تورم صفر!/ از رویا تا واقعیت؟

به گزارش صدای بورس، شهرداری تهران از ۷ مهر ۱۴۰۵ طرحی با عنوان پرطمطراق «تورم صفر» را آغاز کرد. علیرضا زاکانی شهردار تهران، در میدان میوه و تره‌بار صادقیه اعلام کرد قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی به مدت شش ماه در شبکه تحت کنترل شهرداری ثابت می‌ماند.

اقلام مرحله نخست شامل برنج، گوشت منجمد، روغن، شکر، ماکارونی، سویا، خرما، عدس، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، نخود و لپه است و از آبان‌ماه مرغ، رب و پنیر نیز به آن اضافه می‌شود.

عرضه از ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار آغاز شده و قرار است به ۱۸ فروشگاه شهروند و بیش از ۲۰۰ میدان گسترش یابد. همچنین خرید غیرحضوری هم از سامانه «شهرزاد» ممکن است. سهمیه بر اساس کد ملی و بعد خانوار تعیین شده، زاکانی وعده داده قیمت‌ها «حتی اگر سر شکسته شود» ثابت می‌ماند و در شروع طرح ۵ تا ۵۰ درصد ارزان‌تر از بازار عرضه می‌شود.

اما واقعیت بازار آزاد تصویری متفاوت نشان می‌دهد. قیمت‌های رایج در وبسایت دیجی‌کالا حکایت از فاصله عمیق دارد:
- برنج ۱۰ کیلویی: ۲ تا ۵ میلیون تومان
- گوشت: ۱ تا ۳ میلیون تومان
- روغن: ۹۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان
- شکر: ۹۶ تا ۲۰۰ هزار تومان
- ماکارونی: ۷۰ تا ۱۵۰ هزار تومان
- سویا: ۶۰ تا ۱۵۰ هزار تومان
- خرما: ۳۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان
- عدس: ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان
- لوبیا: ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان
- لپه: ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان

این ارقام نشان می‌دهد تثبیت قیمت در شبکه محدود شهرداری، حتی اگر درست اجرا شود تنها برای بخش کوچکی از خانوار و با سهمیه بسیار محدود معنا پیدا کرده بخش عمده خرید شهروندان همچنان با قیمت روز بازار انجام خواهد شد و اثر واقعی بر هزینه کل سبد غذایی ناچیز است. همچنین امکان بروز بازار سیاه سهمیه‌های مواد خوراکی نیز بالا می‌رود.

اما این طرح بیش از آنکه راه‌حل ساختاری باشد، اقدامی مقطعی و نمایشی است. تثبیت قیمت چند قلم کالا در میادین و فروشگاه‌های شهرداری بدون حل ریشه‌های تورم، افزایش نقدینگی و مشکلات زنجیره تامین، نمی‌تواند تورم واقعی را مهار کند و به علاوه مسائلی همچون محدودیت سهمیه، وابستگی به شبکه خاص شهرداری و نبود شفافیت در منبع تامین کالا و بودجه طرح اجرای پایدار آن را زیر سؤال برده است.

در فضای مجازی نیز واکنش‌ها عمدتا انتقادی بوده است. بسیاری از کاربران این اقدام را نه حمایتی واقعی بلکه حرکتی تبلیغاتی و انتخاباتی برای آماده‌سازی فضای سیاسی پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۷ می‌دانند. به اعتقاد آن‌ها، شهرداری با تثبیت موقت قیمت چند کالای پرمصرف تلاش دارد رضایت کوتاه‌مدت ایجاد کند و تصویر مثبتی از مدیریت شهری ارائه دهد بدون آنکه برنامه‌ای پایدار برای کاهش فشار معیشتی ارائه کرده باشد که البته مشابه چنین اقداماتی در دهه‌های گذشته نیز تجربه شده است.

صدای بورس در روزهای آینده برای بررسی میدانی وضعیت واقعی عرضه، صف‌های احتمالی، قیمت‌های اعلام‌شده و میزان دسترسی شهروندان از چند میدان میوه و تره‌بار و فروشگاه شهروند بازدید خواهد کرد و گزارش مشاهدات میدانی متعاقبا اطلاع‌رسانی خواهد شد.