تحلیل بحران قریب‌الوقوع در بازار جهانی نفت

به گزارش صدای بورس،بررسی‌ها و تحلیل‌های جدید موسسه تحقیقاتی HFI نشان می‌دهد که بازار نفت جهان وارد نقطه بحرانی خود شده است. در یادداشت این موسسه که روز ۲۰ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، تأکید شده است که نقطه شکست بازار نفت از اواسط آوریل آغاز شده و اکنون بازار از این مرحله عبور کرده است.

در تحلیل منتشر شده پیشین HFI در تاریخ ۲۵ مارس، سناریوهای مختلفی برای بازار نفت مطرح شده و پیش‌بینی شده بود که نقطه بحرانی در اواسط آوریل رخ دهد. طبق آخرین بررسی‌ها، از این لحظه به بعد، کمبود ۱۱ تا ۱۳ میلیون بشکه در روز (b/d) در عرضه نفت می‌تواند خود را در سه بخش نشان دهد: ۱) کاهش ذخایر نفت خام، ۲) کاهش ذخایر محصولات نفتی، یا ۳) کاهش تقاضای مصرف‌کننده نهایی.

وضعیت ذخایر و پالایشگاه‌ها

طبق گزارش HFI، کاهش تولید پالایشگاه‌ها در سطح جهانی حدود ۵ میلیون بشکه در روز است که حدود ۳ میلیون بشکه از این میزان در خاورمیانه متمرکز شده است. با اینکه پالایشگاه‌ها در آسیا و اروپا نیز کاهش تولید داشته‌اند، این کاهش به معنای افت تقاضای نهایی نیست.

کاهش تولید پالایشگاهی موجب تسریع تخلیه ذخایر محصولات نفتی خواهد شد و به تبع آن، قیمت فرآورده‌های نفتی افزایش می‌یابد. این چرخه در نهایت باعث افزایش حاشیه سود پالایشگاه‌ها و بازگشت تولید پالایشگاهی می‌شود و روند صعودی قیمت‌ها دوباره آغاز می‌شود.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار

پیش‌بینی HFI حاکی است که تا هفته اول ماه می، تنها کشورهای آسیایی با مازاد واقعی در ذخایر نفت خام، ژاپن و چین خواهند بود و سایر کشورها مجبور به رقابت برای تأمین نفت خواهند شد. در صورتی که تنگه هرمز بسته باقی بماند، پالایشگاه‌ها ناچار خواهند شد هر قیمتی را برای تأمین نفت مورد نیاز بپردازند، زیرا جایگزینی جز توقف تولید نخواهند داشت.

در اروپا نیز کمبود نفت خام تا همان بازه زمانی محسوس خواهد شد. صادرات نفت خام آمریکا تا آن زمان به حدود ۵.۵ میلیون بشکه در روز می‌رسد و ذخایر نفت خام کشورهای OECD به حداقل عملیاتی خود نزدیک خواهد شد.

براساس برآوردها، ذخایر تجاری نفت خام آمریکا تا پایان جولای به زیر ۴۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و به حداقل عملیاتی (۳۷۰ تا ۳۸۰ میلیون بشکه) نزدیک می‌شود. این میزان شامل حدود ۱۳۹ میلیون بشکه رهاسازی از ذخایر راهبردی (SPR) است.

سناریوی تحریم صادرات و تأثیرات آن

تحلیلگران HFI هشدار داده‌اند که ممکن است دولت ترامپ بین حال حاضر و پایان تابستان صادرات محصولات و نفت خام را محدود کند. ابتدا ممکن است صادرات فرآورده‌ها ممنوع شود و در صورت کاهش تولید پالایشگاهی به دلیل فشار حاشیه سود، صادرات نفت خام نیز محدود خواهد شد. این امر می‌تواند سناریوی فاجعه‌باری برای تولیدکنندگان شیل آمریکا و کانادا باشد.

تنگه هرمز و فعالیت نفت‌کش‌ها

درگیری‌ها در تنگه هرمز و اقدام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای اعمال کنترل فیزیکی، موجب توقف جریان نفتکش‌ها و افزایش بی‌سابقه خطرات لجستیکی شده است. طبق رصد فعالیت‌های نفت‌کش‌ها، بیشترین حجم نفتکش‌ها مجبور به بازگشت شده‌اند و این نشان می‌دهد که کنترل سپاه بر تنگه هرمز کامل است و حل بحران پیش از تشدید شرایط، بسیار دشوار خواهد بود.

HFI پیش‌بینی کرده است که حتی اگر توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز حاصل شود، کاهش ذخایر نفت خام زمینی همچنان ادامه خواهد داشت.

پیامدهای قیمتی و تقاضا

تحلیلگران این موسسه هشدار داده‌اند که قیمت نفت در صورت بسته ماندن تنگه هرمز پس از آوریل، قابل پیش‌بینی نیست و کاهش ذخایر نفتی شدیداً بازار را تحت تأثیر قرار خواهد داد. تنها کاهش تقاضای مصرف‌کننده – مشابه محدودیت‌های دوران همه‌گیری COVID-۱۹ – می‌تواند تعادل بازار را حفظ کند.

HFI تأکید کرده است که بازار نفت در قیمت فعلی ۹۵ دلار برای هر بشکه به تعادل نخواهد رسید و قیمت‌ها باید به سطحی برسند که کمبود ۱۱ تا ۱۳ میلیون بشکه در روز را جبران کند. بازار نفت جهان وارد نقطه بحرانی شده و ذخایر نفت خام زمینی در حال کاهش سریع هستند. اگر تنگه هرمز پس از آوریل بسته بماند، هیچ کسی قادر به پیش‌بینی سقف قیمت نفت نخواهد بود و تنها کاهش اجباری تقاضا می‌تواند بازار را متعادل کند. تحلیلگران HFI همچنین نسبت به وخامت شرایط ژئوپلیتیکی بین آمریکا و ایران هشدار داده و احتمال تشدید بحران را بالاتر از هر زمان دیگر می‌دانند.