دو روی سکه بورس و طلا

شاخص کل بورس تهران ۲۹ دی ماه روی رقم ۴ میلیون و ۹۲۱ هزار واحد ایستاد؛ بالاترین رقم در تاریخ این بازار. اما امروز که این گزارش نوشته می‌شود، یعنی کمتر از یک ماه بعد از ثبت این رکورد، رقم شاخص ۱۵ درصد معادل ۷۰۰ هزار واحد کاهش یافته و ارزش بازار نیز نزدیک به ۱۸.۵ درصد در همین مدت روند نزولی را تجربه کرده است. اما چه اتفاقاتی افتاده که این میزان کاهش شاخص بورس در بازه زمانی یک ماهه به ثبت رسیده است؟
نگاهی به وضعیت بازار نشان می‌دهد به رغم همه چالش‌های کشور همچون جنگ ۱۲ روزه، خروج اروپا از برجام (اسنپ بک) و حتی تهدیدهای ترامپ علیه کشور نتوانست مانعی برای ورود منابع مالی به بورس ایجاد کند، اما از زمان اعتراضات در داخل و چالش‌های بین‌المللی پس از آن، خروج منابع از بازار شدت گرفت و این روند با تشدید تنش‌های منطقه‌ای و ورود کشور به ثانیه‌های نهایی وقوع جنگ که با ورود کشورهای منطقه متوقف شد، همراه شد و این موضوعات به نظر می‌رسد بازار را با یک نگرانی عمده روبه‌رو کرده است.
موضوع دیگر پایان ارز ترجیحی و به عبارتی آزادسازی قیمت ارز و رشد بی‌رویه قیمت ارز در تالار دوم است که روی هزینه تمام شده تولید در بسیاری از صنایع اصلی بورس اثرگذار بوده است. فعالان اغلب صنایع معتقدند پس از آزادسازی ارز، نه تنها قیمت ارز در کشور تنظیم نشد، بلکه روندی افسارگسیخته از خود نشان داده است که این موضوع در کنار نگرانی‌های جدی از نبود ارز کافی در کشور باعث شد تا قیمت دلار در تالار نیز روندی افسارگسیخته را تجربه کند و این را باید اثر واقعی ارز روی بورس دانست.
با این حال افت ارزش سهام در بازار به نوعی ارزندگی بخش زیادی از نمادها را رقم زده، اما آیا این ارزندگی نسبی محرکی برای ورود بیشتر منابع مالی به بازار در روزهای آتی یا هفته‌های آتی خواهد شد؟ معلوم نیست. نگاهی به وضعیت بازارهایی مانند طلا و تا حد کمتری خودرو، تردیدهای ورود نقدینگی به بازار سهام را افزایش می‌دهد، به طوری که قیمت هر گرم طلا در حدود ۳ میلیون تومان معادل ۱۸.۵ درصد طی همین مدت افزایش یافته و میزان معاملات در این بازار نیز با رشد قابل توجهی روبه‌رو شده است که ناشی از شدت گرفتن ریسک‌ها و پوشش افت ارزش پول ملی در برابر تورم و احتمالات آتی است که باعث تبدیل ریال به فلزات گرانبها شده و در این مسیر به نظر می‌رسد نقدینگی از بازار سهام خارج و در بازار طلا و سکه سرمایه‌گذاری شده است.
در همین حال آینده مذاکرات هنوز روشن نیست. در سناریوی بدبینانه که دوطرف به توافقی پایدار دست نیابند، احتمال گزینه‌های نظامی وجود دارد که می‌تواند به سرعت روی رشد قیمت طلا و سکه اثر مستقیم بگذارد و دلار را با جهش روبه‌رو کند که خروج بیشتر نقدینگی از بورس را به همراه خواهد داشت. اما توافق بین دوطرف می‌تواند نتیجه را معکوس کند؛ چه در حوزه سرمایه‌گذاری‌های داخلی و چه جهانی.
هرچند بسیاری از تحلیلگران، سناریوهای خوشبینانه را کمتر در نظر می‌گیرند و حتی روند بازارها نیز حکایت از نگاه بدبینانه به مذاکرات دارد، اما مقامات سیاست خارجی کشور معتقدند رسیدن به توافق دور از ذهن نیست؛ موضعی که در سمت آمریکایی بسیار محتاطانه و حتی متضاد مشاهده می‌شود، با این حال بر فرض هر سناریوی خوشبینانه می‌توان به تغییر مجدد روند بازار امید داشت.
بازارهای مالی کشور همگی به نتایج مذاکرات چشم دوخته‌اند. کارشناسان با توجه به ابهام بالای مواضع ترامپ و مقامات آمریکایی، تجربه مذاکره اوایل سال که به جنگ منتهی شد و در نهایت آرایش نظامی آمریکا در خلیج فارس، معتقدند ریسک هر نوع تحلیلی بالاست و مقامات جمهوری اسلامی نیز احتمال مذاکرات را به عنوان یک تله برای جنگ بعید نمی‌دانند.