از صدور تا انتقال اوراق گام ویژه؛ مرکز مبادله ایران چگونه تأمین ارز ناوگان را متحول می کند؟

به گزارش صدای بورس، دستورالعمل تأمین ارز واردکنندگان تجهیزات مرتبط با ناوگان جاده ای، ریلی و هوایی از طریق اوراق گام ویژه در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران به شبکه بانکی ابلاغ شد.

به گزارش مدیریت ارتباطات مرکز مبادله ایران، با اشاره به ماده (۳) تصویب‌نامه شماره ۱۷۵۳۳۰‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ت۶۵۲۷۹ﻫ مورخ ۱۷‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۰‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۴۰۴ هیئت وزیران درخصوص خرید ارز توسط تولیدکنندگان و بازرگانان واردکننده مواد اولیه و واردکنندگان روغن موتور، لاستیک و لوازم یدکی مورد استفاده ناوگان سنگین باری و مسافری جاده‌ای و واردکنندگان موتور هواپیما، کشتی و لوکوموتیو، قطعات یدکی هواپیما و قطار، چرخ سوزن و قطعات یدکی مرتبط با سوزن ریل مورد استفاده در سایر حالت‌های حمل و نقل از فروشنده ارز در قبال پذیرش اوراق گام ویژه در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران، دستورالعمل اجرایی به شبکه بانکی ابلاغ شد.

دستورالعمل اجرایی مربوطه به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد:

۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- خرید ارز و ارسال حواله ارزی (با رعایت الزامات بند (۲) از قسمت (د) بخش اول مجموعه مقررات ارزی درخصوص سقف حواله) برای شرکت‌های تولیدکننده و بازرگانان واردکننده جهت واردات به شرح فوق با انجام ثبت‌سفارش با عاملیت بانک صادرکننده اوراق گام ویژه، با نوع عملیات بانکی و صرفاً از طریق ارائه تأییدیه کتبی از مدیران کل وزارت خانه ذی‌ربط امکان‌پذیر می‌باشد.

تبصره: تشخیص شرکت‌های تولیدکننده و بازرگانان واردکننده مشمول ماده (۳) تصویب‌نامه شماره ۱۷۵۳۳۰‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ت۶۵۲۷۹ﻫ مورخ ۱۷‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۰‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۴۰۴ هیئت محترم وزیران با توجه به لزوم اخذ تأییدیه فوق‌الذکر با وزارت‌خانه ذی‌ربط است.

۲‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- خرید ارز توسط شرکت‌های تولیدکننده و واردکنندگان مشمول این دستورالعمل (خریدار ارز)، از طریق صدور اوراق گام ویژه یا انتقال اوراق گام مذکور به فروشنده ارز به روش مستقیم در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران و بر مبنای گواهی تحقق معامله صادره مرکز مبادله ارز و طلای ایران توسط بانک‌ عامل و حداکثر تا شش ماه پس از ابلاغ این بخشنامه امکان‌پذیر است.

۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- تأمین ارزش سفارش ارز در کیف پول ریالی متقاضی خرید‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ مؤسسه اعتباری متقاضی خرید نزد مرکز مبادله ارز و طلای ایران موضوعیت ندارد و وجه ریالی ارز از طریق اوراق گاه ویژه قابل پرداخت است. صرفاً باید ارزش ریالی هزینه‌های نقل و انتقال و کارمزدهای ریالی مربوط در کیف پول ریالی تأمین شود.

۴‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- شرکت‌های پالایشی و پتروشیمی و نگهدار (هلدینگ) مرتبط، شرکت‌های فولادی، فلزات اساسی رنگین و فرآورده‌های نفتی مفاد بند (۱۳) ماده (۱) آیین‌نامه اجرایی تبصره (۶) بند (ح) ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز (موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۷۰۶۲۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ت۶۰۰۷۰ﻫ مورخ ۱۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۰۹‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۴۰۱ هیئت محترم وزیران) به عنوان فروشنده ارز امکان استفاده از ظرفیت این بخشنامه به عنوان فروشنده ارز را ندارند.

۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ارائه گواهی تحقق معامله (مطابق با ماده (۲۸) دستورالعمل‌ معاملات بازار ارز تجاری "متقاضی فروش‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ مؤسسه اعتباری متقاضی فروش با مشاهده اطلاعات سفارش ثبت‌شده از جمله مبلغ ارز و نرخ ارز، نسبت به تأیید سفارش اقدام می‌نماید. در پایان نشست معاملاتی، معامله تحقق می‌یابد.") صادر شده از سوی مرکز مبادله ارز و طلای ایران، به عنوان جایگزین صورتحساب الکترونیکی در انتقال در صدور یا انتقال اوراق گام ویژه از سوی خریدار ارز به بانک عامل ضروری است.

۶‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- نرخ عملیاتی فروش ارز بر مبنای نرخ توافقی فروشنده ارز و خریدار ارز می‌باشد.

۷‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ارسال درخواست گواهی ثبت‌آماری مربوط حداکثر تا شش ماه پس از ابلاغ این بخشنامه ضمن درج شماره (۸۴۸۹۵۶۰) در فیلد کد بخشنامه از طریق سامانه جامع ارزی ضروری خواهد ‌بود.

۸‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ضمن الزام به اخذ تعهدنامه پیوست شماره (۲) بخش اول مجموعه مقررات ارزی، در صورت تغییر نوع نرخ ارز مترتب بر تعرفه کالایی یا گروه کالایی مربوط در زمان ترخیص و یا تأخیر در ترخیص کالا رفع تعهد ارزی منوط به اخذ مابه‌التفاوت نرخ ارز مترتب در چهارچوب ضوابط ابلاغی خواهد بود.

۹‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- خرید ارز مورد نیاز شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده مشمول، از طریق صدور‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ انتقال اوراق گام ویژه با درخواست خریدار ارز و به ذینفعی فروشنده ارز (متقاضی) توسط بانک‌ عامل امکان‌پذیر است.

‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تبصره ۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اوراق گام ویژه صرفاً برای انجام معامله در مرکز مبادله ارز و طلای ایران قابل صدور است.

تبصره ۲ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اوراق گام ویژه می تواند با نماد بازار پول یا بازار سرمایه صادر شود.

تبصره ۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اوراق گام ویژه دارای سررسید، (۱) تا (۶) ماه است.

تبصره ۴‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- سقف صدور اوراق گام ویژه بر مبنای گواهی انجام معامله، معادل ۲۰۰ درصد از فروش بر مبنای آخرین صورت‌های مالی حسابرسی شده پس از کسر مانده تسهیلات و تعهدات مرتبط با سرمایه در گردش نزد شبکه بانکی، تعیین می‌گردد.

تبصره ۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اوراق گام ویژه در سایر موارد ذکر نشده تابع دستورالعمل و ضوابط اوراق گام می‌باشد.

تبصره ۶‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- مبلغ اوراق گام ویژه در صدور و انتقال به میزان مبلغ فروش ارز مندرج در گواهی تحقق معامله است.

۱۰‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- در صورتی که شرکت‌های واردکننده (خریدار ارز) دارای اوراق گام ویژه باشند، فروش ارز در مرکز مذکور از طریق سازوکار انتقال اوراق گام، ضمن انتقال اوراق گام ویژه توسط بانک‌ عامل صادرکننده اوراق مذکور به فروشنده ارز امکان‌پذیر است.

تبصره ۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اوراق گام ویژه مشمول این دستورالعمل در زمان انتقال، می‌تواند دارای مدت زمان تا سررسید حداکثر (۶) ماه باشد.

تبصره ۲‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- بانک عامل صادرکننده اوراق گام ویژه (اعم از اوراق گام ویژه با نماد بازار سرمایه یا اوراق گام ویژه با نماد پول)، بنا بر مستندات ارسالی (از جمله درخواست شرکت واردکننده و توافق شرکت واردکننده و فروشنده ارز مبنی بر پذیرش اوراق گام ویژه) از طریق تغییر ذی‌نفع اوراق گام ویژه در سامانه گام، وظیفه اجرایی نمودن انتقال اوراق گام ویژه حداکثر ظرف (۲) روز کاری بعد از ارائه گواهی تحقق معامله و ارسال رسید انتقال سامانه گام ویژه به فروشنده ارز را دارد.

۱۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- فروشنده ارز مجاز است در چهارچوب دستورالعمل و ضوابط گواهی اعتبار مولد (گام) از ظرفیت این ابزار از جمله انتقال اوراق گام ویژه در زنجیره تولید، تنزیل (انتقال به بازار سرمایه درخصوص اوراق گام با نماد بازار سرمایه و خرید دین در شبکه بانکی کشور درخصوص اوراق گام با نماد بازار پول)، نگهداری تا سررسید و یا پرداخت بدهی به دستگاه اجرایی وفق آیین¬نامه پذیرش اوراق گام در دستگاه‌های اجرایی استفاده نماید.

۱۲‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- بعد از تحقق معامله در چهارچوب دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاری، فروشنده ارز باید نسبت به کارسازی ارز (نوع ارز، مبلغ ارز و نرخ ارز) در بازه زمانی مورد توافق و ثبت آن در سامانه معاملاتی بازار ارز تجاری اقدام نماید.

تبصره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ ۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- اصلاح مفاد معامله فروش ارز امکان‌پذیر نیست.

تبصره ۲‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- پس از تحقق معامله، ابطال معامله، امکان‌پذیر نیست.

تبصره۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- فرآیند عودت ارز و استرداد معادل ارزی مربوط تابع دستورالعمل عودت ارز مربوط به ارزهای تأمین شده از طریق مرکز مبادله ارز و طلای ایران خواهد بود.

۱۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- بانک عامل صادرکننده گام ویژه موظف است در سررسید، مبلغ اسمی اوراق گام ویژه را مطابق ضوابط و مقررات، به شماره حساب دارنده نهایی اوراق گام ویژه، واریز نماید.

۱۴‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- بانک عامل صادرکننده گام ویژه موظف است عملکرد صدور و انتقال اوراق گام ویژه موضوع این بخشنامه را به صورت ماهانه به مدیریت کل عملیات پولی و اعتباری گزارش دهد.

۱۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- با تأیید دریافت ارز توسط خریدار ارز ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ مؤسسه اعتباری خریدار ارز، تعهد صادراتی فروشنده ارز رفع خواهد شد.

۱۶‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- چنان‌چه خریدار و فروشنده ارز در مواعد مقرر نسبت به ایفای کامل تعهدات خود مطابق با توافقات انجام شده عمل نکنند، با توجه به مفاد قرارداد منعقده فی‌مابین (که خود خریدار و فروشنده ارز مسئول تنظیم آن هستند)، می‌توانند موضوع تعهد همچنین خسارت‌های احتمالی را از یکدیگر مطالبه کند.

۱۷‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- بانک مرکزی، بانک عامل و مرکز مبادله ارز و طلای ایران هیچ‌گونه مسئولیتی در تأمین ارز مورد معامله و در پذیرش ریسک‌های مترتب بر ایفای تعهدات طرفین معامله از جمله نوسانات نرخ ارز و تغییرات نوع نرخ ارز (خریدار و فروشنده ارز) ندارند.

بانک ها موظفند ضمن رعایت ترتیبات مقرر در دستورالعمل و ضوابط اوراق گام و سایر ضوابط و مقررات ابلاغی از جمله دستورالعمل‌های مرتبط با تأمین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلای ایران مراتب را به تمام شعب و واحدهای ذی‌ربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نیز نظارت کنند.‏‏‏‏

این دستورالعمل طی بخشنامه شماره ۱۳۳۵۲۳/۰۵ معاونت ارزی به شبکه بانکی ابلاغ شد و از تاریخ ابلاغ قابل اجرا می‌باشد.