی پایان اسفند، از منظر تعدیل تورمی هم‌تراز ارزیابی می‌شود. با این حال، فاصله فعلی با مدل برابری قدرت خرید حدود ۳۵ درصد است.

تحلیلگر بازارهای مالی این سطح از اختلاف را نسبت به اوج‌های قبلی (۵۰ تا ۶۰ درصد) پایین‌تر اما همچنان بالا توصیف کرد و گفت: رکود در کسب‌وکارها و اختلالات ناشی از جنگ موجب کاهش تقاضای ارز شده و همین موضوع مانع از افزایش بیشتر این شکاف شده است.

طاهری همچنین به تأثیر حملات به زیرساخت‌های اقتصادی کشور اشاره کرد و گفت: آسیب به صنایع ارزآور مانند پتروشیمی و فولاد می‌تواند عرضه ارز را مختل کرده و به افزایش فاصله قیمتی منجر شود. به گفته وی، بازار در حال حاضر نشانه‌هایی از گارد صعودی را بروز داده و افزایش خفیف قیمت نیز قابل مشاهده است.

وی تأکید کرد: قیمت فعلی دلار ارزان نیست و در شرایطی پرریسک معامله می‌شود. آینده این بازار به شدت به تحولات سیاسی و نحوه مدیریت اقتصادی وابسته است. در صورت بهبود شرایط سیاسی و جبران هزینه‌های جنگ، امکان ثبات یا حتی کاهش قیمت دلار وجود دارد، اما در صورت تشدید تنش‌ها و افزایش کسری بودجه، احتمال رشد بیشتر قیمت‌ها دور از انتظار نخواهد بود.

تحلیلگر بازارهای مالی خاطرنشان کرد: هرگونه توافق سیاسی مطلوب، به‌ویژه در حوزه منافع ایران در تنگه هرمز، می‌تواند مانع رشد قیمت دلار شود. همچنین افزایش درآمدهای پایدار ارزی از محل صادرات نفت و تعامل با اقتصاد جهانی از دیگر عوامل کاهنده قیمت خواهد بود، در حالی که تداوم جنگ و افزایش خسارت‌ها، ریسک صعود قیمت دلار را تقویت می‌کند.