توکن‌سازی؛ پل ارتباط سهام و کریپتو

به گزارش صدای بورس، بلاکچین، هوش مصنوعی، فناوری دیجیتال از واژه‌هایی هستند که این روزها زیاد به گوش می‌رسند. این فناوری‌های نسبتاً جدید که با سرعتی سرسام‌آور در حال توسعه هستند، بسیاری از ابعاد زندگی روزمره انسان‌ها را تحت تأثیر قرار داده‌اند، به طوری که زندگی بدون آنها، اگر نه غیرممکن اما بسیار دشوار خواهد بود.

بازارهای مالی نیز از جمله حوزه‌هایی هستند که به شدت تحت تأثیر این فناوری‌ها قرار گرفته‌اند. داستانی که با ارزهای دیجیتال آغاز شد، امروز بازارهای کامودیتی و سهام را نیز درنوردیده و در حال گسترش نفوذ در اقتصاد جهان است. اهمیت فناوری دیجیتال و بلاکچین به حدی است که لری فینک، رئیس و مدیرعامل شرکت بلک‌راک (شرکت سرمایه‌گذاری چندملیتی آمریکایی با بیش از ۱۸۱ میلیارد دلار ارز بازار و ۱۲.۵ تریلیون دلار دارایی تحت مدیریت که در بیش از ۴۲ کشور جهان فعالیت می‌کند) گفته است: نسل جدید بازارهای اوراق در حال شکل‌گیری است.

در مجموع می‌توان گفت که با توسعه فناوری دیجیتال، آینده پول، بازارهای مالی، کامودیتی‌ها و اقتصاد و تجارت جهان در مسیر تحول قرار دارند.

توکن‌سازی

توکن‌سازی (Tokenization) فرآیندی است که در آن یک دارایی واقعی یا دیجیتال، مانند املاک، سهام، کامودیتی یا آثار هنری، به یک «توکن» دیجیتال قابل مبادله در بستر بلاکچین تبدیل می‌شود. این توکن‌ نمایانگر کسری از ارزش دارایی اصلی است که امکان حضور سرمایه‌گذاران خرد در بازار دارایی‌های باارزش را فراهم می‌کند و نقدینگی، شفافیت و دسترسی به بازار را افزایش می‌دهد. تاکنون میلیاردها دلار دارایی واقعی توکن‌سازی شده‌اند. بر پایه پیش‌بینی کارشناسان، تا سال ۲۰۳۳ ارزش بازار دارایی‌های توکن‌سازی شده به ۱۸ تریلیون دلار خواهد رسید. همچنین انتظار می‌رود که طی دهه آینده بین ۱۰ تا ۳۰ درصد کل دارایی‌های واقعی در جهان توکن‌سازی شوند.

تغییر جهت بازار

در سال ۲۰۲۵ روند توکن‌سازی دارایی‌های واقعی به شدت سرعت گرفته است. در این زمینه، اروپا، آمریکا و منطقه آسیا-اقیانوسیه پیشتاز هستند. تا میانه سال ۲۰۲۵ ارزش بازار دارایی‌های توکن‌سازی شده در بلاکچین‌های عمومی به حدود ۳۰ میلیارد دلار رسید. با توجه به آهنگ رشد این بازار، انتظار می‌رود این رقم تا پایان سال به ۵۰ میلیارد دلار افزایش پیدا کند. در همین حال، پیش‌بینی می‌شود که ارزش بازار کل دارایی‌های توکن‌سازی شده (همه کلاس‌های دارایی) تا پایان امسال به ۵۰۰ میلیارد دلار برسد. در چشم‌انداز بلندمدت پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۳۳ این رقم به ۱۳ تا ۱۸ تریلیون دلار افزایش یابد.

اوراق خزانه‌داری آمریکا، وام‌های غیربانکی (بیش از ۱۶ میلیارد دلار)، توکن‌های طلا (۲.۷۳ میلیارد دلار)، املاک، دارایی‌های زیست‌محیطی و کربن و دارایی‌های معنوی از جمله کلاس‌های دارایی برتری هستند که انتظار می‌رود طی دهه آینده با رشد چشمگیری روبه‌رو شوند.

کدام دارایی؟

به طور کلی، هر دارایی که ارزش آن قابل اندازه‌گیری باشد، از قابلیت توکن‌سازی برخوردار است. در اینجا به برخی موارد اشاره می‌کنیم:

اوراق بدهی دولتی: اوراق خزانه‌داری آمریکا، اوراق بدهی اتحادیه اروپا، اوراق بدهی بازارهای نوظهور، اوراق بانک‌های مرکزی.

وام غیربانکی: وام شرکت‌های خرد و متوسط، فاکتورها، اعتبارات اسنادی، اوراق بهادار با پشتوانه مطالبات.

املاک: ساختمان‌های تجاری، دارایی‌های مسکونی، مناطق صنعتی، املاک توسعه‌نیافته.

کالاها: طلا، نقره، نفت خام، الماس، لیتیوم، فلزات نادر خاکی، محصولات کشاورزی.

ابزارهای سرمایه‌گذاری: صندوق‌های تامینی، صندوق‌های جسورانه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی.

ابزارهای ESG: اوراق مرتبط با ESG، اوراق گواهی کربن، اوراق آب، اوراق تنوع زیستی.

مالکیت معنوی: مویسقی، فیلم، مجوز ثبت اختراع، حقوق نوآوری آکادمیک، درآمدهای فرانشیز.

بیمه: اوراق بیمه مجدد، اوراق بدهی بحران، مطالبات بیمه‌ای.

موجودی کالای فیزیکی: موجودی انبارشده، کانتینرهای کشتیرانی، خودروها، ماشین‌آلات.

کالاهای مصرفی: اشتراک‌های پیش‌پرداخت، کارت‌های هدیه.

دارایی‌های لوکس: آثار هنری، کلکسیون‌ها، ساعت‌ها، نوشیدنی‌ها، خودروهای کمیاب، ان‌اف‌تی‌ها.

خدمات درمانی و بهداشتی، آموزش، سرگرمی، تولید و زنجیره عرضه و تجارت نیز از جمله حوزه‌هایی هستند که امکان توکن‌سازی را دارند.

سهام

سهام توکن‌سازی‌شده نمایانگر سهام واقعی بر بستر بلاکچین است که امکان تسریع روند معاملات، انجام معاملات جهانی و به صورت خرد را فراهم می‌کند. سهام توکن‌سازی‌شده دسترسی و انعطاف بیشتری را به سرمایه‌گذاران می‌دهد، البته عملکرد آن در فضای مقررات‌گذاری شده انجام می‌شود و همچنان در حال توسعه است. با توجه به روند سریع رشد بازار سهام توکن‌سازی‌شده، پیش‌بینی می‌شود که ارزش این بازار طی دهه آینده به ارقام نجومی دست یابد. در حال حاضر ارزش بازار بورس‌های جهان بیش از ۱۳۶ تریلیون دلار است و انتظار می‌رود سهم بزرگی از آن نصیب توکن‌های سهام شود.

در میانه سال ۲۰۲۵، یکی از مدیران ارشد کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) از توکن‌سازی اوراق بهادار از جمله سهام حمایت کرد اما هشدار داد که فعالان بازار باید پیرو قوانین دولتی باشند.

یکی از ویژگی‌های مهم توکن‌سازی کردن سهام، امکان دسترسی ۲۴ ساعته به بازار سهام است. این موضوع به افزایش نقدشوندگی بازار کمک خواهد کرد. اما این ابزار جدید در کنار مزیت‌ها، چالش‌هایی نیز به همراه دارد.

هشدار WFE

فدراسیون بورس‌های جهان در نامه‌ای به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا نسبت به آسیب‌پذیری سرمایه‌گذاران در برابر ریسک‌های رو به رشد مرتبط با توکن‌سازی سهام آمریکا که به دست کارگزاری‌های ثبت‌نشده و پلتفرم‌های ارز دیجیتال انجام می‌شود، هشدار داد. در این نامه آمده است: ممکن است توکن‌های شخص ثالث بدون پیروی از حقوق یا ضمانت‌های معاملاتی مرسوم سهام، از همان سهام تقلید کنند. همچنین ممکن است بدون حمایت‌هایی که برای سرمایه‌گذاران داخلی ارائه می‌شود، به سرمایه‌گذاران خارجی و خرد عرضه شوند. فدراسیون در ادامه نسبت به نبود شفافیت و از بین رفتن حقوق بنیادی سرمایه‌گذاران هشدار داد و بر ضرورت هشیاری نسبت به فعالیت‌های غیرقانونی و فاقد مقررات در این زمینه تاکید کرد.