اثر تزریق ارز بر بازارهای مالی

مسعود بیرمی، کارشناس اقتصادی با اشاره به انتشار خبری مبنی بر آغاز عرضه گسترده دلار، تتر و درهم به بازار از سوی سیاست‌گذار پولی از فردا، دوشنبه، به «صدای بورس» اعلام کرد: در صورتی که این خبر صحت داشته باشد و بانک مرکزی آن را تایید کند، این سیاست به عنوان یک سیاست مداخله ارزی، می‌تواند بر بازارهای مالی و سایر بازارها اثرگذار باشد.

بیرمی افزود: سیاست‌های مداخله در بازار ارز چند نوع هستند؛ یک نوع مداخله در بازار در واقع مداخله‌ای است که به بازار و فعالان آن اعلام شده است؛ یعنی اینکه سیاست‌گذار اعلام می‌کند که می‌خواهد در بازار با اعمال یک سیاست مداخله کند. رویکرد حاکم بر آن نیز رویکرد مداخله از کانال سیگنال‌دهی است. یعنی سیاست‌گذار به بازار سیگنال می‌دهد که سیاستی را می‌خواهد در بازار اعمال و اجرا کند.در نتیجه این اقدام می‌تواند یک سری آثار در بازار داشته باشد و عمدتا با هدف کنترل نوسانات، به خصوص در بازار آزاد، وضع، اعلام و اجرا می‌شود.

وی با اشاره به نوسانات اخیر نرخ ارز در بازار آزاد، خاطرنشان کرد: در روزهای اخیر، نرخ دلار در بازار آزاد روند افزایشی داشته است، سیاست‌هایی مانند عرضه ارز به بازار از سوی سیاست‌گذار می‌تواند به بهبود نسبی شرایط قیمت‌ها در بازار ارز کمک و تا حدی از تشدید نوسان در این بازار جلوگیری کند.

وی با اشاره به اثر اعمال این سیاست بر بازارها، گفت: در سال‌های قبل، دیدگاهی در بازار سرمایه کشور حاکم بود مبنی بر اینکه با افزایش قیمت دلار، بازار سهام هم روند مثبت خواهد داشت و شاخص کل بورس افزایشی خواهد بود؛ اما اتفاقاتی که در سال‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۹ ماه ابتدایی سال ۱۴۰۳ رخ داد این فرضیه را تایید نمی‌کند و خلاف آن را نشان می‌دهد. چون نرخ ارز در این مدت افزایش پیدا کرد در حالی که بازار سهام نه تنها با افزایش همراه نشد که کاهشی هم بود.

احتمال انتقال سرمایه از بازار ارز به بورس

بیرمی ادامه داد: از طرف دیگر، اگر سیگنالی که این سیاست مداخله به بازار می‌دهد آنقدر قوی باشد که منجر به افزایش عرضه ارز از سمت عوامل اقتصادی در بازار ارز چه در بازار رسمی، چه در بازار غیررسمی به طور موازی شود و مقداری روند نرخ ارز نزولی شود، می‌توانیم انتظار داشته باشیم بخشی از منابعی که مردم از بازار ارز خارج می‌کنند، به سمت بازار سرمایه و سایر بازارهایی که برای سرمایه‌گذاری جذابیت دارند، منتقل شود. در مورد نحوه اثر اجرای این سیاست بر بازارها، موضوع نزولی شدن روند قیمت ارز بسیار مهم است.

وی گفت: در چند وقت اخیر هم بازار سرمایه روند رشد مثبت داشته است و نزدیک‌ترین گزینه برای ورود منابع از بازار ارز، می‌تواند بازار سرمایه باشد. ولی این رویداد در وهله اول نیازمند آن است که روند صعودی نرخ ارز با این مداخله متوقف شود و در مرحله بعد، قیمت ارز نزولی شود. یعنی این سیاست در نهایت منجر به اصلاح ارز نرخ شود. از طرف دیگر هر چقدر به زمان تحلیف ترامپ برای در اختیار گرفتن ریاست جمهوری آمریکا نزدیک‌تر می‌شویم، ممکن است آثار این سیاست‌های مداخلاتی بر روند بازگشت قیمت دلار به کانال‌های پایین‌تر، کمتر شود و این سیاست نتواند منجر به کاهش نرخ ارز شود. در چنین شرایطی می‌توان انتظار داشت که اعمال این سیاست بتواند از رشد بیشتر قیمت ارز جلوگیری کند، یعنی این سیاست بیشتر نقش تثبیتی داشته باشد تا نقش معکوس‌سازی روند قیمت‌ها.

این کارشناس اقتصادی افزود: در این حالت این سیاست بیشتر در نقش کنترل‌کننده بازار عمل می‌کند و با توجه به ایجاد نااطمینانی‌های ناشی از استقرار دولت جدید آمریکا ممکن است آثاری را برای سایر بازارها نداشته باشد. یعنی پولی از بازار ارز خارج نشود و سرمایه‌گذاران همچنان به عنوان یک ذخیره احتیاطی ارزهای خود را نگه دارند و آن را به بازار عرضه نکنند. در این حالت رخداد خاصی انتظار نمی‌رود.

وی اعلام سیاست‌های ارزی، پولی و بانکی از سوی بانک مرکزی را اقدامی مثبت در راستای ایجاد شفافیت برای عوامل و بازیگران اقتصادی عنوان کرد و گفت: با این اقدام، انتظارات مردم نیز شکل‌دهی و مدیریت می‌شود. اما این اقدامات نباید به شکلی باشد که افراد ذخایر ارزی خود را از دست دهند و متضرر شوند. در واقع، باید نوعی بهینه‌سازی و تعادل بین این دو موضوع وجود داشته باشد.