پول به دنبال طلا؛ بازدهی که به چشم نیامد

به گزارش صدای بورس، بورس در چهار ماه پس از بازگشایی بازار با ثبت بازدهی ۹۶.۸۴ درصدی از طلا، سکه و دلار جلو زده است؛ اما تداوم ورود پول به صندوق‌های طلا نشان می‌دهد سبقت بورس هنوز نتوانسته نگرانی از تورم و کاهش ارزش پول را از معادله سرمایه‌گذاری حذف کند.

بورس جلوتر از طلا و دلار

بازار سهام از ۲۹ اردیبهشت تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ میانگین بازدهی ۹۶.۸۴ درصدی ثبت کرده است. در همین بازه، بازدهی صندوق‌های طلا ۲۵.۸ درصد، طلای ۱۸ عیار ۲۳.۸۵ درصد، سکه ۲۷.۰۳ درصد و دلار آزاد ۲۹ درصد بوده است. صندوق‌های درآمد ثابت نیز در این دوره ۱۱.۷۴ درصد بازدهی داشته‌اند.

در خود بازار سهام نیز فاصله بازدهی ابزارها قابل توجه بوده است. صندوق‌های اهرمی با میانگین بازدهی ۱۸۲.۵۴ درصدی و صندوق‌های سهامی قابل معامله با ۱۰۹.۷۶ درصد، بالاتر از میانگین بازار قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد موج صعودی چهار ماه گذشته محدود به چند نماد خاص نبوده است.

رشد شاخص یا رشد سود؟

اما مقایسه بازدهی بورس با طلا و دلار به‌تنهایی تصویر کاملی از جهش بازار نمی‌دهد. بخش مهم‌تر ماجرا به این برمی‌گردد که آیا سود شرکت‌ها نیز توانسته هم‌پای رشد قیمت سهام حرکت کند یا خیر.

بررسی صورت‌های مالی ۶۰۰ شرکت بورسی در ۴۲ صنعت نشان می‌دهد مجموع سود خالص این شرکت‌ها در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۵۲۶ همت رسیده که نسبت به بهار سال گذشته ۱۴۷ درصد رشد داشته است.

بنابراین نمی‌توان جهش بورس را صرفاً حاصل ورود نقدینگی و هیجان معاملاتی دانست. بخشی از رشد بازار با افزایش سودآوری شرکت‌ها همراه بوده است؛ هرچند مقایسه رشد قیمت سهام با رشد سود شرکت‌ها همچنان برای سنجش ارزش‌گذاری بازار اهمیت دارد.

در سوی دیگر، دلار نیز در این مدت مسیر صعودی داشته و در ۸ مهر به حدود ۲۵۶ هزار تومان رسیده است. افزایش نرخ ارز برای شرکت‌های صادرات‌محور، به‌ویژه در صنایع پتروشیمی، فلزی و معدنی، از مسیر افزایش ارزش ریالی درآمدهای ارزی اهمیت دارد؛ هرچند رشد هزینه‌های تولید، نرخ خوراک، انرژی و سایر نهاده‌ها می‌تواند بخشی از این اثر را خنثی کند.

در نتیجه، رشد ۹۶ درصدی بورس را نمی‌توان جدا از سه متغیر دید: سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز و انتظارات تورمی. بازار هم از رشد سود شرکت‌ها اثر گرفته و هم از افزایش ارزش اسمی دارایی‌ها و درآمدهای بنگاه‌ها در اقتصاد تورمی.

پول هنوز از طلا دل نمی‌کند

اگر بورس در چهار ماه گذشته چنین فاصله‌ای با طلا و دلار ایجاد کرده، انتظار می‌رود بخشی از نقدینگی از بازارهای موازی خارج شود. رفتار پول اما چنین تصویری را تأیید نمی‌کند.

در ۳۰ شهریور، بیش از ۱.۲ همت پول حقیقی وارد صندوق‌های طلا و سکه شد و جریان ورود سرمایه به این ابزارها نیز در ادامه ادامه پیدا کرد.

این رفتار نشان می‌دهد سرمایه‌گذار الزاماً میان بورس و طلا یکی را انتخاب نمی‌کند. بخشی از پول برای استفاده از فرصت بازدهی وارد سهام می‌شود و بخشی دیگر همچنان در طلا باقی می‌ماند؛ نه لزوماً برای کسب بازدهی بیشتر، بلکه برای پوشش ریسک تورم و کاهش ارزش پول.

سبقت بورس، پایان نگرانی تورمی نیست

اینجاست که بازدهی ۹۶ درصدی بورس معنای متفاوتی پیدا می‌کند. بورس در چهار ماه گذشته از دلار و طلا جلو زده، اما هم‌زمان سرمایه‌گذاران همچنان بخشی از دارایی خود را به ابزارهای طلا سپرده‌اند.

فاصله بازدهی بورس با دلار و طلا قابل توجه است، اما این فاصله به‌تنهایی به معنای تغییر نگاه سرمایه‌گذار به تورم نیست. رشد ۱۴۷ درصدی سود خالص شرکت‌ها نشان می‌دهد بخشی از جهش بازار پشتوانه بنیادی داشته، اما نرخ ارز و تورم نیز همچنان در تعیین ارزش اسمی درآمد و دارایی شرکت‌ها نقش دارند.

در چنین شرایطی، طلا برای سرمایه‌گذار صرفاً رقیب بورس نیست؛ یک پوشش در برابر کاهش ارزش پول است. به همین دلیل می‌توان هم‌زمان شاهد ورود پول به سهام و ماندگاری تقاضا برای طلا بود.

بازدهی بورس به چشم آمد، ترس از تورم نه

سبقت بورس از طلا و دلار در چهار ماه گذشته یک واقعیت آماری است، اما رفتار پول نشان می‌دهد نگرانی تورمی هنوز تمام نشده است. سرمایه‌گذار هم به دنبال بازدهی بالاتر در سهام است و هم برای حفظ ارزش دارایی خود، طلا را کنار نمی‌گذارد.

بنابراین مسئله اصلی دیگر فقط این نیست که بورس از طلا جلو زده است؛ مسئله این است که این بازدهی تا چه اندازه محصول رشد واقعی سود شرکت‌هاست و تا چه اندازه بازتاب تورم، نرخ ارز و افزایش اسمی قیمت دارایی‌ها. پاسخ به همین سؤال مشخص می‌کند جهش اخیر بورس تا چه حد می‌تواند به سرمایه ماندگار تبدیل شود.