به گزارش صدای بورس، سال ۱۴۰۵، سالی کلیدی و سرنوشتساز برای اقتصاد ایران، به ویژه در حوزه قیمتگذاری طلا و دلار، پیشبینی میشود. تحولات آتی این بازارها به طور عمده تحت تاثیر دو سناریوی متفاوت قرار خواهند گرفت که هر کدام پیامدهای خاص خود را به همراه دارند: سناریوی دستیابی به توافقی جامع و رفع تنشهای بینالمللی و سناریوی تداوم و تشدید تنشهای منطقهای.
در سناریوی اول، در صورت حصول توافقی کامل میان ایران و ایالات متحده که منجر به رفع تمامی تحریمهای اقتصادی علیه ایران شود، شاهد کاهش قابل توجهی در قیمت دلار خواهیم بود که این کاهش اولیه، حتی بدون در نظر گرفتن درآمدهای احتمالی از تنگه هرمز، تنها با انتشار اخبار توافق و کاهش انتظارات تورمی در جامعه، میتواند در حدود ۱۰ هزار تومان یا اندکی بیشتر و کمتر برآورد شود.
هومن عمیدی، کارشناس بازارهای مالی، در این باره معتقد است که پیشبینی دقیق قیمت ارز در کوتاهمدت دشوار است و باید حداقل ۶ ماه منتظر ماند تا اثرات این وقایع مشخص شود. با این حال، وی اشاره میکند که در ایران با توجه به سابقه طولانی در شرایط تحریمی و عدم وابستگی شدید به تبادلات خاص، ممکن است تغییر عمدهای در قیمت ارز رخ ندهد و صرفاً مسیرهای تجاری تغییر کنند، مثلاً گرایش بیشتر به سمت کشورهای شرقی مانند چین برای مبادلات تجاری افزایش یابد.
در بلندمدت، با باز شدن مسیرهای تجاری و رفع موانع فروش نفت به قیمتهای مصوب اوپک، ایران قادر به جبران خسارات وارده به بخشهای صنعتی، تولیدی و زیرساختی در دوران جنگ خواهد بود، این امر به ویژه برای صنایعی چون پتروشیمی و فولاد که آسیب جدی دیدهاند حیاتی است، این صنایع میتوانند با دسترسی به درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت و امکان سرمایهگذاری مجدد، روند احیای تولید و ارزآوری را با سرعت بیشتری آغاز کنند. نتیجه این تحولات، کاهش پایدار قیمت دلار تا پایان سال ۱۴۰۵ خواهد بود.
عقبنشینی طلا و دلار در سناریوی توافق
در خصوص قیمت طلا، با توجه به اینکه بهای طلا در بازار ایران تحتتاثیر دو عامل اصلی یعنی سطح قیمت اونس جهانی طلا و نرخ دلار است، انتظار میرود طلا نیز مانند دلار در سناریوی توافق روند نزولی داشته باشد؛ نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، نیز با اشاره به ثبات نسبی بازار طلا تاکید کرد که عامل اصلی نوسان قیمتها، نرخ ارز و سیگنالهای سیاسی و اقتصادی است. وی افزود که در صورت کاهش چشمگیر نرخ دلار، امکان کاهش قیمت طلای داخلی حتی با وجود افزایش قیمت اونس جهانی وجود خواهد داشت. بذرافشان همچنین بیان کرد که با توجه به شرایط فعلی عرضه و تقاضا و نبود تقاضای چشمگیر در بازار، احتمال کاهش قابل توجه قیمتها در کوتاهمدت کم است و افرادی که قصد خرید مصنوعات طلا یا سکه دارند، میتوانند با اطمینان خرید خود را انجام دهند.
وضعیت بازار در سناریوی جنگی
در مقابل، در سناریوی دوم یعنی تداوم جنگ و تشدید تنشها میان ایران و آمریکا، قیمت دلار در ایران روندی صعودی را طی خواهد کرد. نوید رجایی، کارشناس بازار سرمایه، در این باره هشدار داد که در صورت تداوم وضعیت کنونی و تشدید احتمالی محاصرهها، دلار در بازه زمانی یک تا دو ماهه میتواند تا مرز ۱۷۰ یا ۱۸۰ هزار تومان افزایش یابد و اگر توافقی حاصل نشود و فشارهای اقتصادی نیز ادامه یابد، قیمت دلار در بلندمدت از ۳۰۰ هزار تومان نیز عبور خواهد کرد.
تداوم این وضعیت، نه تنها منجر به افزایش شتابان قیمت تمامی کالاها و کاهش ارزش ریال خواهد شد، بلکه قیمت دلار را نیز به طور قابلملاحظهای افزایش خواهد داد، در این سناریو، ایران با چالشهای متعددی روبرو خواهد بود از جمله از دست دادن درآمدهای حاصل از صنایع بزرگ و ارزآور مانند پتروشیمی و فولاد که توان اقتصادی کشور را به شدت تضعیف میکند و علاوه بر آن خسارات وارده به بخشهای مختلف نیازمند هزینههای هنگفت بازسازی است و با توجه به کسری بودجه احتمالی، دولت ناگزیر به سمت خلق پول و چاپ اسکناس خواهد رفت که این خود تورم افسارگسیخته و کاهش بیشتر ارزش ریال را به دنبال خواهد داشت.
ردپای رکود در بازار ارز
رجایی وضعیت عرضه و تقاضا در بازار ارز را نامطلوب توصیف کرده و بیان میکند که ارزآوری حاصل از صادرات فعلی، کفاف نیازهای وارداتی کشور را نمیدهد. وی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت دلار را افزایش نقدینگی در کشور میداند و معتقد است که ثبات نسبی فعلی بازار، بیش از هر چیزی ناشی از رکود حاکم و نبود تقاضای مؤثر است تا نشانهای از پایداری و با اندکی افزایش در تقاضا، شاهد رشد قابل توجه قیمتها خواهیم بود.
هومن عمیدی نیز در این باره میگوید که در شرایط جنگی، مردم معمولاً از خرید و فروش پرهیز میکنند و به همین دلیل پیشبینی نوسانات شدید قیمت دلار در حال حاضر دشوار است، بازار ارز روزانه تحت تاثیر اخبار مثبت و منفی قرار میگیرد و تا زمانی که این تنشها ادامه داشته باشد، تعیین عدد مشخصی برای قیمت ارز میسر نیست. برای بلندمدت نیز باید منتظر ماند و اثرات این وقایع را بر واردات و صادرات مشاهده کرد.
در چنین شرایطی، عدم امکان بهرهبرداری از صنایع ارزآور و محدودیتهای تجاری، عرضه ارز در بازار را به شدت کاهش میدهد که این کاهش عرضه در کنار سیاستهای انبساطی پولی به افزایش قیمت دلار دامن خواهد زد، در حالی که در شرایط جنگی ممکن است تقاضا برای برخی کالاها کاهش یابد، با عادیسازی نسبی شرایط و تلاش مردم برای بازگشت به زندگی عادی، کمبود کالا و عدم تناسب عرضه و تقاضا آشکارتر خواهد شد.
این شکاف عاملی برای افزایش قیمتها، بالا رفتن انتظارات تورمی و کاهش بیشتر ارزش ریال خواهد بود، در چنین شرایطی رسیدن قیمت دلار به ۳۰۰ هزار تومان در سال جاری دور از ذهن نخواهد بود.
در این سناریو، حتی اگر ایران بتواند از طریق تنگه هرمز به درآمدهایی دست یابد، این درآمدها بعید است رقم قابل توجهی باشند. مقایسه درآمدهای احتمالی ایران از تنگه هرمز با درآمدهای کانال سوئز و کانال پاناما (حدود ۴ میلیارد دلار در سال) نشان میدهد که برخی ارقام نجومی مطرح شده (مانند ۸۰ میلیارد دلار) یا غیرواقعی است یا نشاندهنده عدم درک صحیح از واقعیتهای اقتصادی و پتانسیلهای واقعی این حوزه است؛ این خوشبینی غیرمنطقی به درآمدهای تنگه هرمز ممکن است تمایل به دستیابی به توافق را کاهش داده و سناریوی افزایش قیمت دلار را محتملتر سازد.
کاهش ۵۰ روزه قیمت طلای داخل
در خصوص قیمت طلا، در سناریوی جنگ، همگام با افزایش قیمت دلار، قیمت طلا نیز روند صعودی خواهد داشت، پیشبینیهای قیمت اونس جهانی طلا برای سال آینده عموماً نشاندهنده روند افزایشی است و با توجه به افزایش نرخ ارز و خبرهای سیاسی و اقتصادی نقش تعیینکنندهای در نوسانات آینده قیمت طلا در بازار داخلی خواهند داشت؛ نادر بذرافشان نیز در این باره اشاره کرد که برخلاف برداشت برخی افراد، بازار طلا در حال حاضر با التهاب یا تقاضای بالا مواجه نیست و رکود همچنان بخش عمده بازار را دربر گرفته است. وی افزود که در ۵۰ روز اخیر نسبت به قبل از جنگ، قیمت هر گرم طلا حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان و قیمت سکه حدود ۱۹ تا ۲۰ میلیون تومان کاهش داشته است و بازار کاهشها را تثبیت کرده و به ثبات نسبی رسیده است.
-
غزل غفاریان - روزنامهنگار
-
هفته نامه اطلاعات بورس۶۳۰
نظر شما