۴ دلیل که بورس نباید باز شود

با توجه به مجموعه شرایطی که در حال حاضر وجود دارد، بازگشایی کامل بازار در این مقطع زمانی چندان منطقی به نظر نمی‌رسد. نخستین دلیل به زمان‌بندی این موضوع بازمی‌گردد. اکنون در هفته‌های پایانی اسفند قرار داریم؛ دوره‌ای که به‌طور سنتی نیز با کاهش حجم معاملات و نزدیک شدن به تعطیلات نوروز همراه است. در چنین فضایی حتی در شرایط عادی نیز بازار با احتیاط بیشتری از سوی سرمایه‌گذاران دنبال می‌شود. حال اگر این شرایط با فضای پرریسک ناشی از جنگ و نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی همراه شود، طبیعی است که سطح احتیاط در میان فعالان بازار به مراتب افزایش پیدا کند.

از سوی دیگر، هنوز نشانه روشنی از پایان درگیری‌ها دیده نمی‌شود و فضای منطقه همچنان با تنش‌های جدی مواجه است. در چنین شرایطی، انتظارات سرمایه‌گذاران به‌شدت تحت تأثیر اخبار روزانه قرار دارد و هر خبر جدید می‌تواند موجی از واکنش‌های هیجانی را در بازار ایجاد کند. تجربه بازارهای مالی در بحران‌های مشابه نیز نشان داده است که در دوره‌های اوج نااطمینانی، بازگشایی شتاب‌زده بازارها معمولاً به شکل‌گیری صف‌های سنگین فروش و افت شدید قیمت‌ها منجر می‌شود.

نگاهی به تحولات بازارهای مالی در دیگر کشورها نیز این موضوع را تأیید می‌کند. طی روزهای اخیر بسیاری از بورس‌های منطقه‌ای و حتی برخی بازارهای بزرگ‌تر در خارج از منطقه نیز تحت تأثیر افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک و بالا رفتن انتظارات تورمی با افت قابل توجهی روبه‌رو شده‌اند. حتی کشورهایی که فاصله جغرافیایی زیادی با کانون درگیری‌ها دارند، مانند ژاپن، نیز از این موج بی‌تأثیر نبوده‌اند و بازارهای سهام آنها کاهش محسوسی را تجربه کرده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد که در شرایط جنگی، واکنش بازارها صرفاً محدود به کشورهای درگیر نیست و فضای روانی جهانی می‌تواند بر رفتار سرمایه‌گذاران اثر بگذارد.

با در نظر گرفتن این واقعیت‌ها، به نظر می‌رسد اگر بازار سهام ایران نیز در چنین فضایی به‌طور کامل بازگشایی شود، احتمال زیادی وجود دارد که معاملات در شرایطی بسیار منفی آغاز شود. در واقع، بسیاری از نمادها ممکن است از همان ابتدای بازگشایی با صف‌های سنگین فروش مواجه شوند و بازار عملاً در وضعیتی قفل‌شده قرار گیرد. در چنین حالتی، نه تنها امکان شکل‌گیری معاملات متعادل وجود نخواهد داشت، بلکه فشار روانی بر سرمایه‌گذاران نیز افزایش می‌یابد.

بر همین اساس، شاید رویکرد محتاطانه‌تر این باشد که در مقطع فعلی تنها صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت همچنان فعال باقی بمانند. این صندوق‌ها به دلیل ماهیت کم‌ریسک‌تر خود می‌توانند تا حدی نیاز سرمایه‌گذاران به نقدشوندگی را پاسخ دهند، بدون آنکه فشار سنگینی بر بازار سهام وارد شود. چنین مدلی پیش از این نیز در برخی دوره‌های پرتنش مورد استفاده قرار گرفته و می‌تواند به مدیریت بهتر شرایط کمک کند.

از سوی دیگر، باید توجه داشت که فاصله چندانی تا تعطیلات نوروز باقی نمانده است. در نتیجه، شاید منطقی‌تر باشد که اجازه داده شود زمان بیشتری سپری شود تا بخشی از ابهامات موجود کاهش یابد. در صورتی که طی این مدت نشانه‌هایی از کاهش تنش‌ها یا حتی پایان درگیری‌ها ظاهر شود، بازار سرمایه می‌تواند در فضایی آرام‌تر و با چشم‌انداز روشن‌تری فعالیت خود را از سر بگیرد. حتی این احتمال نیز وجود دارد که بازگشایی بازار در چنین شرایطی با واکنش مثبت سرمایه‌گذاران همراه شود.

در مجموع، به نظر می‌رسد در شرایط کنونی صبر و احتیاط می‌تواند تصمیمی منطقی‌تر برای حفظ ثبات بازار و حمایت از سرمایه‌گذاران خرد و کلان باشد.

امیرعباس باقری، کارشناس بازار سرمایه