حرکت صنعت دارو به سمت ژن‌تراپی و هوش مصنوعی/ سهم ۲.۵ درصدی از ارزش بورس

به گزارش صدای بورس ،نشست تخصصی «Valber Talk» با محوریت بررسی آینده صنعت دارو به همت گروه دارویی برکت و گروه مالی ترنج و با حضور فعالان بازار سرمایه و رسانه‌ها برگزار شد.

فرهاد حبیبی، مشاور و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو در نشست هم اندیشی صنعت دارو،با اشاره به تحولات فناورانه در صنعت دارو گفت: داروهای پیشرفته و مبتنی بر تکنولوژی‌های نوین سهم رو به افزایشی در بازار دارویی کشور دارند، به‌گونه‌ای که در حال حاضر حدود ۳۰ درصد هزینه‌های دارویی به این دسته اختصاص دارد و روند رشد آن‌ها نیز بسیار سریع است.

وی با بیان اینکه در حوزه‌های نوینی مانند سلول‌درمانی، بافت‌درمانی و ژن‌درمانی فعالیت‌های قابل توجهی آغاز شده است، افزود: این روش‌های درمانی عموماً بسیار پرهزینه هستند و در برخی موارد هزینه آن‌ها به چند میلیون دلار می‌رسد.

به گفته حبیبی، روش‌های جدید دارورسانی که عمدتاً بر پایه نانوتکنولوژی توسعه یافته‌اند نیز با سرعت قابل توجهی در حال پیشرفت‌اند و آینده صنعت داروسازی کشور را تحت تأثیر قرار خواهند داد.

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو در بخش دیگری از سخنان خود به متغیرهای اقتصادی حوزه سلامت اشاره کرد و گفت: سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی کشور در حال حاضر حدود ۶ درصد است، در حالی که این رقم در سال ۱۳۹۵ حدود ۹ درصد بوده و کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: حدود ۵۰ درصد هزینه‌های دارویی به‌صورت پرداخت مستقیم از سوی خانوارها تأمین می‌شود و بخش دیگری از هزینه‌ها نیز توسط بیمه‌ها و صندوق‌های حمایتی از جمله صندوق بیماران خاص و صعب‌العلاج پرداخت می‌شود.

به گفته حبیبی، سهم دارو از کل هزینه‌های سلامت حدود ۳۰ درصد برآورد می‌شود و سرانه مصرف دارو در کشور حدود ۸۰ دلار است؛ این در حالی است که این رقم در ترکیه با جمعیتی مشابه حدود ۱۸۰ دلار و در برخی کشورهای دیگر تا حدود ۶۰۰ دلار گزارش شده است.

صادرات ۱۲۰ میلیون دلاری در برابر واردات ۲ میلیارد دلاری

وی با اشاره به وضعیت تجارت خارجی دارو تصریح کرد: صادرات سالانه دارو کمتر از ۱۲۰ میلیون دلار است، در حالی که واردات دارو و مواد اولیه دارویی حدود دو میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ به این ترتیب سهم صادرات در مقایسه با نیاز ارزی صنعت داروسازی حدود ۵ درصد است.

حبیبی همچنین تأکید کرد: تحریم‌ها مشکلاتی در حوزه تأمین و انتقال ارز ایجاد کرده و زنجیره تأمین دارو را با چالش‌هایی مواجه ساخته است.

۲۲۰ شرکت داروسازی فعال در کشور

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو درباره ظرفیت تولید داخل گفت: در حال حاضر حدود ۲۲۰ شرکت داروسازی در کشور فعال هستند که در مجموع دارای ۱۲۸ خط تولید داروهای جامد مانند قرص و کپسول، ۴۷ خط تولید داروهای مایع، حدود ۶۰ خط تولید فرآورده‌های نیمه‌جامد و چهار خط تولید فرآورده‌های مشتق از پلاسما هستند.

وی افزود: همچنین ۵۶ شرکت در حوزه تولید مواد اولیه دارویی و ۱۸ شرکت در زمینه تولید اقلام بسته‌بندی دارویی فعالیت می‌کنند.

حبیبی در تشریح وضعیت توزیع و عرضه دارو اظهار کرد: در بخش توزیع، ۴۲ شرکت مسئولیت توزیع دارو را بر عهده دارند. در حوزه عرضه نیز داروخانه‌های دولتی از جمله داروخانه‌های دانشگاهی و داروخانه‌های وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در مجموع حدود ۱۸۰ واحد در کشور دارند. علاوه بر این، حدود ۱۲۰۰ داروخانه بیمارستانی و ۱۵۰ داروخانه منتخب فعال هستند.

به گفته وی، این مجموعه داروخانه‌ها در مجموع حدود ۶۵ درصد فروش دارویی کشور را در اختیار دارند و در کنار آن‌ها، حدود ۱۶ هزار و ۳۰۰ داروخانه دیگر نیز فعال‌اند که سهمی معادل ۳۵ درصد از بازار دارویی کشور را به خود اختصاص داده‌اند.

مصرف ۵۱ میلیارد واحد دارو تا پایان سال

در ادامه اظهارات فرهاد حبیبی، مشاور و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو، وی با اشاره به وضعیت مصرف و اندازه بازار دارویی کشور اعلام کرد: در حوزه داروهای تزریقی به‌ویژه آمپول‌ها، سالانه حدود ۵۰ میلیارد واحد دارو در کشور مصرف می‌شود و آمار سال جاری تا پایان بهمن‌ماه نیز در همین سطح قرار دارد. پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان سال به حدود ۵۱ میلیارد واحد برسد.

حبیبی با مرور روند ارزش بازار دارویی در فاصله سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ گفت: در این دوره رشد بازار بسیار ملایم و در حدود ۴ درصد بوده، اما پس از آن بازار با چالش‌هایی مواجه شده و روند رشد عملاً متوقف شده است.

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو افزود: حتی اگر فرض شود نرخ رشد در سال‌های اخیر صفر بوده، ارزش واقعی بازار دارویی امروز تقریباً هم‌سطح سال ۱۳۹۵ یا حتی کمتر از آن است. این در حالی است که از نظر اسمی، ارزش بازار از حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۵ به حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در سال‌های اخیر رسیده است.

به گفته وی، با لحاظ تورم و کاهش ارزش پول، در صورت تداوم روند طبیعی رشد، اندازه بازار باید به‌مراتب بزرگ‌تر از وضعیت فعلی می‌بود. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان کسری در اندازه واقعی بازار وجود دارد که با ارزش‌های امروز معادل حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان است.

حبیبی تصریح کرد: به بیان دیگر، بازار دارویی کشور در حال حاضر حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان کوچک‌تر از ظرفیتی است که می‌توانست داشته باشد و حتی نسبت به سال ۱۳۹۵ نیز، ارزش واقعی بازار حدود ۲۸ درصد کاهش یافته است.

کاهش ورود داروهای جدید پس از تغییر سیاست‌ها

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به تنوع دارویی موجود در بازار اظهار کرد: در سال ۱۳۹۵ حدود ۲ هزار فرآورده دارویی در بازار وجود داشت. هر قلم دارو می‌تواند چندین کد بین‌المللی و چند تولیدکننده داشته باشد، بنابراین تعداد مجوزها معمولاً بیش از تعداد واقعی اقلام دارویی است.

وی ادامه داد: مسئول ورود داروهای جدید به فهرست رسمی کشور، شورای بررسی و تدوین داروهاست. در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ تعداد مولکول‌های جدید دارویی به‌تدریج افزایش می‌یافت و داروهای تازه وارد بازار می‌شدند، اما از سال ۱۳۹۷ به‌دلیل تغییر سیاست‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، روند ورود داروهای جدید به‌شدت محدود شد و بازار عملاً کوچک‌تر و بسته‌تر شد.

به گفته حبیبی، از سال گذشته این محدودیت‌ها تا حدی کاهش یافته و تعداد مولکول‌های جدید بار دیگر رو به افزایش گذاشته است، اما همچنان فاصله قابل توجهی با روند طبیعی رشد وجود دارد.

وی تأکید کرد: اگر روند پیشین بدون وقفه ادامه پیدا می‌کرد، امروز تعداد داروهای جدید در بازار به‌مراتب بیشتر بود و کمبود برخی مولکول‌های نوین که مورد نیاز بیماران و پزشکان است، ناشی از همین وقفه در ورود داروهای جدید به فهرست دارویی کشور محسوب می‌شود.

حبیبی در جمع‌بندی خاطرنشان کرد: این وضعیت نشان می‌دهد نظام دارویی کشور در پاسخ‌گویی به نیازهای درمانی جدید با محدودیت‌هایی روبه‌رو بوده و بخشی از تقاضای واقعی بازار همچنان تأمین نشده است.

چالش ارزی دارو

در ادامه بررسی وضعیت بازار دارویی کشور، فرهاد حبیبی، مشاور و دستیار اجرایی رئیس سازمان غذا و دارو، از جزئیات تأمین ارز حوزه دارو و تجهیزات پزشکی خبر داد و گفت: برای سال جاری، در مجموع ۳.۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی و ۲.۵ میلیارد دلار ارز غیرترجیحی درخواست شد، اما در قانون بودجه، ۳.۵ میلیارد دلار ارز ترجیحی و ۱.۵ میلیارد دلار ارز غیرترجیحی به تصویب رسید.

وی افزود: به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم و کاهش درآمدهای ارزی، در مقطعی ۶۰۰ میلیون دلار از سهم ارز ترجیحی کاهش یافت، اما پس از پیگیری‌ها، بخشی از آن بازگشت و در نهایت سهم ارز ترجیحی تا پایان سال به حدود ۳.۲ میلیارد دلار رسید و بخشی از کسری به ارز غیرترجیحی منتقل شد.

فاصله میان تخصیص، خرید و انتقال ارز

حبیبی با اشاره به وضعیت عملکرد ارزی تا نیمه بهمن‌ماه اظهار کرد: از مجموع ارز ترجیحی، حدود ۳.۱ میلیارد دلار تخصیص یافته که از این میزان، شرکت‌ها حدود ۲.۷ میلیارد دلار را خریداری و منابع ریالی آن را تأمین کرده‌اند و نزدیک به ۲.۲ میلیارد دلار نیز به خارج از کشور انتقال یافته است. با این حال، حدود ۴۵۰ میلیون دلار با وجود تأمین منابع ریالی، هنوز انتقال نیافته است.

به گفته وی، در بخش ارز غیرترجیحی نیز از بودجه ۱.۸ میلیارد دلاری، حدود ۱.۷ میلیارد دلار تخصیص یافته، ۱.۳۵ میلیارد دلار خریداری شده و نزدیک به ۱.۲ میلیارد دلار انتقال یافته است؛ بنابراین همچنان بخشی از ارز در هر دو بخش در مرحله تأمین یا انتقال قرار دارد.

وی تأکید کرد: برای جلوگیری از بروز کمبود دارو، با تعهد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تلاش شده ترخیص کالاها حتی با اسناد حداقلی متوقف نشود تا کمبودها به حداقل برسد.

حبیبی با اشاره به اجرای طرح دارویار از سال ۱۴۰۱ گفت: منابع پیش‌بینی‌شده برای این طرح کمتر از نیاز واقعی تصویب و تخصیص یافت و در نتیجه بخش مهمی از هزینه‌ها همچنان از طریق پرداخت مستقیم مردم تأمین می‌شود.

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو تصریح کرد: برخلاف تصور عمومی، سهم ارز ترجیحی در قیمت تمام‌شده دارو حدود ۱۰ درصد است. نزدیک به نیمی از هزینه‌ها مربوط به مواد و اقلام داخلی است و حدود ۲۰ درصد نیز به سایر هزینه‌ها از جمله انرژی و خدمات اختصاص دارد.

به گفته وی، افزایش شدید قیمت مواد داخلی مانند اقلام بسته‌بندی و برخی مواد اولیه، حتی در شرایط ثبات نرخ ارز ترجیحی، تأثیر قابل توجهی بر رشد هزینه تولید دارو داشته است.

بازار ۶۲۵ همتی و احتمال افزایش پرداخت از جیب مردم

مشاور رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به ارزش بازار دارو و تجهیزات پزشکی گفت: ارزش این بازار در مجموع حدود ۶۲۵ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که بخش قابل توجهی از آن توسط بیمه‌ها پوشش داده می‌شود، اما همچنان حدود ۶۰ درصد هزینه‌ها از جیب مردم پرداخت می‌شود.

وی هشدار داد: در صورت تداوم شرایط فعلی در سال آینده، احتمال افزایش سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینه‌های دارویی و تجهیزات پزشکی وجود دارد.

مدیرعامل هلدینگ دارویی برکت: ۳۰ درصد سبد دارویی کشور بیولوژیک است

در ادامه نشست هم اندیشی صنعت دارو، حسن جلیلی، مدیرعامل هلدینگ دارویی برکت، با اشاره به تحولات جهانی صنعت دارو گفت: سهم داروهای بیولوژیک و درمان‌های پیشرفته مانند ژن‌تراپی و سل‌تراپی در جهان به‌طور مستمر در حال افزایش است و در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از سبد دارویی کشور را نیز داروهای بیولوژیک تشکیل می‌دهند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مسیر آینده صنعت دارو به سمت فناوری‌های زیستی حرکت کرده است.

ورود هوش مصنوعی به طراحی دارو

وی با بیان اینکه بیوتکنولوژی، ژن‌تراپی و روش‌های درمانی نوین روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شوند، افزود: پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که با ورود هوش مصنوعی، تحولات بزرگی در این صنعت رقم خواهد خورد. به‌تازگی نیز نخستین دارویی که با کمک هوش مصنوعی طراحی شده، وارد مرحله کارآزمایی بالینی شده است.

جلیلی خاطرنشان کرد: طی ۱۰ سال گذشته تعداد داروهای بیولوژیک تقریباً پنج برابر شده و تقریباً هر ماه یک داروی جدید از این گروه وارد بازار جهانی می‌شود؛ روندی که نشان می‌دهد سهم این داروها در آینده به‌مراتب بیشتر خواهد شد.

به گفته وی، درمان‌های نوینی مانند ژن‌تراپی و سل‌تراپی نیز با وجود نوظهور بودن، با سرعت زیادی در حال توسعه هستند و انتظار می‌رود در سال‌های آینده نقش پررنگ‌تری در درمان بیماری‌ها ایفا کنند. برخی متخصصان حتی معتقدند حوزه سلامت در پنج سال آینده تفاوتی چشمگیر با وضعیت فعلی خواهد داشت و پیشرفت‌های علمی می‌تواند به افزایش قابل توجه طول عمر انسان منجر شود.

تمرکز برکت بر توسعه داروهای بیولوژیک

مدیرعامل هلدینگ دارویی برکت با اشاره به راهبرد این مجموعه اظهار کرد: گروه دارویی برکت نیز با همین نگاه وارد حوزه داروهای بیولوژیک شده و سرمایه‌گذاری خود را بر توسعه این محصولات متمرکز کرده است. واکسن‌ها نیز در همین دسته قرار می‌گیرند و چند شرکت زیرمجموعه این گروه در این حوزه فعال هستند.

وی افزود: یکی از شرکت‌های زیرمجموعه موفق شده واکسن تولیدی خود را پس از اخذ مجوزهای لازم، با برند مشخص وارد بازار کند و تاکنون سهم قابل توجهی از بازار را به دست آورد.

جلیلی همچنین به فعالیت یکی دیگر از شرکت‌های این مجموعه در تولید فاکتور هشت اشاره کرد و گفت: این محصول دارویی حیاتی برای بیماران هموفیلی است و نقش مهمی در تأمین نیاز این بیماران در کشور ایفا می‌کند.

گسترش صادرات و ورود به ژن‌تراپی

در ادامه اظهارات مدیرعامل هلدینگ دارویی برکت، وی با اشاره به عملکرد یکی از شرکت‌های زیرمجموعه در حوزه داروهای بیولوژیک گفت: این شرکت بخش قابل توجهی از بازار داخلی را در اختیار دارد و علاوه بر تأمین نیاز کشور، وارد حوزه صادرات نیز شده است. امسال نخستین محموله صادراتی خود را به بازارهای خارجی ارسال کرد که گامی مهم در توسعه فعالیت‌های بین‌المللی این مجموعه به شمار می‌رود.

تغییر مسیر «شفافارمد» از پنی‌سیلین به واکسن

جلیلی در ادامه به فعالیت شرکت شفافارمد اشاره کرد و افزود: این مجموعه در ابتدا به‌عنوان نخستین مرکز دارای فناوری تخمیر در مقیاس بزرگ برای تولید پنی‌سیلین راه‌اندازی شد، اما در ادامه مسیر فعالیت خود را تغییر داد و وارد حوزه تولید واکسن شد.

وی با اشاره به پیشرفت‌های صورت‌گرفته در حوزه سل‌درمانی اظهار کرد: یکی از شرکت‌های زیرمجموعه در این حوزه چند محصول مهم توسعه داده است. نخستین محصول دارای مجوز در منطقه، متعلق به شرکت سل‌تک بود که داروی سل‌تراپی «ریکالسل» را عرضه کرد. این دارو برای درمان برخی بیماری‌های پوستی از جمله ویتیلیگو کاربرد دارد و نتایج درمانی قابل توجهی از خود نشان داده است.

به گفته وی، محصول دیگر با نام «وارتوسل» نیز برای درمان آرتروز موفق به دریافت مجوز شده و آن هم مبتنی بر فناوری سل‌تراپی است. این درمان‌های نوین به‌تدریج جایگاه خود را در نظام درمانی کشور پیدا می‌کنند و افق جدیدی در درمان بیماری‌های مزمن گشوده‌اند.

جلیلی همچنین از اخذ مجوز محصولی دیگر در حوزه سل‌تراپی برای کودکان مبتلا به فلج مغزی خبر داد و گفت: نتایج بالینی این محصول بسیار امیدوارکننده گزارش شده و نشان می‌دهد فناوری‌های سل‌درمانی می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای کیفیت زندگی بیماران ایفا کنند.

برنامه‌ریزی برای ورود به ژن‌تراپی

مدیرعامل هلدینگ دارویی برکت با بیان اینکه برنامه ورود به حوزه ژن‌تراپی نیز در دستور کار قرار گرفته است، تصریح کرد: اقدامات اولیه در این زمینه انجام شده و با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای منطقه با همکاری مراکز علمی اروپا و آمریکا در این مسیر حرکت کرده‌اند، توسعه داخلی این فناوری‌ها یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود.

وی افزود: درمان‌های ژنی در حال حاضر با هزینه‌های بسیار بالا—از چند صد هزار تا بیش از یک میلیون یورو—در برخی کشورها ارائه می‌شود و در صورت عدم سرمایه‌گذاری داخلی، بیماران ناچار به سفرهای درمانی پرهزینه به خارج از کشور خواهند شد.

جلیلی با اشاره به زیرساخت‌های ایجادشده و برنامه‌های پیش‌رو، چشم‌انداز این حوزه را مثبت ارزیابی کرد و گفت: انتظار می‌رود در آینده نزدیک دستاوردهای مهم‌تری در حوزه فناوری‌های نوین درمانی حاصل شود.

برندگی: صنعت دارو همچنان جذاب برای سرمایه‌گذاری

اکبر برندگی، مدیرعامل زاگرس دارو، با اشاره به شرایط فعلی صنعت دارو گفت: این صنعت با فشارهای جدی روبه‌روست و امروز حدود ۶۰ درصد هزینه‌های دارویی از جیب مردم پرداخت می‌شود؛ موضوعی که قابل انکار نیست.

وی در عین حال تأکید کرد: در تحلیل یک صنعت باید علاوه بر چالش‌ها، نقاط قوت و فرصت‌ها را نیز مدنظر قرار داد. صنعت داروی کشور از ظرفیت‌های مهمی برخوردار است که می‌تواند مبنای رشد آتی قرار گیرد.

برندگی با بیان اینکه حدود ۹۷ درصد داروی مورد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود و تنها ۳ تا ۴ درصد وارداتی است، افزود: حتی ظرفیت تولید بیش از نیاز داخلی نیز در کشور وجود دارد.

مدیرعامل زاگرس دارو با اشاره به زیرساخت‌های موجود اظهار کرد: بستر تولید در کشور فراهم است و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند بدون نیاز به احداث کارخانه جدید، از ظرفیت تولید قراردادی استفاده کنند؛ موضوعی که هزینه ورود به این صنعت را کاهش می‌دهد.

وی دارو را کالایی استراتژیک توصیف کرد و گفت: به دلیل ماهیت راهبردی این حوزه، حذف حمایت‌ها کار ساده‌ای نیست و این مسئله برای سرمایه‌گذاران یک امتیاز مهم به شمار می‌رود.

برندگی با اشاره به مزیت نسبی قیمت دارو در ایران تصریح کرد: سرانه مصرف دارو در کشور حدود ۵۰ دلار است، در حالی که این رقم در اروپا حدود ۱۵۰ دلار برآورد می‌شود که نشان‌دهنده مزیت قیمتی بازار ایران است.

وی همچنین به تکمیل بودن زنجیره تولید تا توزیع اشاره کرد و گفت: از تولید مواد اولیه تا عرضه در داروخانه، زنجیره کامل در کشور شکل گرفته و نزدیک به ۱۷ هزار داروخانه در سراسر کشور فعال هستند؛ به‌گونه‌ای که دارو حتی در دورترین نقاط نیز با قیمت مصوب در دسترس مردم قرار می‌گیرد.

مدیرعامل زاگرس دارو در جمع‌بندی خاطرنشان کرد: با وجود مشکلات و فشارهای موجود، صنعت دارو همچنان یکی از حوزه‌های دارای ظرفیت رشد و جذاب برای سرمایه‌گذاری در اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

چابکی بخش خصوصی و مزیت شبکه توزیع

در ادامه اظهارات برندگی، مدیرعامل زاگرس دارو، وی با اشاره به نقش بخش خصوصی در صنعت دارو گفت: بخش خصوصی از چابکی مناسبی برخوردار است و می‌تواند به سرعت وارد بازار شود. نمونه بارز آن شرکت‌های دانش‌بنیان هستند که محصولات متنوع و باکیفیت تولید می‌کنند و تقریباً تمامی فرم‌های دارویی مورد نیاز کشور را پوشش می‌دهند.

برندگی افزود: نیروهای متخصص داخلی توانسته‌اند با فاصله زمانی اندک نسبت به شرکت‌های خارجی، داروهای مورد نیاز بازار را تولید کنند. شرکت‌های بیوتکنولوژی ایرانی نیز به اعتبار جهانی دست یافته‌اند و قادرند محصولات خود را با قیمتی پایین‌تر از نمونه‌های خارجی عرضه کنند؛ مزیتی که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه صادرات باشد.

وی توزیع دارو را یکی دیگر از نقاط قوت این صنعت عنوان کرد و گفت: وجود نیروی انسانی متخصص و شبکه گسترده توزیع باعث شده دارو حتی به دورترین نقاط کشور نیز برسد. این ساختار منسجم، دسترسی عادلانه به دارو را تسهیل کرده است.

مدیرعامل زاگرس دارو با تأکید بر اهمیت نظارت بر کیفیت دارو اظهار کرد: کنترل‌های پس از عرضه (پست‌مارکت) این امکان را فراهم می‌کند که تولیدکننده و نهاد ناظر اطمینان حاصل کنند دارو تا رسیدن به مصرف‌کننده نهایی، کیفیت اولیه خود را حفظ کرده است.

به گفته وی، این نظارت‌ها شامل آزمایشگاه‌ها و تست‌های مستقل نیز می‌شود تا استاندارد بودن دارو پس از توزیع تضمین شود. برندگی تأکید کرد: اهمیت این فرآیند صرفاً در سود مادی خلاصه نمی‌شود، بلکه مستقیماً با سلامت و ایمنی بیماران مرتبط است.

مزیت‌های اقتصادی صنعت دارو

در ادامه این نشست، اکبر برندگی، مدیرعامل زاگرس دارو، با اشاره به شاخص‌های اقتصادی صنعت دارو اظهار کرد: در بسیاری از کارخانه‌های اروپایی، سود خالص کمتر از ۱۰ درصد است، در حالی که در صنعت داروی کشور حاشیه سود خالص در برخی بخش‌ها بین ۴۰ تا نزدیک به ۱۰۰ درصد برآورد می‌شود؛ موضوعی که نشان‌دهنده ارزش بالای سرمایه‌گذاری در این حوزه است.

وی با بیان اینکه ظرفیت تولید دارو در کشور بیش از دو برابر نیاز داخلی است، افزود: بخش قابل توجهی از فروش شرکت‌ها نیز به صادرات اختصاص دارد که بیانگر وجود مزیت رقابتی در بازارهای خارجی است.

به گفته برندگی، بازارهای منطقه‌ای با جمعیتی در حدود ۵۰۰ میلیون نفر می‌تواند مقصد مناسبی برای توسعه صادرات دارویی کشور باشد و این ظرفیت، فرصت قابل توجهی برای گسترش سهم ایران در تجارت منطقه‌ای فراهم می‌کند.

جذابیت برای سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی

مدیرعامل زاگرس دارو در جمع‌بندی تأکید کرد: مجموعه این شرایط نشان می‌دهد صنعت دارو نه‌تنها برای تأمین بازار داخلی، بلکه برای توسعه صادرات و حتی جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز از جذابیت بالایی برخوردار است و می‌تواند به یکی از پیشران‌های رشد اقتصادی در حوزه سلامت تبدیل شود.

بابایی: صنعت دارو تنها ۲.۵ درصد ارزش بازار را دارد

در ادامه نشست، امید بابایی، تحلیلگر کارگزاری تأمین سرمایه نوین، با اشاره به وضعیت پرداخت از جیب بیماران در حوزه دارو گفت: در حال حاضر سهم بیمار از پرداخت هزینه دارو حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد است، اما اگر کل هزینه‌های نظام سلامت شامل بیمارستان و آموزش را در نظر بگیریم، سهم پرداختی بیماران از مجموع هزینه‌ها همچنان در سطح قابل مدیریت قرار دارد و حتی با کاهش حمایت دولت نیز اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ نخواهد داد.

وی با اشاره به جایگاه صنعت دارو در بازار سرمایه اظهار کرد: این صنعت با حدود ۵۱ نماد بورسی، تنها ۲.۵ درصد از ارزش بازار را به خود اختصاص داده است، اما به دلیل تعدد نمادها، فرصت‌های متنوعی برای کسب بازدهی در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد.

بابایی صنعت دارو را صنعتی تدافعی توصیف کرد و افزود: حتی در شرایط افزایش هزینه‌های دارویی، مصرف‌کننده ناچار به پرداخت است و تقاضا کاهش محسوسی پیدا نمی‌کند؛ به همین دلیل این صنعت در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر از ثبات نسبی بیشتری برخوردار است.

این تحلیلگر بازار سرمایه در ادامه به افزایش تعداد داروخانه‌ها اشاره کرد و گفت: افزایش تعداد داروخانه‌ها از یک سو نشانه گسترش دسترسی و توسعه شبکه عرضه است، اما از سوی دیگر رقابت شدید میان آن‌ها موجب کاهش حاشیه سود برخی داروخانه‌ها و افزایش هزینه‌های عملیاتی شده است.

ملاحظات سرمایه‌گذاری در افق ۱۴۰۴–۱۴۰۵

بابایی تأکید کرد: برای سرمایه‌گذاری در افق سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ باید اثرات اجرای طرح دارویی سال ۱۴۰۱ و همچنین اصلاح نرخ ارز دارویی از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸۵۰۰ تومان به‌دقت مورد بررسی قرار گیرد تا وزن مناسب سرمایه‌گذاری در صنعت دارو در سبد سرمایه‌گذاران مشخص شود.

سرپرست گروه دارویی برکت: برنامه‌های توسعه‌ای گروه دارویی برکت

علی فلاح‌پور، سرپرست گروه دارویی برکت، از لانچ مجموعه‌ای از محصولات جدید و بهبودیافته در سال جاری خبر داد وگفت: برای سال آینده نیز ۶۰ مولکول دوز در پایپلاین شرکت قرار دارد که تمرکز اصلی آن بر حوزه درمان اعصاب و روان است. به گفته وی، پروژه تولید قطره چشمی نیز در دستور کار قرار گرفته و پیش‌بینی می‌شود اجرای این طرح به افزایش حدود ۲۶ درصدی فروش سالانه شرکت منجر شود.

فلاح‌پور با اشاره به عملکرد شرکت در حوزه انکولوژی اظهار کرد: امسال ۲۴ محصول جدید در این بخش وارد بازار شده و برنامه‌ریزی شده است که سال آینده نیز نزدیک به ۴۰ محصول دیگر به سبد محصولات افزوده شود.

وی افزود: تولید نیمه‌جامدات و داروهای تزریقی نیز در برنامه قرار دارد تا سبد محصولات شرکت کامل‌تر شود.

ظرفیت ۵ میلیون دوز واکسن در سال

سرپرست گروه دارویی برکت درباره وضعیت تولید واکسن گفت: شرکت «شفا» موفق شده تمامی خطوط تولید واکسن را فعال کند و در حال حاضر ظرفیت تولید سالانه ۵ میلیون دوز را در اختیار دارد. از این میزان، سالانه حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون دوز به سازمان غذا و دارو تحویل داده می‌شود.

وی با اشاره به عملکرد شرکت در حوزه داروهای بیولوژیک عنوان کرد: ۵۳ درصد تولید این بخش با فناوری پیشرفته انجام می‌شود. فروش محصولات بیولوژیک تاکنون به ۵۵ هزار میلیارد تومان رسیده که معادل حدود ۲۵ درصد از کل تولید کشور در این حوزه است.

به گفته فلاح‌پور، هدف‌گذاری شرکت افزایش سهم تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات و تمرکز بر محصولات با تکنولوژی بالا و کیفیت جهانی است.

سرپرست گروه دارویی برکت همچنین از راه‌اندازی فروش آنلاین داروخونه‌ای خبر داد و افزود: مراکز توزیع نیز نوسازی شده‌اند تا مدیریت زمان و ناوگان بهبود یابد.

وی از نهایی شدن قرارداد انحصاری تأمین سرم‌های خاص با سازمان غذا و دارو خبر داد که می‌تواند جایگاه شرکت را در این بازار تقویت کند.

فلاح‌پور تأکید کرد: رشد فروش شرکت‌ها هم به لحاظ ریالی و هم دلاری مثبت بوده است. هرچند در بخش آنکولوژی رشد دلاری با اندکی تأخیر همراه شد، اما با ورود محصولات جدید روند صعودی ادامه خواهد یافت.

وی از هدف‌گذاری صادرات ۱۳ میلیون دلاری برای سال آینده خبر داد و گفت: با ظرفیت‌های موجود می‌توان بازارهای منطقه‌ای را به‌صورت جدی هدف‌گذاری کرد. به اعتقاد او، ارزش دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های شرکت شامل زمین، سایت واکسن و سایر شرکت‌ها، بالاتر از ارزش فعلی بازار سرمایه است و این موضوع می‌تواند فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری در صنعت دارو فراهم کند.

ترنج؛ نهاد مالی فعال و اثرگذار در بازار سرمایه

در ادامه این نشست،مجید شجاعی، مدیر راهبردی مشاور سرمایه‌گذاری ترنج، با تشریح مأموریت‌ها و چشم‌اندازهای این نهاد مالی، نقش نهادهای مالی را در هدایت بهینه سرمایه‌ها و رشد اقتصادی برجسته دانست و گفت: ترنج طی یک دهه فعالیت مستمر، ظرفیت‌های بازار سرمایه را برای خدمت به بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران خرد و حقوقی توسعه داده است.

وی با اشاره به ساختار خدمات ترنج افزود: این مجموعه در چهار محور مدیریت دارایی، تأمین مالی، بازارگردانی و سرمایه‌گذاری سامان‌یافته فعالیت می‌کند. دارایی تحت مدیریت ترنج در صندوق‌ها هم‌اکنون به ۶۶ هزار میلیارد تومان رسیده و بیش از ۱۰۰ سبد اختصاصی و ۱۰ صندوق سرمایه‌گذاری با راهبردهای متنوع ارائه می‌شود.

شجاعی پذیرش دیجی‌کالا در بورس را نمونه‌ای شاخص از ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به بازار سرمایه دانست و به خدمات بازارگردانی ترنج از طریق صندوق «تاک» اشاره کرد؛ صندوقی که بزرگ‌ترین بازارگردان خصوصی کشور است و نقدشوندگی و تعادل بازار را تقویت می‌کند.

مدیر راهبردی ترنج افزود: این مجموعه در صنعت دارو فعال است و بازارگردانی بیش از ۵۰ نماد معاملاتی در بورس و فرابورس ایران را بر عهده دارد تا نقدشوندگی، تعادل عرضه و تقاضا و تثبیت نسبی قیمت‌ها در بازار سرمایه حفظ شود و نقش مؤثری در پویایی و ثبات بازار ایفا کند.

•