یکی از پیشنیازهای شکلگیری صندوقهای ارزی در بازار سرمایه، فراهم بودن ابزارهای ارزی از جمله اوراق ارزی است؛ ابزارهایی که بتوانند بهعنوان محل سرمایهگذاری منابع این صندوقها مورد استفاده قرار گیرند. واقعیت این است که بازار سرمایه ایران تاکنون بهطور کامل مبتنی بر ریال بوده و عملاً بستر معاملاتی ارزی در آن فراهم نبوده است. این پیشفرض، نکتهای کلیدی است که باید در تحلیل امکانپذیری صندوقهای ارزی مدنظر قرار گیرد.
در این چارچوب، ایجاد زیرساختهای بورس بینالملل میتواند مسیر را هموار کند. بورسی که استقرار آن در مناطق آزاد پیشبینی شده و بهعنوان بورس پنجم کشور شناخته میشود، این ویژگی را دارد که کلیه معاملات در آن بر مبنای ارز انجام میشود؛ ارزی که میتواند یورو یا سایر ارزهای مورد تأیید باشد. به نظر میرسد شکلگیری چنین بازاری، راه را برای انتشار اوراق ارزی و به تبع آن، تشکیل صندوقهای ارزی فراهم کند.
البته در شرایط فعلی نیز تلاشهایی صورت گرفته تا صندوقهای ارزی در قالبهای موجود بازار سرمایه شکل بگیرند و این موضوع بهطور کامل منتفی نیست. با این حال، تشکیل بورس بینالملل که مصوبه شورای بورس را نیز دریافت کرده و در حال طی فرآیند اجرایی است میتواند نقش تعیینکنندهتری در به رسمیت شناختن انتشار اوراق ارزی و صندوقهای ارزی در بازار سرمایه ایفا کند و زمینه را برای توسعه آنها در مقیاسی مناسب فراهم آورد. در خصوص نکات منفی احتمالی صندوقهای ارزی، نکته منفی برجستهای به چشم نمیخورد. آنچه اهمیت اساسی دارد، جلب اعتماد عمومی است؛ اعتمادی که شرط ورود منابع ارزی مردم به این صندوقهاست. تجربه موفق صندوقهای طلا در بازار سرمایه نشان داده که حتی در پرریسکترین شرایط اقتصادی کشور، این ابزارها توانستهاند اعتماد سرمایهگذاران را جلب کرده و به جایگزینی برای سرمایهگذاری فیزیکی در طلا تبدیل شوند.
صندوقهای ارزی نیز میتوانند نقشی مشابه ایفا کنند؛ جایگزینی برای نگهداری و سپردهگذاری فیزیکی اسکناسهای ارزی توسط مردم. برآوردها نشان میدهد حجم سرمایهگذاری مردم در اسکناسهای ارزی، به دلایل مختلفی از جمله پوشش تورم و ریسکهای اقتصادی، به ارقامی در مقیاس حداقل ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار میرسد. اگر اعتماد لازم ایجاد شود، این منابع میتواند به سمت صندوقهای ارزی هدایت شود.
شرط اساسی این اعتماد، حفظ نقدشوندگی و ایجاد بازاری فعال است؛ بازاری که سرمایهگذار بتواند در هر زمان دارایی خود را نقد کرده و اصل سرمایه و سود ارزی خود را دریافت کند. در کنار این موضوع، نحوه مدیریت صندوقها نیز اهمیت ویژهای دارد. سرمایهگذاری منابع صندوق باید در ابزارهایی انجام شود که امکان تضمین اصل و سود ارزی را فراهم کند. در صورت تحقق این الزامات، صندوقهای ارزی میتوانند به ابزاری موفق و جاافتاده در بازار سرمایه ایران تبدیل شوند؛ ابزاری که هم پاسخگوی نیاز سرمایهگذاران است و هم به تعمیق بازار مالی کشور کمک میکند.
-
علی سجادی - کارشناس بازار سرمایه
- شماره ۶۲۷ هفته نامه اطلاعات بورس
نظر شما