تبعات اقتصادی حمله به ایران برای اقتصاد منطقه

به گزارش صدای بورس،بیش از یک ماه از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران می گذرد و تبعات منفی اقتصادی این تجاوز غیرقانونی دامن اقتصاد جهان از سقوط بورس کشورهایی مانند کره جنوبی تا افزایش قیمت بنزین در آمریکا و دیگر کشورها را گرفته است.

اکنون پس از گذشت بیش از یک ماه از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم اسراییل علیه ایران، تبعات اقتصادی آن بیش از پیش نمایان شده و مورد توجه تحلیلگران مختلف، رسانه ها، نهادهای بین المللی و شخصیت های سیاسی، از جمله رهبران کشورهای مختلف جهان قرار گرفته است.

۱) مجمع جهانی اقتصاد: بحران تنگه هرمز فقط روی نفت تاثیر ندارد، ۹ کالای دیگر هم هستند
مجمع جهانی اقتصاد در گزارشی نوشت: جنگ در خاورمیانه باعث آسیب جدی به زیرساخت‌های انرژی و تعطیلی تنگه هرمز شده که قیمت نفت را افزایش داده، اما تاثیر آن فراتر از انرژی است و صادرات غیرنفتی منطقه را هم مختل می‌کند. این کالاها شامل متانول، آلومینیوم، گوگرد، گرافیت و سایر مواد صنعتی حیاتی هستند که زنجیره‌های تامین جهانی و گذار به انرژی سبز را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
تاثیر این اختلال‌ها در زنجیره‌های تامین جهانی سریعا مشهود است؛ از کودهای کشاورزی برای برداشت‌های آینده تا مواد معدنی مورد نیاز صنایع فناوری پیشرفته.
کودها (اوره و آمونیاک) : خلیج فارس مرکز اصلی صادرات کود دریایی جهان است و حداقل ۲۰ درصد از کل صادرات را تشکیل می‌دهد. وابستگی به اوره حتی بیشتر است و ۴۶ درصد تجارت جهانی از این منطقه تامین می‌شود. این عرضه برای اقتصادهای کشاورزی بزرگ، از جمله هند، برزیل و چین حیاتی است و اختلال طولانی می‌تواند هزینه تولید غذا و تورم جهانی را افزایش دهد.

۲. گوگرد: گوگرد محصول جانبی اصلی پالایش نفت و گاز منطقه است که در حال حاضر تقریبا متوقف شده است. تقریبا نیمی از تجارت جهانی گوگرد دریایی از تنگه هرمز عبور می‌کند و منطقه تعیین‌ کننده قیمت جهانی این کالا است. کمبود گوگرد صنایع باتری، کودهای فسفاته و حمل و نقل پایدار را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

۳. متانول: حدود یک‌ سوم تجارت جهانی متانول دریایی از تنگه هرمز عبور می‌کند و اختلال در آن می‌تواند تامین یک داده شیمیایی کلیدی برای رزین‌ها، پوشش‌ها و پلاستیک‌ها را محدود کند.

۴. گرافیت: گرافیت مصنوعی مورد استفاده در آند باتری خودروهای برقی وابسته به کک نفتی است. افزایش قیمت و کمبود گرافیت می‌تواند هزینه باتری‌های EV را بالا ببرد و تاثیرات زنجیره تامین دیگر مواد باتری مانند نیکل و کبالت را تشدید کند.

۵. آلومینیوم: خاورمیانه تولید کننده مهم آلومینیوم اولیه خارج از چین است و محدودیت عرضه از پالایشگاه‌های خلیج فارس بر صادرات منطقه تاثیر گذاشته است. آلومینیوم در ساخت و ساز، حمل و نقل و انرژی‌های تجدیدپذیر کاربرد دارد.

۶. هلیوم: قطر حدود یک‌ سوم هلیوم جهان را تامین می‌کند که به‌ عنوان محصول جانبی پردازش گاز طبیعی تولید می‌شود. هلیوم در تولید تراشه‌ها و عملکرد دستگاه‌های ام‌آرآی حیاتی است.

۷. گلیکول (MEG): گلیکول، ورودی کلیدی برای الیاف پلی‌ استر، بسته‌ بندی و منسوجات است. چین، هند، اندونزی و دیگر واردکنندگان عمده با کمبود مواجه خواهند شد و این فشار قیمت‌ها را افزایش می‌دهد.

۸. سنگ‌ آهن و گندله‌های فولادی: خلیج فارس تامین‌ کننده مهم سنگ‌ آهن و آهن مستقیم کاهش‌ یافته برای فولادسازی جهانی است. عبور نکردن کشتی‌ها از تنگه هرمز، زمان حمل و هزینه‌ها را افزایش داده و خرید مواد اولیه را دشوار کرده است.

۹. زیرساخت‌های هیدروژن سبز: این جنگ می‌تواند روند توسعه هیدروژن سبز و زیرساخت‌های صادراتی را کند کند و خطرات سرمایه‌ گذاری و برنامه‌ ریزی پروژه‌ها را افزایش دهد. گزارش ریسک‌های جهانی ۲۰۲۶ مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که تقابل ژئواقتصادی حالا محرک اصلی سیاست اقتصادی و صنعتی است. در حالی که تاثیر فوری بر کالاها شدید است، سیگنال گسترده‌تر حرکت به سمت تاب‌ آوری و تنوع در زنجیره‌های تامین جهانی است.
برای دولت‌ها و صنایع، تضمین دسترسی به مواد حیاتی از انرژی تا فلزات و مواد شیمیایی، به یک مسئله حیاتی امنیت اقتصادی و ملی تبدیل شده است.

۲) گزارش دیلی میل از آسیب‌های تحمیل شده به ادوات نظامی آمریکا در منطقه
دیلی میل هم نوشت: به نظر می‌رسد حملات پهپادی ایران دارایی‌های نظامی مهم آمریکا را نابود کرده و آسیب گسترده‌ای به زیرساخت‌های حیاتی انرژی وارد کرده است.
پایگاه الموفق اردن در فاصله ۸۰۰ کیلومتری با ایران در روزهای ابتدایی جنگ چندین بار مورد اصابت قرار گرفت و یکی از مهم‌ترین حملات، نابودی یک سیستم دفاع هوایی THAAD بود سیستمی که تنها هشت عدد از آن در کل جهان وجود دارد.
پهپادهای انتحاری شاهد با ارزش تقریبی ۳۵ هزار دلار توانسته‌اند یک باتری دفاع هوایی به ارزش یک میلیارد دلار را نابود کنند.
این حمله و حملات مشابه نشان می‌دهد که ایران صرفاً به صورت کورکورانه به پایگاه‌های آمریکایی شلیک نمی‌کند. بلکه نقاط ضعف آن‌ها را هدف قرار می‌دهد و با موفقیت آسیب وارد می‌کند. این کار نیازمند جمع‌آوری اطلاعات دقیق و پیشرفته است.
پایگاه دیگری که مورد حمله قرار گرفت، مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین بود که در همان روزهای ابتدایی جنگ ایران بمباران شد. هدف، دو سازه دایره‌ای سفید معروف به رادوم (رادار دوم) بود که تصاویر ماهواره‌ای «پس از حمله» نشان می‌دهد کاملاً نابود شده‌اند.
در ۲ مارس ۲۰۲۶، ایران به پالایشگاه نفت رأس تنوره در عربستان سعودی حمله کرد که قادر به پالایش روزانه نیم میلیون بشکه نفت است. در نتیجه این حمله، پالایشگاه رأس تنوره تقریباً دو هفته تعطیل شد که برای اقتصاد جهانی حدود پنج و نیم میلیون بشکه نفت هزینه داشت.
پهپادها به نظر می‌رسد در این درگیری نقش «برابرکننده بزرگ» را ایفا کرده‌اند. در حالی که ایران نمی‌تواند با قدرت هوایی آمریکا برابری کند، این وسایل هوایی ارزان و به راحتی قابل تولید، آسیب‌های بی‌شماری در سراسر منطقه ایجاد کرده‌اند.

۳)مشاور پیشین پنتاگون: ترامپ اقتصاد جهانی را به ماشینی تبدیل کرده که با سرعت به سمت دیوار می‌رود

داگلاس مک‌گرگور مشاور پیشین پنتاگون و سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا: وقتی رئیس‌ جمهور ترامپ به ایران حمله کرد، ترافیک تجاری از طریق تنگه هرمز به میزان ۹۵ درصد کاهش یافت. تخمین زده می‌شود که حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز از خط تولید خارج شد. تعداد نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کردند، از ۷۵ به ۳ فروند در روز کاهش یافت. اگر این شریان حیاتی انرژی ارزان همچنان مسدود بماند، بازارهای سهام جهانی ممکن است تا پایان سال ۳۰ تا ۵۰ درصد سقوط کنند.

شرکت‌های هوش مصنوعی که وال‌استریت آنها را به تریلیون‌ها دلار ارزش‌ گذاری کرده، کل مدل کسب‌وکار خود را بر فرضیه‌های انرژی ارزان ساخته‌اند. این فرضیه‌ها اکنون منسوخ شده‌اند.

بدون درک کامل پیامدها، رئیس‌ جمهور اقتصاد جهانی را به یک ماشین مسابقه تبدیل کرده که با سرعت ۱۶۰ کیلومتر در ساعت در مسیر برخورد با یک دیوار بتنی تقویت‌ شده، حرکت می‌کند. با دیدن خطرهای پیش رو، ترامپ باید هرچه سریع‌تر ترمز را فشار دهد. اما در عوض، پدال گاز را فشار می‌دهد.

دولت‌ها می‌توانند پول چاپ کنند، اما نمی‌توانند غذا، سوخت، کود و خوراک دام چاپ کنند. پلتفرم‌های شبکه‌ای اطلاعات، شناسایی و حمله ایران در قرن ۲۱ (موشک‌های فراصوت، پهپادها، فرماندهی و کنترل توزیع‌شده) نیروهای قرن ۲۰ آمریکا را خنثی خواهند کرد.

فعلا، بدون یک پاسخ نظامی قاطع، ایران کنترل تنگه هرمز و جریان انرژی جهانی را در دست دارد.

۴) ترکش‌های یک‌ماه جنگ؛ افزایش ۹۰ درصدی شاخص LNG
با تشدید درگیری‌ها و اعمال سیاست مدیریت تنگه هرمز، شاخص مرجع قیمت‌گذاری گاز طبیعی مایع شده در آسیا به ۲۰.۳ دلار در هر واحد رسیده است؛ افزایشی که نشان از تأثیر مستقیم ایران بر معادلات انرژی جهان دارد.

۵) سقوط بازار سهام آسیا همزمان با جهش قیمت نفت پس از تهدید ترامپ علیه ایران
بازارهای سهام آسیا که در آغاز معاملات روز پنجشنبه روندی صعودی داشتند، ناگهان معکوس شده و بیش از ۱.۴ درصد کاهش را تجربه کردند. هم‌زمان، فیوچرز سهام آمریکا نیز حدود ۱ درصد افت کرد.

این واکنش شدید بازارها پس از سخنرانی ترامپ درباره حملات اخیر و اعلام این نکته بود که «اهداف استراتژیک اصلی نزدیک به تکمیل هستند» و در صورت لزوم، آمریکا قصد دارد «به ایران ضربه وارد کند».
در بازار اوراق قرضه نیز بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا ۴ واحد پایه افزایش یافت و به ۴.۳۶ درصد رسید.
در مقابل، بازار انرژی واکنش معکوسی نشان داد: نفت برنت با جهش ۴.۲ درصدی از مرز ۱۰۵ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ نشانه‌ای از نگرانی شدید بازار نسبت به تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه.

۶)اعتراض مجله آتلانتیک: چرا ترامپ جهش قیمت بنزین را پیش‌بینی نکرده بود؟

ترامپ درک نمی‌کند که بازارها جهانی هستند. او با نگاهی متعلق به قرن نوزدهم، وارد جنگی در قرن بیست و یکم شد. ترامپ تصور می‌کرد که می‌تواند خاورمیانه را به آتش بکشد ولی بنزین را در داخل آمریکا ارزان نگه دارد.
نتیجه این سوءمحاسبه، بنزین ۷ دلاری و تورمی است که در حال بلعیدن طبقه متوسط آمریکاست.

۷)وال‌استریت‌ژورنال: درپی صحبت‌های ترامپ درمورد ایران، قراردادهای آتی گازوئیل در آمریکا ۱۱ درصد جهش کرد

در صورت تداوم این وضعیت، این افزایش قیمت احتمالاً به قیمت کالاهای مصرفی و محصولات کشاورزی نیز سرایت خواهد کرد.

۸) بیدارکردن قدرت نظامی کشوری که ۲۰ درصد ذخایر نفت و گاز جهان را داراست بزرگترین اشتباه آمریکا بود.

رابرت پیپ استاد سیاسی شیکاگو: تا ۳۳ روز پیش جهان ۳ قدرت کانونی داشت؛ آمریکا، روسیه و چین اما اکنون ایران چهارمین قدرت کانونی جهانی است.

بیدارکردن قدرت نظامی کشوری که ۲۰٪ ذخایر نفت و گاز جهان را داراست بزرگ‌ترین اشتباه آمریکا بود. ایران قدرت بیدار شده‌اش را از دست نمی‌دهد.

۹)سقوط بورس کره جنوبیبه اندازه ارزش کل شرکت سامسونگ و ۱۰ شرکت هیوندای

در پی حمله آمریکا به ایران و بسته شدن تنگه هرمز، طی یک ماه اخیر ارزش بورس کره جنوبی ۱۹ درصد سقوط کرده است. ارزش بورس کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ به ۴ تریلیون دلار رسیده است که با احتساب ۱۹ درصد سقوط، ۷۶۰ میلیارد دلار ارزش خود را از دست داده است. ارزش شرکت سامسونگ در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰۰ میلیارد دلار است و این میزان سقوط در بورس کره جنوبی معادل ارزش یک شرکت سامسونگ و ۱۰ شرکت هیوندای است که ارزش آن به ۸۰ میلیارد دلار می‌رسد.