بورس کالا با معماری جدیدچقدر به استانداردهای جهانی نزدیک شد؟

به گزارش صدای بورس، بورس کالای ایران در مسیر یکی از مهم‌ترین و بنیادین‌ترین تحولات زیرساختی سال‌های اخیر خود قرار گرفته است؛ تحولی که با بازطراحی معماری سامانه‌های معاملاتی، یکپارچه‌سازی جریان‌های مالی و جایگزینی سازوکارهای قدیمی با ساختارهای نوین، قرار است تجربه فعالان بازارهای مالی و مشتقه را به‌طور معناداری تغییر دهد و استانداردهای عملیاتی این بورس را به سطح بالاتری ارتقا دهد.

در چارچوب این تحول، معماری سامانه‌های معاملاتی بورس کالا بازطراحی شده و زیرساخت معاملات گواهی سپرده کالایی، قراردادهای آتی و اختیار معامله در قالب یک ساختار یکپارچه قرار می‌گیرد. مهم‌ترین ویژگی این مدل جدید، حذف حساب‌های در اختیار بورس و جایگزینی آن با دفتر دارایی یکپارچه مشتریان است، به‌گونه‌ای که تمامی واریز، برداشت و جابه‌جایی وجوه تنها از طریق حساب کارگزاری و در یک بستر واحد انجام می‌شود. در این ساختار، مشتری برای فعالیت در بازارهای مختلف دیگر نیازمند طی مسیرهای مالی متفاوت یا افتتاح حساب‌های مجزا نیست و با یک کد معاملاتی می‌تواند به همه بازارها دسترسی داشته باشد.

این تحول، علاوه بر کاهش پیچیدگی‌های عملیاتی، شفافیت جریان مالی و سرعت انجام تراکنش‌ها را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد. ثبت لحظه‌ای عملیات مالی، کنترل دقیق‌تر نقدینگی و کاهش ریسک خطاهای سیستمی از دیگر دستاوردهای این تغییر است. در عین حال، نقش کارگزاری‌ها در مدیریت وجوه و فرآیندهای مالی پررنگ‌تر شده و زیرساخت‌های نرم‌افزاری آن‌ها نیز متناسب با معماری جدید ارتقا می‌یابد.

مهشید کرد، رئیس اداره توسعه سامانه‌های ابزارهای نوین بورس کالا خاطرنشان کرد: معماری سامانه‌های معاملاتی با تمرکز بر یکپارچه‌سازی زیرساخت معاملات قراردادهای مشتقه و گواهی سپرده کالایی دستخوش تحولی بنیادین شده است. در مدل پیشین، مدیریت وجوه مشتریان مبتنی بر حساب‌های در اختیار بورس و فرآیندهای وابسته به شبکه بانکی بود که پیچیدگی، وابستگی عملیاتی و بعضاً تأخیر در به‌روزرسانی اطلاعات را به همراه داشت.

وی افزود: اما در ساختار جدید، با حذف حساب‌های در اختیار و انتقال کامل مدیریت وجوه به حساب کارگزاری‌ها، امکان پردازش یکپارچه تراکنش‌ها، کنترل دقیق جریان نقدینگی و اجرای لحظه‌ای عملیات مالی فراهم می‌شود.

رئیس اداره توسعه سامانه‌های ابزارهای نوین بورس کالا ادامه داد: این تحول فنی، مستلزم بازطراحی عمیق سامانه‌های معاملاتی آتی، اختیار معامله و گواهی سپرده و هم‌راستاسازی لایه‌های نرم‌افزاری مرتبط است؛ موضوعی که نقش شرکت‌های فناوری و توسعه‌دهندگان پلتفرم‌های معاملاتی کارگزاری‌ها را پررنگ‌تر از گذشته کرده است.

وی تصریح کرد: این شرکت‌ها با ارتقای معماری سامانه‌ها، بازطراحی ماژول‌های مدیریت موجودی و پیاده‌سازی فرآیندهای جدید تسویه و انتقال، بستر لازم برای اجرای یکپارچه عملیات مالی را فراهم کرده‌اند. هرچند اجرای این پروژه به دلیل ضرورت ثبت اسناد حسابداری در بک‌آفیس کارگزاری‌ها و آماده نبودن برخی زیرساخت‌های نرم‌افزاری، با اندکی تأخیر همراه شد.

در همین راستا آناهیتا فولادی‌فر، رئیس اداره بازار مشتقه بورس کالای ایران، از جایگزینی «دفتر دارایی مشتریان» به‌جای حساب‌های معاملاتی متعدد به‌عنوان هسته اصلی این تحول یاد کرد و اظهار کرد: در این مدل جدید، مشتری با یک کد معاملاتی و یک دفتر دارایی یکپارچه می‌تواند در بازارهای مختلف شامل گواهی سپرده، قراردادهای آتی و اختیار معامله فعالیت کند و تمام عملیات واریز، برداشت و انتقال وجه را تنها با چند کلیک انجام دهد.

وی افزود: این سازوکار، پیچیدگی‌های گذشته را حذف کرده، سرعت و شفافیت فرآیندهای مالی را افزایش داده و ریسک خطاهای عملیاتی را به حداقل رسانده است.ین زیرساخت برای تمامی مشتریان حقیقی و حقوقی یکسان بوده و تفاوتی در نوع دسترسی یا امکانات وجود ندارد.

رئیس اداره بازار مشتقه بورس کالای ایران تصریح کرد: در عین حال، تسویه معاملات همچنان به‌صورت مشتری‌محور و در پایان هر روز معاملاتی انجام می‌شود و سود و زیان یا بدهی و بستانکاری مستقیماً در دفاتر دارایی مشتریان اعمال خواهد شد، در حالی که در سطح کارگزاری، خالص وجوه به‌صورت تجمیعی مدیریت می‌شود.

با عملیاتی شدن این پروژه که از روز ۲۹ آذرماه در بازارهای گواهی سپرده، آتی و اختیار معامله اجرا می‌شود، انتظار می‌رود جریان نقدینگی میان بازارهای مختلف تسهیل، شفافیت مالی افزایش و بستر توسعه ابزارهای مالی جدید فراهم شود؛ تحولی که می‌تواند نقش مهمی در تعمیق بازار، افزایش رضایت فعالان و مدرن‌سازی زیرساخت معاملاتی بورس کالای ایران ایفا کند.