هوش مصنوعی؛ فرصتی برای تحول مدل کسب‌وکار کارگزاری‌ها

به گزارش صدای بورس، همایش «روز کارگزار» به همت کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار با محوریت نقش فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در آینده صنعت کارگزاری برگزار شد.

در این همایش، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران و محمدرضا دم‌ثنا، مشاور بین‌المللی مالی شرکتی، درباره فرصت‌ها و الزامات استفاده از هوش مصنوعی و ضرورت تحول در مدل کسب‌وکار نهادهای مالی سخن گفتند.

هوش مصنوعی تحول مدیریتی و حکمرانی است

حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، با اشاره به جدی گرفته شدن موضوع هوش مصنوعی از سوی کانون کارگزاران گفت: هوش مصنوعی فناوری جدیدی است و استفاده از آن در موارد مختلف می‌تواند شگفت‌انگیز باشد.

وی تأکید کرد: «در بازار سرمایه، هوش مصنوعی یک پروژه فناورانه نیست، بلکه یک تحول مدیریتی و حکمرانی است.» برقراری ارتباط درست با این فناوری امکان بهره‌مندی از فواید آن را فراهم می‌کند، اما استفاده نادرست از آن می‌تواند مانند استفاده نادرست از دیگر ابزارها، نتیجه مطلوبی نداشته باشد.

رئیس سازمان بورس با رد نگرانی‌ها درباره جایگزینی نیروی انسانی افزود: زمانی که ماشین‌حساب و پس از آن ماشین‌حساب هوشمند وارد شد، برخی تصور می‌کردند حسابداران بیکار می‌شوند؛ اما این ابزارها جایگاه فعالان این حوزه را ارتقا دادند. به گفته وی، در بازار سرمایه نیز استفاده صحیح نهاد ناظر، کارگزاران و سایر نهادهای مالی از هوش مصنوعی می‌تواند به تحول این بازار منجر شود.

تحول کارگزاری از یک قابلیت متمایز آغاز می‌شود

محمدرضا دم‌ثنا، مشاور بین‌المللی مالی شرکتی، با اشاره به چالش‌های کارگزاری‌هایی که تمایز مشخصی ندارند، گفت: هزینه عملیاتی بالا و وابستگی به درآمد حاصل از کارمزد، می‌تواند توان این نهادها برای پاسخ‌گویی به ترجیحات مشتریان را محدود کند.

وی تأکید کرد: «تحول از یک قابلیت متمایز شروع می‌شود، نه از یک فناوری مد روز.» در سطح بین‌المللی، برخی کارگزاری‌ها و نهادهای مالی قابلیت‌های اصلی خود را شناسایی و تقویت کرده‌اند و برای آن‌ها مدل اقتصادی مشخصی تعریف کرده‌اند.

دم‌ثنا برای توضیح مسیر تحول نهادهای مالی، به نمونه‌هایی از تجربه شرکت‌ها و بانک‌های بین‌المللی اشاره کرد و گفت: بانک DBS از سال ۲۰۱۴ تحول دیجیتال خود را آغاز کرد و از سال ۲۰۱۷ نیز به حوزه مدیریت ثروت وارد شد؛ این بانک اکنون از ۱,۵۰۰ مدل مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در ۳۷۰ حوزه کاری استفاده می‌کند. او همچنین به Mercado Pago اشاره کرد که فعالیت خود را با ارائه خدمات پرداخت آغاز کرد و با توسعه خدمات مالی و تکیه بر شناخت مشتریان، اکنون ۵۰ درصد درآمد شرکت مادر را تأمین می‌کند.

دم‌ثنا افزود: شرکت Wise با در اختیار داشتن ۸۰ مجوز پرداخت بین‌المللی، ۹۹ درصد پردازش اطلاعات پرداخت را با استفاده از هوش مصنوعی انجام می‌دهد و انتقال‌های مالی پیچیده را طی چند ساعت به انجام می‌رساند. به گفته او، Interactive Brokers که فعالیت خود را بر معاملات آپشن متمرکز کرده بود، تا سال ۲۰۱۵ در ۴۰ کشور و با ۱۹ ارز فعال شده بود و اکنون ارزش معاملات آن به یک تریلیون دلار رسیده است. او در ادامه به Schwab اشاره کرد که با شبکه‌ای متشکل از ۷۲۰ شعبه، سهم درآمد حاصل از کارمزد معاملات را به کمتر از ۲۰ درصد کاهش داده است.

مشاور بین‌المللی مالی شرکتی همچنین Saxo Bank را نمونه‌ای از تبدیل توان فنی به زیرساخت قابل عرضه دانست؛ مجموعه‌ای که با تکیه بر مهندسان نرم‌افزار، پلتفرم کارگزاری توسعه داد و اکنون زیرساخت خود را به بانک‌های بزرگ دنیا ارائه می‌کند. دم‌ثنا از رویکرد Morgan Stanley نیز یاد کرد که به گفته او، با حفظ مشاوران و نیروی انسانی خود، از هوش مصنوعی برای تقویت توانمندی آن‌ها بهره می‌گیرد. او در پایان به StoneX اشاره کرد که با ۵,۴۰۰ کارمند، ۸۰ دفتر و ۸۰ هزار مشتری حقوقی، خدمات مدیریت ریسک تجاری ارائه می‌دهد.

دم‌ثنا سه پیشنهاد عملی برای تحول کارگزاری‌ها مطرح کرد: نخست، هر کارگزاری قابلیت متمایز و متناسب با کسب‌وکار خود را شناسایی و ایجاد کند؛ دوم، اقتصاد محصول را پیش از توسعه و در شرایط نامساعد نیز بسنجد؛ و سوم، به‌جای تهیه فهرستی از پروژه‌های هوش مصنوعی، یک پروژه ۹۰ روزه با هدف روشن کسب‌وکاری تعریف کند. او تأکید کرد کارگزاران با شناخت نقطه تمایز خود و انتخاب ابزارهای متناسب می‌توانند مسیر تحول را آغاز کنند.

اولویت با خروجی هوش مصنوعی و حفظ اعتماد است

علی زرکش، مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران، با اشاره به حجم اطلاعاتی که سرمایه‌گذاران هنگام ورود به پنل کارگزاری با آن مواجه می‌شوند، گفت: در لایه ارتباط با ذی‌نفعان و سرمایه‌گذاران می‌توان ابزارهایی طراحی کرد که دقت و سرعت را بهبود دهند. به گفته او، داده خوراک اصلی هوش مصنوعی است و در کارگزاری هوشمند، سه شاخصه سرعت، ریسک و اعتماد اهمیت ویژه‌ای دارند.

زرکش تأکید کرد ورود ابزارهای هوش مصنوعی به کسب‌وکار کارگزاری به‌معنای جایگزین شدن آن‌ها با نیروی انسانی نیست. او در عین حال درباره اتکای قطعی به اطلاعات خروجی این ابزارها هشدار داد و گفت: «قطعیت دادن به اطلاعات خروجی از هوش مصنوعی درست نیست.» وی با اشاره به تجربه‌ای در بورس آمریکا عنوان کرد که هفت کارگزار آمریکایی به‌دلیل چنین رویکردی تعطیل شدند؛ موضوعی که می‌تواند به از بین رفتن اعتماد منجر شود.

مدیرعامل شرکت مدیریت فناوری بورس تهران افزود: تنوع ابزارهای هوش مصنوعی به‌تنهایی اهمیت ندارد، بلکه خروجی آن‌ها باید به افزایش اعتماد و تعامل با مشتری و در نهایت رشد گردش مالی منجر شود. به گفته زرکش، آینده متعلق به کارگزاری‌هایی است که با استفاده متناسب و سنجیده از هوش مصنوعی، اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب و زمینه جذب مشتریان بیشتر را فراهم کنند.