جهش صندوق‌های طلا در روزهای پرریسک/ دو جنگ هم نتوانست ترمز طلا را بکشند

به گزارش صدای بورس، بررسی عملکرد صندوق‌های طلا در بازه ۷ تیر ۱۴۰۴ تا ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد این صندوق‌ها در یکی از پرریسک‌ترین دوره‌های اقتصادی و سیاسی اخیر، بازدهی قابل‌توجهی ثبت کرده‌اند؛ دوره‌ای که جنگ ۱۲روزه و پس از آن جنگ ۴۰روزه، در کنار افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی، ارزی و سیاسی، بازارهای مالی را تحت تأثیر قرار داد.

در این بازه، زروان با بازدهی ۱۸۲.۹ درصدی در صدر صندوق‌های مورد بررسی قرار گرفته است. پس از آن گنج با ۱۸۲.۲ درصد و درخشان با ۱۷۹.۳۸ درصد قرار دارند. همچنین بازدهی NAV صندوق‌های نفیس ۱۷۹.۳۱ درصد، عیار ۱۷۸.۱۴ درصد، ناب ۱۷۷.۵۱ درصد، کیمیا ۱۷۷.۴۹ درصد و جواهر ۱۷۷.۴۳ درصد بوده است.

در ادامه جدول نیز مثقال با ۱۷۷.۲۷ درصد، گوهر با ۱۷۶.۹۵ درصد، لیان با ۱۷۶.۹۰ درصد، طلا با ۱۷۶.۲۵ درصد، گوهرم با ۱۷۵.۸۹ درصد و تابش با ۱۷۵.۸۶ درصد قرار گرفته‌اند. صندوق‌های قیراط با ۱۷۳.۷۶ درصد، گلدیس با ۱۷۲.۱۹ درصد، آتش با ۱۷۲.۱۴ درصد، آلتون با ۱۷۰.۳۳ درصد، زرفام با ۱۶۸.۸۰ درصد و زر با ۱۶۸.۱۸ درصد نیز در این بازه بازدهی بالایی را ثبت کرده‌اند.

بر این اساس، تمامی صندوق‌های بررسی‌ شده در این دوره بازدهی بالاتر از ۱۶۸ درصد داشته‌اند و فاصله بازدهی میان صدرنشین و انتهای جدول به حدود ۱۴.۷۲ واحد درصد می‌رسد. این موضوع نشان می‌دهد اگرچه عملکرد صندوق‌ها یکسان نبوده، اما جهت حرکت NAV در این دوره برای مجموعه صندوق‌های طلا عمدتاً صعودی بوده است.

اونس جهانی؛ پشتوانه دیگر صندوق‌های طلا

در کنار تحولات داخلی، بازار جهانی نیز نقش مهمی در عملکرد صندوق‌های طلای ایران داشته است. بر اساس داده‌ها اونس جهانی طلا از حدود ۳۳۰۴ دلار در ۹ تیر ۱۴۰۴ به حدود ۴۴۱۵ دلار در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ رسیده است؛ به این ترتیب، طلای جهانی در این بازه حدود ۳۳.۶ درصد رشد کرده است.

این افزایش به معنای رشد حدود ۱۱۱۱ دلاری قیمت هر اونس طلا در این بازه است. بنابراین، در حالی که صندوق‌های طلای ایران بازدهی‌هایی در محدوده ۱۶۸ تا ۱۸۳ درصد ثبت کرده‌اند، بازار جهانی طلا نیز یکی از پایه‌های اصلی این روند صعودی بوده است.

البته فاصله قابل توجه میان رشد ۳۳.۶ درصدی اونس جهانی و بازدهی حدود ۱۷۰ تا ۱۸۳ درصدی NAV صندوق‌ها نشان می‌دهد عملکرد صندوق‌های طلای ایران را نمی‌توان صرفا با تغییر قیمت طلای جهانی توضیح داد و نرخ ارز داخلی، قیمت گواهی‌های سپرده و دارایی‌های پایه، انتظارات تورمی و ریسک‌های سیاسی و اقتصادی داخلی نیز در ارزش‌ گذاری دارایی‌های صندوق‌ها نقش داشته‌اند.

تغییر رتبه‌ها در بازه یک‌ساله

بررسی بازدهی یک‌ساله صندوق‌های طلا نیز نشان می‌دهد رتبه‌بندی صندوق‌ها در بازه‌های زمانی مختلف می‌تواند تغییر کند. در این دوره، عیار با بازدهی ۱۶۰ درصدی در صدر قرار گرفته است. پس از آن گنج با ۱۵۷ درصد، زروان با ۱۵۶ درصد و درخشان با ۱۵۶ درصد قرار دارند.

در بخش پایین‌تر جدول، زرفام ۱۴۹ درصد، زمرد ۱۴۳ درصد، رز ترنج ۱۴۲ درصد و درنا ۱۲۳ درصد بازدهی ثبت کرده‌اند. به این ترتیب، حتی در بازه یک‌ساله نیز اختلاف عملکرد میان صندوق‌ها قابل توجه است.

مقایسه دو دوره نشان می‌دهد عیار در بازدهی یک‌ساله با ۱۶۰ درصد صدرنشین است اما در بازه ۷ تیر ۱۴۰۴ تا ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، زروان با ۱۸۲.۹ درصد در جایگاه نخست قرار گرفته است. این جابه‌جایی رتبه‌ها نشان می‌دهد ارزیابی عملکرد صندوق‌ها باید در بازه‌های زمانی مختلف انجام شود و نمی‌توان عملکرد یک صندوق را صرفا با یک دوره زمانی سنجید.

طلا در آزمون دو جنگ

عملکرد صندوق‌های طلا در این دوره را نمی‌توان تنها به وقوع جنگ نسبت داد در واقع مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی به شکل هم‌زمان بر این بازار اثر گذاشته‌اند؛ از رشد ۳۳.۶ درصدی طلای جهانی گرفته تا نوسانات نرخ ارز، افزایش انتظارات تورمی و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک.

با این حال، قرار گرفتن این دوره در میانه دو شوک نظامی، اهمیت عملکرد طلا به‌عنوان دارایی پوشش‌دهنده ریسک را بیشتر کرده است. در شرایطی که سرمایه‌گذاران با افزایش نااطمینانی و ریسک مواجه بودند، NAV صندوق‌های طلا نه‌تنها از افت شدید مصون ماند بلکه در تمامی صندوق‌های بررسی‌ شده رشد قابل‌ توجهی ثبت کرد.

در حقیقت اگر درست بررسی شود، رشد ۱۱۱۱ دلاری اونس جهانی در کنار تحولات بازار ارز و افزایش ریسک‌های داخلی مجموعه عواملی بودند که زمینه رشد ارزش دارایی‌های طلا در ایران را فراهم کردند و به همین دلیل، بازدهی صندوق‌های طلا را باید حاصل برهم‌کنش بازار جهانی طلا با متغیرهای داخلی دانست نه تنها نتیجه یک عامل منفرد.

از سوی دیگر، اختلاف میان عملکرد صندوق‌ها نیز قابل توجه است. فاصله ۱۴.۷۲ واحد درصدی میان بازدهی ۱۸۲.۹ درصدی زروان و ۱۶۸.۱۸ درصدی زر نشان می‌دهد حتی در بازاری که صندوق‌ها از یک دارایی پایه مشترک تاثیر می‌پذیرند، تفاوت در ساختار پرتفوی، مدیریت دارایی و نحوه انعکاس تغییرات دارایی پایه می‌تواند به اختلاف بازدهی منجر شود.

در مجموع، داده‌های دو بازه یک‌ساله و ۷ تیر ۱۴۰۴ تا ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد طلا در دوره‌ای متشکل از دو جنگ و مجموعه‌ای از شوک‌های اقتصادی و سیاسی، همچنان یکی از مهم‌ترین پناهگاه‌های سرمایه بوده استْ رشد ۳۳.۶ درصدی اونس جهانی در کنار بازدهی ۱۶۸ تا ۱۸۳ درصدی NAV صندوق‌های طلا، نشان می‌دهد این بازار هم‌زمان از محرک‌های جهانی و داخلی اثر گرفته است.

اما به یاد باید داشت که برای ارزیابی صندوق‌های طلا، صرفا نگاه کردن به بازدهی گذشته کافی نیست و باید در کنار آن NAV، قیمت معاملاتی، حباب، نقدشوندگی و عملکرد صندوق در بازه‌های زمانی مختلف نیز مورد توجه قرار گیرد چرا که همان‌طور که مقایسه این دو دوره نشان می‌دهد، صدرنشینان بازار طلا در همه بازه‌ها الزاما یکسان نیستند.