حذف ارز ترجیحی کاغذ، بازار کتاب را تعطیل خواهد کرد؟

به گزارش صدای بورس،صنعت نشر با چالش‌های بزرگی مواجه شده که بحران افزایش قیمت کاغذ و کتاب و رکود شدید در بازار از بارزترین مشکلات آن است که می‌تواند عرصه را برای ناشران به‌ویژه ناشران کوچک بیش از پیش تنگ کند و صنعت نشر را در آستانه یک بحران جدی قرار دهد.

در هفته‌های گذشته سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ از حذف ارز ترجیحی کاغذ خبر داد و گفت در این شرایط، طبیعی است که با کاغذ نیز شبیه بقیه کالاها رفتار شود. همان‌طور که برای نهاده‌های دامی ارز ترجیحی حذف می‌شود، درباره کاغذ نیز چنین است. این شرایط بسیار سختی برای اصحاب قلم و ناشران است، اما باید تلاش کنیم تا کمبودی پیش نیاید و با قیمت متعادل خرید کاغذ را انجام دهیم. این گفته‌ها در نگاه نخست، دورنمای بغرنجی را پیش روی صنعت نشر و کتاب قرار می‌‍دهد؛ چراکه تا پیش از این و طی سال‌های گذشته هم وضعیت چاپ و فروش کتاب چنگی به دل نمی‌زد و هر سال با کاهش قابل توجه تیراژ کتاب‌ها از سوی ناشران روبه‌رو بودیم اما باز هم وضعیت چاپ و نشر به‌گونه‌ای بود که تجدید چاپ یک کتاب به نوبت ۲۰ و ۳۰ می‌رسید، اما اکنون در شرایطی هستیم که برخی کتاب‌ها کمتر از ۱۰۰ نسخه به چاپ می‌رسند. حالا صنعت نشر با چالش‌های بزرگی مواجه شده که بحران افزایش قیمت کاغذ و در پی آن، افزایش قیمت کتاب و رکود شدید در بازار از بارزترین مشکلات آن است که می‌تواند عرصه را برای ناشران به‌ویژه ناشران کوچک بیش از پیش تنگ کند و صنعت نشر را در آستانه یک بحران جدی قرار ‌دهد.

مشکلات چندین برابر می‌شود

محسن فرجی مدیر نشر خزه، درباره تبعات حذف ارز ترجیحی کاغذ و تأثیرات آن بر انتشار و قیمت کتاب می‌گوید: نتیجه گرانی بیش از حد و افسارگسیخته کاغذ، افزایش قیمت کتاب خواهد بود و در طولانی‌مدت، شاهد کاهش شدید مخاطبان در این شرایط سخت اقتصادی خواهیم بود.

وی در واکنش به مشکلات دامنه‌دار صنعت نشر طی سال‌های گذشته و تشدید آن با حذف ارز ترجیحی کاغذ تأکید می‌کند: پیش از این هم مشکل خرید کتاب وجود داشت، اما در وضعیت فعلی شاهد تأثیرات بیشتری خواهیم بود و این مشکل چندین برابر خواهد شد. نکته اینجاست که پیش از حذف ارز ترجیحی، قیمت کاغذ به‌شدت در حال بالا رفتن بود و حالا با این اتفاق، باز هم بالاتر خواهد رفت.

فرجی در تکمیل گفته‌های خود ادامه می‌دهد: نتیجه این اتفاق‌ها این است که بخشی از ناشران کوچک حتماً از گردونه صنعت نشر حذف خواهند شد؛ زیرا آن‌قدر هزینه خرید بالا خواهد رفت که توانی برای تهیه کاغذ نخواهند داشت و به‌طبع گرانی بیش از حد و غیرمتعارف پشت ‌جلد کتاب، توان خرید را از همین اندک مخاطب باقیمانده خواهد گرفت.

مدیر نشر خزه در واکنش به صحبت‌های وزیر ارشاد که گفته بود در این شرایط، طبیعی است که با کاغذ نیز شبیه بقیه کالاها رفتار شود و کاغذ را با نهاده‌های دامی مقایسه کرده بود، می‌گوید: صد در صد با این نگاه مخالفم و اظهارنظر ایشان به نظرم بسیار تأسف‌آور و غم‌انگیز بود؛ زیرا وزیر فرهنگ که باید متولی فرهنگ، ادبیات و کتاب در کشور باشد، چنین اظهارنظر منفعلانه و حتی بر ضد کتاب و کتاب‌خوانی دارد. در حالی که با بودجه‌های فراوانی که در بخش‌های مختلف وجود دارد و صرف مواردی می‌شود که ضروری نیست، می‌توانند بخشی از آن را به صنعت نشر و کتاب اختصاص دهند و به عنوان متولی، قیمت را کنترل کنند.

وی ادامه می‌دهد: کاغذ فقط یک کالای اساسی برای کتاب نیست. همه رسانه‌های چاپی مانند روزنامه‌ها از کاغذ استفاده می‌کنند و کالاهای زیادی وجود دارند که حیاتشان وابسته به کاغذ است. به نظرم اینکه کاغذ را فقط به کتاب تقلیل دهیم و بی‌تفاوت از کنار آن بگذریم، در واقع درک نکردن ضرورت و اهمیت مقوله کاغذ در کشور است.

می‌توان قیمت کاغذ را کنترل کرد، اگر …

وی در ادامه به راهکارهایی برای جبران این وضعیت اشاره می‌کند و می‌افزاید: وزارت ارشاد به عنوان متولی باید وارد شود، مانند دو سه سال گذشته که قیمت کاغذ آن‌قدر گران نبود و حتی ناشران سهمیه هم داشتند. فکر نمی‌کنم در این چند سال اتفاق خاصی افتاده باشد که مسئولان ارشاد این‌طور در برابر کاغذ شکست خورده، ناتوان و ناامید شده باشند. اگر سوءمدیریتی وجود نداشته باشد و البته با وجود همت و اراده، می‌توان قیمت کاغذ را کنترل کرد و به همان سیستمی بازگردند که به شکل عادلانه‌ای به ناشران سهمیه کاغذ اختصاص پیدا می‌کرد و از همین ابتدا، جلو این وضعیت فاجعه‌باری که شروع شده را بگیرند تا بیشتر از این ادامه پیدا
نکند.

قطعی اینترنت و مشکلات بیشتر!

فرجی درباره وضعیت این روزهای بازار کتاب می‌گوید: بازار کتاب تعطیل محض است! ما دو عنوان کتاب جدید منتشر کردیم که حتی آن‌ها را از چاپخانه هم تحویل نگرفتیم. در حالی که مراکز پخش باید کتاب‌ها را روی سایت‌ها و کانال‌هایشان بگذارند و کتاب‌فروش‌ها هم از این مبادی عناوین جدید را ببینند و سفارش بدهند، اما متأسفانه به دلیل قطعی اینترنت، چنین چیزی امکان‌پذیر نیست و عملاً کتاب‌ها در چاپخانه‌ها مانده و ناشران دست نگه داشته‌اند. قیمت کاغذ هم که خودش مزید بر علت است و همه چیز را مسکوت نگه داشته است.

تیراژ کتاب‌ها هم وضعیت غم‌انگیزی دارند؛ سه سال پیش اگر کتابی در ۵۰۰ نسخه منتشر می‌شد، سال گذشته به ۳۰۰ نسخه رسید و امسال این میزان به ۱۵۰ تا ۲۰۰ نسخه تقلیل پیدا کرده است. این وضعیت بیشتر شبیه یک شوخی است و دیگر از حالت صنعت نشر خارج و کاملاً به دغدغه فردی تبدیل شده، این وضعیت هرچه هست، دیگر نمی‌توان نام صنعت بر آن گذاشت.

قیمت کاغذ از ابتدای امسال ۱۵۰ درصد گران‌تر شده است

در ادامه امیر حسین‌زادگان، مدیر انتشارات ققنوس درباره شرایط کاری این روزها می‌گوید: ما از ابتدای آذرماه تاکنون نتوانسته‌ایم کاغذ خریداری کنیم و عملاً کار را متوقف کرده‌ایم. دلیل آن هم این است که یا کاغذ موجود نیست یا بسیار کمیاب است و اگر هم باشد، بسیار گران است.

وی در واکنش به گفته‌های وزیر ارشاد مبنی بر اینکه قرار است سرعت ثبت سفارش‌ها و ورود کاغذ افزایش یابد تا از کمبود آن جلوگیری شود، به این پرسش که آیا مسئله واقعاً کمبود کاغذ است یا افزایش قیمت آن و نکته اینجاست که اگر کاغذ هم باشد، آیا قدرت خرید ناشران وجود دارد یا نه، این‌طور پاسخ می‌دهد: قرار بود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۴۰ میلیارد ارز برای کاغذ تخصیص بدهد که از این مقدار، ۲۰ میلیارد برای کتاب و ۲۰ میلیارد برای مطبوعات باشد. اما این طرح با وجود تصویب هنوز اجرایی نشده و بانک مرکزی ارز را به وزارت ارشاد تخصیص نداده و درواقع هیچ اقدامی صورت نگرفته است. در نتیجه، کلاً کاغذی وارد نشده و به همین دلیل آن‌هایی هم که کاغذ دارند آن را با قیمت‌های گزافی می‌فروشند و قیمت نسبت به نرخی که ابتدای امسال بوده، حدود ۱۵۰ درصد گران‌تر شده است.

منبع: روزنامه قدس