روند بورس در سایه ریسک‌ها و کمبود منابع حمایتی

احسان طاهری کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با صدای بورس با اشاره به اینکه بسته بودن بازار سهام نقدشوندگی بازار را تحت تاثیر قرار داده بود، در مورد صندوق‌های درآمد ثابت گفت: این صندوق‌ها که دارایی‌های بدون ریسک دارند، پس از بازگشایی با فشار فروش زیادی مواجه شدند. دلیل آن نیاز افراد به نقدینگی در شرایط شوک سیاسی و جنگ بود که باعث افزایش تقاضا برای وجه نقد در صندوق‌های درآمد ثابت شد.

وی افزود: وضعیت مشابهی در صندوق‌های طلا نیز رخ داد؛ به گونه‌ای که برخی افراد برای افزایش دسترسی به نقدینگی، دارایی‌های خود را در قیمت‌های پایین فروختند و بنابراین پس از بازگشایی، رشد قابل توجهی در صندوق‌های طلا مشاهده نشد.

طاهری تاکید کرد: سهام همانند دیگر دارایی‌ها، ماهیت ریسک دارد و با وجود کاهش نقدشوندگی در این مدت، در شرایط جنگ سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیری کمتری دارند و انتظار ریسک‌پریمیوم بالاتری می‌رود؛ از این رو کاهش قیمت‌ها اجتناب‌ناپذیر است.

کارشناس بازار سرمایه با ارائه ارقام مربوط به دو هفته گذشته گفت: برای مدیریت بازار سهام باید تدابیر فراتر از حمایت‌های صورت گرفته برای صندوق‌های درآمد ثابت در نظر گرفته شود. در طول مدت جنگ، صندوق‌های صدور ابطالی و ETF درآمد ثابت حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان ابطال داشتند و منابع از آنها خارج شد.

وی افزود: در روزهای اخیر حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار میلیارد تومان از این منابع به صندوق‌ها بازگشته است. در واقع پس از شوک اولیه و افزایش ریسک، افراد تمایل داشتند نقدشوندگی دارایی‌های خود را افزایش دهند، اما با کاهش ریسک، بسیاری از آنها از ادامه تصمیم خود صرف‌نظر کردند.

طاهری در خصوص اقدامات لازم برای مدیریت بازار سرمایه گفت: با وجود صف‌های فروش سنگین حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان و خروج منابع از صندوق‌های درآمد ثابت، باید منابع قابل توجهی برای حمایت از بازار سهام اختصاص می‌یافت. البته به دلیل ذات ریسک بازار، حضور فروشندگان در قیمت‌های بالا طبیعی است.

وی افزود: دامنه نوسان باید افزایش می‌یافت و حجم مبنا نیز باید تغییر می‌کرد تا قیمت پایانی سهام به آسانی شکل نگیرد. این اقدامات می‌توانست در بازه میان‌مدت از زیان سرمایه‌گذاران بکاهد.

کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد که افزایش دامنه نوسان به سرمایه‌گذاران امکان می‌داد راحت‌تر از بازار خارج شوند و بازار سریع‌تر به تعادل برسد. این موضوع مستلزم حمایت نهادهایی مانند صندوق توسعه ملی، بانک مرکزی و صندوق‌های حمایتی بود.

طاهری اشاره کرد که در روزهای ابتدایی بازگشایی، ارزش معاملات به حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان رسید که بخش زیادی از آن مربوط به خرید سهام توسط سهامداران عمده بود. این نشان می‌دهد حمایت بیرونی چندانی در بازار رخ نداده است.

وی ادامه داد: در روز ۹ تیر با افزایش ارزش معاملات به حدود ۸ هزار میلیارد تومان، حمایت‌هایی مشاهده شد، اما این مقدار نسبت به صف فروش سنگین همچنان کم بود و نیاز به تزریق منابع بیشتر احساس می‌شود.

نقش بانک مرکزی در بازار سرمایه

طاهری یادآور شد که بانک مرکزی علاوه بر کنترل تورم، مسئول حفظ ثبات مالی نیز هست. اگر بحران در بازار سهام به صندوق‌ها و نظام بانکی آسیب بزند، ثبات مالی به خطر می‌افتد و بانک مرکزی باید این ریسک را مدیریت کند.

وی افزود: بانک مرکزی باید مواضع خود را شفاف کند و دلایل ورود یا عدم ورودش به بازار را توضیح دهد، چرا که این مسئله بر اعتماد فعالان بازار تاثیرگذار است. مدیریت ریسک‌های سیاسی باید توسط نهادهای حاکمیتی صورت گیرد تا بار آن به طور کامل روی سرمایه‌گذاران نیفتد.

طاهری همچنین گفت: حمایت هدفمند بانک مرکزی و نهادهای مرتبط در قیمت‌های مناسب، ضمن جلوگیری از چاپ پول، می‌تواند به بازگشت اعتماد بازار کمک کند و ریسک تورمی را کاهش دهد.

چشم‌انداز بازار سرمایه

طاهری گفت: آینده بازار به ریسک‌های سیاسی بستگی دارد. اگر این ریسک‌ها کاهش یابد، بازار واکنش مثبت نشان خواهد داد.

وی افزود: در صورتی که وضعیت سیاسی تغییر نکند اما تهدید حمله مجدد کم شود، با حمایت‌های مالی، بازار می‌تواند در محدوده‌ای حدود ۵ درصد پایین‌تر به تعادل برسد. اما در صورت تشدید تنش‌ها، بازار سهام شرایط سختی را تجربه خواهد کرد که ممکن است مشابه مرداد تا مهر سال گذشته، روندی نزولی داشته باشد.