توسعه بازارگردانی حرفه‌ای و گسترش ابزارهای نوین مدیریت ریسک

به گزارش صدای بورس،یک کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر نقش صندوق‌های توسعه و تثبیت در مدیریت هیجانات مقطعی بازار، گفت: محدودیت منابع و ابزارهای در اختیار صندوق‌های حمایتی ایجاب می‌کند در کنار تقویت آن‌ها، بازارگردانی حرفه‌ای، ایجاد ابزار فروش استقراضی و صندوق‌های پوشش ریسک نیز توسعه یابد تا نقدشوندگی و تعادل بازار سرمایه به شکلی پایدار تقویت شود.

عظیم ثابت با اشاره به عملکرد صندوق‌های حمایتی تاکید کرد: این صندوق‌ها در دوره‌های بروز ریسک‌های سیستماتیک یا نوسانات غیرعادی، با هدف کاهش هیجانات و حمایت از نقدشوندگی وارد عمل می‌شوند و در سال‌های اخیر نیز تلاش کرده‌اند نقش فعالی در مدیریت شرایط ایفا کنند.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به گستره فعالیت این نهادها افزود: صندوق توسعه بازار به‌تنهایی روزانه بیش از ۵۰۰ نماد، حدود ۵۷۰ تا ۵۸۰ سهم را در برنامه رصد خود دارد و تحولات آن‌ها را به‌صورت مستمر پایش می‌کند؛ صندوق تثبیت نیز رویکرد مشابهی برقرار است. این موضوع نشان می‌دهد صندوق‌های حمایتی بخش قابل توجهی از نمادهای بازار را زیر نظر دارند و در صورت لزوم و بر اساس دستورالعمل‌های مصوب، نسبت به مدیریت و حمایت از سهام اقدام می‌کنند.

ثابت در عین حال با تأکید بر محدودیت منابع این صندوق‌ها تاکید کرد: منابع صندوق‌های توسعه و تثبیت در مقایسه با ارزش معاملات روزانه بازار، به‌طور متوسط کم‌تر از ۵ درصد است. به بیان دیگر، توان عملیاتی این صندوق‌ها در اغلب روزها حتی به ۵ درصد ارزش معاملات بازار هم نمی‌رسد و تنها در برخی شرایط خاص ممکن است میزان مداخله آن‌ها به سطوح بالاتری، مثلاً نزدیک به ۱۰ درصد، افزایش یابد. بنابراین طبیعی است که این نهادها نتوانند به‌تنهایی جهت کلی بازار را تعیین کنند.

او ادامه داد: هرچند طی سال‌های اخیر منابع صندوق‌ها افزایش یافته و بزرگ‌تر شده‌اند، اما هم محدودیت منابع و هم چارچوب‌های نظارتی، دامنه اختیارات آنها را مشخص می‌کند. علاوه بر این، در برخی مقاطع به دلیل افزایش ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری، میزان خروج منابع حتی از ورودی‌ها پیشی می‌گیرد که این مسئله توان مداخله و حمایت را کاهش می‌دهد. از این رو، تحلیل عملکرد این صندوق‌ها باید با در نظر گرفتن واقعیت جریان ورودی و خروجی نقدینگی آن‌ها انجام شود.

این کارشناس بازار سرمایه یکی از اقدامات مثبت اخیر را انتشار اوراق تبعی اعلام کرد و گفت: اجازه انتشار اوراق تبعی برای صندوق‌های حمایتی، به‌ویژه صندوق توسعه بازار، اقدام مؤثری بوده است. به‌طوری‌که صندوق توسعه بازار در سال جاری حدود ۲۰ همت اوراق تبعی منتشر کرده که این موضوع گام مهمی در تقویت توان حمایتی این نهاد به‌شمار می‌رود.

ثابت بازارگردانی حرفه‌ای را حلقه مکمل سیاست‌های حمایتی دانست و گفت: اصل نهادینه شدن بازارگردانی در بورس تصمیمی صحیح بوده، اما پس از چند سال اجرای این سیاست، لازم است بازنگری جدی در شیوه اجرا صورت گیرد. به‌جای آن‌که ناشران به‌عنوان بازارگردان ایفای نقش کنند، در حالی که مأموریت اصلی آنها اداره و توسعه کسب‌وکار است، بهتر است این مسئولیت به نهادهای مالی متخصص سپرده شود تا بتوانند با ابزارها و استراتژی‌های حرفه‌ای، نقش مؤثرتری در تعادل‌بخشی ایفا کنند.

او هم‌چنین به برخی خلأهای ساختاری در بازار سرمایه اشاره کرد و افزود: ابزار فروش استقراضی (Short Selling) به‌صورت فراگیر و کارآمد در بازار سرمایه ایران فعال نیست؛ در حالی‌که در بسیاری از بورس‌های دنیا این ابزار به متعادل‌سازی بازار در شرایط صعود و نزول کمک می‌کند. یک‌طرفه بودن بازار می‌تواند کارایی کشف قیمت را کاهش دهد.

ثابت ادامه داد: در حوزه صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Fund) نیز با کمبود ابزار و نهادهای فعال مواجه هستیم. توسعه این صندوق‌ها می‌تواند به مدیریت ریسک، افزایش عمق بازار و بهبود نقدشوندگی کمک کند.

او تأکید کرد: تقویت صندوق‌های حمایتی اقدامی مثبت و ضروری است، اما این اقدام باید همراه با آسیب‌شناسی دقیق، توسعه بازارگردانی حرفه‌ای، فعال‌سازی ابزار فروش استقراضی و تقویت صندوق‌های پوشش ریسک دنبال شود تا بازار سرمایه بتواند با سازوکارهایی کامل‌تر، کاراتر و پایدارتر به مسیر خود ادامه دهد.