ترازوی بازدهی بازارها در سیزدهم صفر

به گزارش صدای بورس، امروز سه‌شنبه ۶ مرداد ۱۴۰۵ مصادف با سیزدهم صفر ۱۴۴۸ قمری است؛ روزی که در سال‌های اخیر به واسطه یک باور سنتی و مذهبی، به یکی از شلوغ‌ترین روزهای بازار طلای ایران تبدیل شده است. بر اساس این باور قدیمی، خرید طلا، مسکن یا هر کالای دیگر در روز ۱۳ صفر، برکت و سودآوری بلندمدت به همراه دارد. این پدیده که از سال ۱۴۰۳ در فضای مجازی و بازارهای سنتی قوت گرفت، حالا به قدری بزرگ شده که جریان نقدینگی ناشی از آن می‌تواند حتی حباب طلا را در بازار فیزیکی جابه‌جا کند.

اما فارغ از ریشه‌های اعتقادی، ماشین حساب اقتصاد در این سه سال چه بازدهی را برای خریداران ۱۳ صفر ثبت کرده است؟ بررسی آماری بازارها از ۱۳ صفر ۱۴۰۳ تا امروز، پاسخ‌های شگفت‌انگیزی در خود دارد.

در بخش بازار طلا، بررسی قیمت طلا و اونس جهانی در روز ۱۳ صفر در سه سال متوالی، جهش سنگین قیمت‌ها را نشان می‌دهد. در سیزدهم صفر سال ۱۴۰۳، هر گرم طلای ۱۸ عیار در بازار تهران ۳ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان بود و اونس جهانی طلا در محدوده ۲ هزار و ۵۰۳ دلار معامله می‌شد. یک سال بعد در ۱۳ صفر ۱۴۰۴، طلا با جهشی چشمگیر به ۷ میلیون و ۵۹۳ هزار تومان رسید و اونس جهانی نیز به مرز ۳ هزار و ۳۹۷ دلار صعود کرد. امروز یعنی در ۱۳ صفر ۱۴۰۵، هر گرم طلا در بازار تهران به رقم بی‌سابقه ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و اونس جهانی نیز سقف ۴ هزار و ۳۴ دلار را لمس کرده است. این اعداد نشان می‌دهند خریداران طلا در ۱۳ صفر ۱۴۰۳، تا به امروز بازدهی خیره‌کننده بیش از ۵ برابری را تجربه کرده‌اند که بخشی از این صعود ناشی از رشد جهانی اونس و بخش عمده آن به دلیل نوسانات نرخ ارز بوده است.

در همین بازه زمانی، دلار آزاد به عنوان دماسنج انتظارات تورمی، مسیر صعودی پرشتابی را طی کرده است. اسکناس آمریکایی در ۱۳ صفر ۱۴۰۳ در کانال ۵۸ هزار و ۳۱۰ تومان قرار داشت، اما در سیزدهم صفر ۱۴۰۴ به ۹۳ هزار و ۴۵۰ تومان رسید. امروز و در تاریخ فعلی نیز دلار در محدوده مرز روانی ۱۸۹ هزار تا ۱۹۰ هزار تومان در نوسان است. این رشد مداوم ارز نشان می‌دهد که بخش زیادی از سود ریالی طلا، صرفاً جبران کاهش ارزش پول ملی بوده است؛ هرچند طلا به دلیل اهرم اونس جهانی، بسیار قوی‌تر از دلار عمل کرده و بازدهی بیشتری را نصیب خریدارانش کرده است.

با بسط دادن این مقایسه به بازار سرمایه، متوجه پارادوکس بزرگ اقتصاد ایران می‌شویم. شاخص کل بورس در سیزدهم صفر سال ۱۴۰۳ در محدوده ۲ میلیون واحد قرار داشت، در سال ۱۴۰۴ به ۲.۵ میلیون واحد رسید و امروز در ۱۳ صفر ۱۴۰۵ تا مرز ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رشد کرده است. با این حال، ارزش دلاری کل بازار بورس در ۱۳ صفر ۱۴۰۳ معادل ۱۲۸ میلیارد دلار بود که در سال ۱۴۰۴ به ۹۶ میلیارد دلار سقوط کرد و امروز به ۸۷ میلیارد دلار کاهش یافته است. این تناقض آشکار نشان می‌دهد که هرچند شاخص کل رشد اسمی قابل توجهی را ثبت کرده، اما ارزش واقعی و دلاری بازار سرمایه با کاهش مواجه شده و بورس نتوانسته است همگام با دلار و طلا، قدرت خرید سهامداران را حفظ کند.

در نهایت، هرچند نمی‌توان با قطعیت علمی رابطه علّی میان یک باور سنتی و کسب سود برقرار کرد، اما داده‌ها نشان می‌دهند کسانی که در این روز طلا خریدند، به واسطه رشد هم‌زمان دلار و اونس جهانی، سود بسیار بالایی شناسایی کردند و برنده اصلی بازارها بودند. در مقابل، سرمایه‌گذارانی که بازار سرمایه را انتخاب کردند، با وجود رشد اسمی شاخص کل، در مقیاس دلاری با کاهش ارزش دارایی‌های خود مواجه شدند تا ۱۳ صفر بهانه‌ای سالانه برای پناه بردن سرمایه‌های خرد به پناهگاه امن طلا باشد.