جهش بودجه مسئولیت اجتماعی در بورس/ هزینه‌های میلیاردی در شرکت‌های زیان‌ده

به گزارش صدای بورس، تغییر معنادار در ترکیب هزینه‌کرد شرکت‌های بزرگ بورسی، فصل جدیدی از نگرانی‌ها را میان سهامداران و تحلیل‌گران بازار سرمایه گشوده است.

بررسی مصوبات مجامع سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که ردیف بودجه «مسئولیت اجتماعی» از یک فعالیت حاشیه‌ای و نمادین، به یک سرفصل هزینه‌ای سنگین و چندهزار میلیارد تومانی تبدیل شده که در بسیاری از موارد، نرخ رشد آن با روند سودآوری، توان نقدینگی یا نیازهای عملیاتی شرکت‌ها هم‌خوانی روشنی ندارد. این جهش، پرسش‌هایی جدی درباره شفافیت محل مخارج، حقوق سهامداران خرد و سازوکار تصمیم‌گیری درباره این منابع ایجاد کرده است.

در صدر فهرست، فملی با تصویب ۱۰ هزار میلیارد تومان بودجه مسئولیت اجتماعی در سال ۱۴۰۴ قرار دارد؛ رقمی که در مقایسه با ۴ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان سال قبل، بیش از دو برابر شده است. در گروه بانکی نیز ارقام قابل توجهی به تصویب رسیده است؛ وبملت بودجه خود را از ۴۰۰ به ۸۰۰ میلیارد تومان رسانده و وتجارت و وبصادر به ترتیب ارقام ۴۰۰ و ۳۵۰ میلیارد تومان را مصوب کرده‌اند. وسینا نیز با افزایش بودجه از ۱۰ به ۱۰۰ میلیارد تومان، یکی از بالاترین نرخ‌های رشد را در میان نمادهای جدول ثبت کرده است.

اما سه نماد خودرو، ذوب و فولاد، از منظر نسبت میان وضعیت عملیاتی و رشد بودجه مسئولیت اجتماعی، توجه ویژه‌ای می‌طلبند. ایران‌خودرو در حالی رقم CSR خود را از ۱۵ به ۱۰۰ میلیارد تومان افزایش داده که با زیان انباشته سنگین و نبود سود نقدی برای سهامداران روبه‌روست؛ بنابراین اولویت تخصیص منابع در این شرکت محل پرسش است. ذوب‌آهن نیز بودجه مسئولیت اجتماعی را از ۵۰ به ۱۵۰ میلیارد تومان رسانده؛ آن هم در شرایطی که زیان انباشته قابل ملاحظه و سود نقدی صفر، فشار بر منابع شرکت را تشدید می‌کند. در فولاد مبارکه نیز جهش بودجه از یک هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان به ۴ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان، یعنی رشد بیش از ۳۰۰ درصدی، ضرورت ارائه برنامه شفاف از محل مصرف و آثار اقتصادی این هزینه‌ها را دوچندان کرده است.

در شرکت‌های کوچک‌تر نیز سرعت افزایش مصوبات قابل تأمل است. فولاژ بودجه مسئولیت اجتماعی خود را از ۶ به ۸۰ میلیارد تومان، شسپا از ۱۰ به ۱۰۰ میلیارد تومان و آلومینا از ۱۵ به ۵۰ میلیارد تومان افزایش داده‌اند. مسئولیت اجتماعی، در صورت تعریف پروژه مشخص، افشای دریافت‌کنندگان منابع، تعیین شاخص عملکرد و گزارش‌دهی منظم، می‌تواند در خدمت توسعه پایدار و کاهش آثار اجتماعی و محیط‌زیستی فعالیت بنگاه‌ها باشد. با این حال، بازار سرمایه انتظار دارد شرکت‌ها جزئیات هزینه‌کرد این ارقام را به‌صورت عمومی و قابل راستی‌آزمایی افشا کنند تا این سرفصل به محلی برای هزینه‌های غیرشفاف یا تصمیم‌گیری خارج از منافع همه سهامداران تبدیل نشود.