به گزارش صدای بورس تیمور رحمانی، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، با اشاره به شرایط تورمی اقتصاد ایران گفت: نرخ تورم کشور طی چند ماه گذشته در حوالی ۸۰ درصد نوسان داشته و با توجه به شرایط موجود انتظار می‌رود نرخ بهره نیز در سطوح بالا باقی بماند.
وی افزود: در شرایط تورم بالا، بازار دارایی‌های حقیقی رونق خواهد داشت، این در حالی است که رشد بخش‌های مختلف اقتصاد ایران روندی نزولی دارد. به گفته رحمانی، متوسط رشد اقتصادی ایران از سال ۱۳۹۰ تاکنون حدود یک درصد بوده و کند شدن نرخ انباشت انواع سرمایه نیز اقتصاد را به سمت رشدهای پایین‌تر سوق داده است.
رحمانی با تاکید بر اینکه «بازدهی حقیقی از رشد می‌آید»، اظهار کرد: ایران از ابتدای دهه ۱۳۵۰ وارد دوره تورم‌های دورقمی شده و اگرچه در میانه دهه ۱۳۹۰ تورم تا حدودی فروکش کرد، روند بلندمدت آن همچنان صعودی بوده است. نرخ تورم ماهانه نیز از همین روند اثر پذیرفته است.
هشدار درباره خطر تورم سه‌رقمی
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران ریشه بخشی از ناترازی‌های اقتصاد ایران را در تعهدات گسترده دولت دانست و گفت: ایران کشوری است که وعده رفاه داده و آثار آن امروز در قالب انواع ناترازی‌ها نمایان شده است. به اعتقاد او، بازنگری در سیاست مالی و کاهش تعهدات دولت، اصلی‌ترین راه برای جلوگیری از حرکت اقتصاد به سمت تورم سه‌رقمی است.
رحمانی ادامه داد: در سه ماه گذشته، با توجه به منابعی که در دوره تفاهم‌نامه فراهم شد و همچنین کنار گذاشته شدن نسبی ارز ترجیحی و کاهش بخشی از بار مالی آن بر دوش دولت، روند تشدید تنگنای مالی دولت تا حدودی متوقف شد و تورم نقطه‌به‌نقطه در محدوده ۸۹ درصد نوسان کرد؛ با این حال تداوم محاصره و تحریم می‌تواند فشارهای تورمی را افزایش دهد.
وی همچنین تاکید کرد که بانک مرکزی قادر نیست به طور مستمر مانع افزایش نرخ ارز شود، زیرا بخشی از رشد نرخ ارز ناشی از عوامل بنیادی اقتصاد است.
رشد نقدینگی در اقتصادی با رشد پایین
رحمانی با بیان اینکه رشد فعلی نقدینگی در تاریخ اقتصاد ایران بی‌سابقه نیست، گفت: تفاوت مهم شرایط امروز این است که رشد بالای نقدینگی با رشد اقتصادی پایین همراه شده است.
او افزود: رشد نقدینگی را نمی‌توان صرفا نتیجه انقباض پولی دانست و عواملی از جمله کاهش درآمد ناخالص داخلی نسبت به تولید ناخالص داخلی و افزایش انتظارات تورمی در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند. حتی اگر رشد نقدینگی متناسب با حجم حقیقی نقدینگی حرکت کند، همچنان احتمال جلو زدن رشد اسمی نقدینگی از حجم حقیقی آن وجود دارد.
رحمانی با اشاره به افزایش نیاز مالی دولت گفت: روند صعودی انتشار اوراق نشان می‌دهد نیاز مالی دولت در حال تشدید است. نرخ بهره بین‌بانکی در دو مقطع، همزمان با جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، کاهش پیدا کرد که مهم‌ترین عامل آن تزریق ذخایر از سوی بانک مرکزی بود. با این حال در شرایط فعلی اقتصاد ایران احتمال حرکت به سمت نرخ‌های بهره بالاتر همچنان زیاد است.
افت مداوم ارزش دلاری بورس از ۱۳۹۹
در بخش دیگری از نشست، ولید هلالات، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری بیدار، به بررسی وضعیت تاریخی بازار سرمایه پرداخت و گفت: بین سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷ شاخص بورس حدود سه برابر شد، اما از سال ۱۳۹۷ به بعد سطح ریسک در بازار افزایش یافت.
وی افزود: از سال ۱۴۰۲ تاکنون شکاف میان نرخ دلار آزاد و نرخ‌های رسمی از جمله نرخ نیمایی قابل توجه شده است؛ عاملی که بر سودآوری و ارزش‌گذاری شرکت‌ها اثر مستقیم دارد.
هلالات با اشاره به تجربه سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ گفت: در سال ۱۳۹۹ همزمان با کاهش نرخ بهره، نرخ ارز و تورم افزایش یافت و شاخص بورس نیز رشد کرد، اما بخشی از این رشد در ادامه پس گرفته شد. در سال ۱۴۰۰ نیز با ایجاد ثبات بیشتر در نرخ ارز و تورم و افزایش نرخ بهره، شاخص بورس بازدهی قابل توجهی نداشت.
به گفته وی، در سال ۱۳۹۹ تعادل مناسبی میان حجم نقدینگی و ارزش بازار سهام برقرار نبود و ارزش دلاری بورس نیز از آن سال تاکنون به‌طور مداوم کاهش یافته است.
P/S بازار به ۲.۳ رسید
مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری بیدار با اشاره به وضعیت ارزش‌گذاری بازار گفت: در سال ۱۳۹۴ نسبت P/S بازار در سطوح پایینی قرار داشت و بخشی از منابع به سمت ابزارهای درآمد ثابت حرکت کرد. در حال حاضر نسبت P/S بازار حدود ۲.۳ است.
وی افزود: اگر سیاست دولت بر محدود نگه داشتن فاصله میان نرخ دلار آزاد و نرخ توافقی متمرکز باشد، بورس لزوما بازار بازنده‌ای نخواهد بود.
هلالات همچنین از رشد قابل توجه درآمد شرکت‌های بورسی خبر داد و گفت: درآمد شرکت‌ها نسبت به سال گذشته حدود ۱۵۰ درصد افزایش یافته است.
بررسی درآمد ماهانه ۴۶۰ نماد نشان می‌دهد مجموع درآمد این شرکت‌ها از ۶۰۴ همت در مهرماه سال گذشته به میانگین ماهانه ۸۲۰ همت طی ۱۲ ماه اخیر رسیده است. این رقم در مردادماه سال جاری به ۱۳۰۰ همت و در شهریورماه به ۱۵۸۰ همت افزایش یافته است.
کدام صنایع بیشترین رشد درآمد را داشتند؟
هلالات به بررسی وضعیت درآمد صنایع پرداخته و عنوان کرد: میانه رشد درآمد صنایع در تابستان نسبت به فصل مشابه سال قبل نیز در اغلب گروه‌ها سه‌رقمی بوده است. در زنجیره خوراکی، آشامیدنی و دامپروری رشد درآمد ۱۳۵ درصد، صنعت تولید و پخش دارو ۱۷۵ درصد، صنعت کاشی ۱۰۰ درصد و کانی‌های غیرفلزی ۱۱۰ درصد اعلام شد. پالایش نفت با رشد ۲۰۰ درصدی یکی از بالاترین ارقام را ثبت کرده و صنایع شوینده، روانکار و شیمیایی نیز رشد ۱۲۳ درصدی داشته‌اند. صنعت چوب و سلولزی نیز با رشد ۱۶۰ درصدی درآمد در تابستان مواجه شده است.