وقتی نظارت جواب سوال نمی‌دهد 

به گزارش صدای بورس، نماد بانک گردشگری در هفته گذشته بار دیگر نام خود را در مرکز توجه فعالان بازار سرمایه قرار داد؛ توجهی که نه از مسیر عملکرد مالی یا برنامه‌های توسعه‌ای، بلکه به دلیل روند غیرمعمول بازگشایی و توقف‌های مکرر به‌دست آمده است.

وگردش که از ۲۵ اسفند سال گذشته و در جریان فرآیند افزایش سرمایه متوقف شده بود، پس از طی چند ماه توقف، سرانجام در چهارم شهریور امسال با قیمت تعدیلی ۳۹۹ ریال بازگشایی شد؛ اما این بازگشایی آغاز دوره‌ای جدید از بی‌ثباتی معاملاتی بود.
از میانه شهریور به این‌سو، نماد وگردش چندین مرتبه باز و بسته شده است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان گفت وضعیت معاملاتی آن بیش از آنکه یادآور فعالیت عادی یک نماد بورسی باشد، به حالتی تجربی و همراه با عدم قطعیت شباهت یافته است. طی این مدت شاهد بازگشایی‌های چندساعته و حتی چنددقیقه‌ای بوده‌ایم؛ رخدادی که در میان نمادهای بازار سرمایه کم‌سابقه است. در برخی دوره‌ها نیز نماد بدون هیچ معامله‌ای یک هفته کامل بسته ماند، تا آنکه نهایتاً در هفته گذشته یک روز معاملاتی انجام شد که همان روز نیز کلیه معاملات ابطال گردید.
اما اوج ماجرا روزی بود که نماد حوالی ساعت ۱۰:۳۰ صبح بازگشایی شد و تنها حدود ۳۰ دقیقه بعد، مجدداً با دستور ناظر به دلیل «ابهام اطلاعاتی» متوقف شد. نکته قابل‌تأمل اینکه در همین نیم‌ساعت کوتاه، حجم قابل‌توجهی از معاملات ثبت گردید: بیش از ۲۷۰ میلیون سهم با ارزشی بالغ بر ۲۱۸ میلیارد ریال و در قالب ۸۸۸ معامله، و نماد در پایان قیمت ۸۰۹ ریال را به‌عنوان قیمت پایانی ثبت کرد.
این حجم معامله در زمانی محدود، آن هم برای نمادی که ماه‌ها در توقف بوده و افکار عمومی در فضای ابهام نسبت به وضعیت اطلاعاتی آن قرار دارد، طبیعتاً پرسش‌هایی جدی ایجاد می‌کند. سؤال نخست این است که اگر ناشر با ابهام اطلاعاتی مواجه بوده و ناظر نیاز به بررسی داشته است، چرا نماد باز شد؟ آیا اطلاعاتی از سوی ناشر ارسال شده بود که ابتدا کافی به‌نظر رسیده و سپس ناکافی تشخیص داده شد؟ یا بازگشایی صرفاً در مسیر فرآیند اداری انجام شد و با مشاهده حجم غیرمنتظره معاملات، تصمیم به تعلیق مجدد گرفته شد؟
از سوی دیگر، اگر دلیل توقف مجدد همچون اعلام رسمی «ابهام اطلاعاتی» است، اینکه معاملات انجام‌شده تأیید و ابطال نشد، خود پرسش مهم دیگری را مطرح می‌سازد. چرا در شرایطی که وضعیت اطلاعاتی ناشر نامشخص تشخیص داده شده، معاملات همان روز سالم تلقی شده‌اند؟ چه تضمینی وجود دارد که اطلاعات نامتقارن میان بازیگران نقش نداشته است؟ و کدام دسته از کدهای معاملاتی در آن بازه زمانی کوتاه فعال بوده‌اند؟
نگاه به تجربه‌های قبلی بازار سرمایه نشان می‌دهد که توقف و بازگشایی نمادها، اگر بدون وضوح اطلاعاتی و با رفتارهای متناقض همراه شود، نه‌تنها منجر به کاهش شفافیت می‌شود، بلکه به تضعیف اعتماد سهامداران نیز می‌انجامد. اعتماد عنصر اصلی بقای بازار است و هر بار که سرمایه‌گذار خرد احساس کند فرصت‌های اطلاعاتی یا معاملاتی نامتوازن میان بازیگران وجود دارد، سرمایه اجتماعی بازار فرسایش می‌یابد.
اکنون که وگردش بار دیگر تا ۲۴ آبان تعلیق شده، انتظار می‌رود نهاد ناظر در راستای شفاف‌سازی سازوکار تصمیم‌گیری و اطلاع‌رسانی به سهامداران اقدام کند. در غیر این صورت، این رویداد نه‌تنها پرونده‌ای باز در ذهن سهامداران باقی خواهد گذاشت، بلکه می‌تواند به الگوی رفتاری در دیگر نمادها نیز تبدیل شود؛ الگویی که در آن توقف‌های طولانی، بازگشایی‌های مقطعی و معاملات محدود و پرحجم، جایگزین جریان سالم و پایدار معاملاتی می‌شود.
بازار سرمایه برای توسعه و جذب سرمایه نیازمند ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و شفافیت است. پرونده اخیر وگردش بار دیگر اهمیت حیاتی این اصول را یادآور می‌شود. اکنون نگاه‌ها به توضیحات رسمی و گام‌های اصلاحی دوخته شده است؛ گام‌هایی که تعیین خواهند کرد آیا این رخداد به یک درس عملی در تاریخ نظارت بازار تبدیل می‌شود یا تنها نمونه دیگری از سردرگمی سهامداران در میان تصمیمات ناهمخوان باقی خواهد ماند.

شماره ۶۱۳ هفته نامه اطلاعات بورس