فشار قیمتی از روی بازار اجاره برداشته می‌شود؟

به گزارش صدای بورس،چند روز پیش بود که معاون تأمین و توسعه مسکن سازمان بهزیستی اعلام کرد جزئیات طرح «مسکن استیجاری» اواخر شهریور ۱۴۰۴ با دو مدل تأمین واحدهای آماده و ساخت مسکن استیجاری برای زوج‌های جوانی که کمتر از پنج سال از ازدواج آن‌ها گذشته، به تصویب وزارت راه و شهرسازی رسیده است.

این طرح ویژه زوج‌های فاقد مسکن و بدون سابقه مالکیت در دهک‌های درآمدی یک تا شش، با اولویت دهک‌های پایین‌تر است و ثبت‌نام آن از طریق سامانه «تِم» انجام می‌شود.

به گفته او، دولت در این طرح با خرید یا ساخت واحدهای مسکونی، این واحدها را با اجاره‌بهایی کمتر از نرخ بازار و بدون نیاز به آورده سنگین یا اقساط بلندمدت، حداکثر تا پنج سال در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد. فرزندان ترخیصی سازمان بهزیستی، خانواده‌های دارای معلول و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر در اولویت بهره‌مندی از این بسته حمایتی قرار دارند.

با این حال، همزمان با آغاز ثبت‌نام متقاضیان واجد شرایط، ارزیابی کارشناسان نشان می‌دهد که موفقیت این سیاست‌ها بیش از هر چیز به کیفیت طراحی، تداوم اجرا و شرایط اقتصاد کلان وابسته است.

فردین یزدانی، تحلیلگر اقتصادی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «طرح‌ مسکن استیجاری وزارت راه و شهرسازی تا چه اندازه می‌توانند فشار بازار اجاره را کاهش دهد؟» پاسخ داد: «اینکه بعد از سال‌ها توجه به مسکن استیجاری جلب شده، اتفاق مثبتی است؛ اما نباید تصور کنیم یک طرح آزمایشی می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار بازار اجاره را کاهش دهد.»

او تأکید کرد: «اگر جزئیات این طرح‌ها به‌درستی تدوین شود ـ که حداقل تا جایی که من شنیده‌ام، جزئیات فعلی چندان مناسب نیست ـ و اگر این سیاست‌ها تداوم داشته باشد، در بلندمدت می‌تواند اثرگذار باشد.»

یزدانی افزود: «نباید انتظار پاسخ کوتاه‌مدت از بازار اجاره داشت و در بهترین حالت، اثر این سیاست‌ها در یک بازه سه تا پنج‌ساله قابل مشاهده است.»

این تحلیلگر اقتصادی درباره تجربه سایر کشورها گفت: «در بسیاری از کشورها، به‌ویژه در اروپا، از الگوی مسکن اجتماعی استفاده می‌شود؛ الگویی که بیش از ۱۰۰ سال سابقه دارد.در مسکن اجتماعی، واحدهای اجاره‌ای دقیقاً بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضای بازار ارائه نمی‌شوند و دولت‌ها تلاش می‌کنند با حمایت‌ها و مداخلات مختلف، اجاره‌بها را در سطحی قابل استطاعت برای خانوارها نگه دارند؛ به‌طوری که قیمت اجاره کمی پایین‌تر از نرخ بازار باشد.»

نمی‌توان گفت بلندمرتبه‌سازی در همه جا گزینه مناسبی است

یزدانی همچنین گفت: «در این الگو، دولت‌ها به‌خصوص دولت‌های محلی مداخلات مستقیم دارند؛ گاهی این مداخله‌ها کاملاً مستقیم است و گاهی از طریق مشارکت با بخش خصوصی انجام می‌شود تا بخش خصوصی هم به سمت تولید مسکن اجاره‌ای در استطاعت حرکت کند.»

او همچنین درباره طرح بلندمرتبه‌سازی تصریح کرد: «به‌طور کلی نمی‌توان گفت بلندمرتبه‌سازی در همه جا گزینه مناسبی است و قضاوت درباره آن به شرایط زمانی و مکانی بستگی دارد.»

به گفته یزدانی، «برای گروه‌های کم‌درآمد و پروژه‌های مسکن در استطاعت، بلندمرتبه‌سازی معمولاً به دلیل افزایش هزینه‌های ساخت، گزینه مثبتی محسوب نمی‌شود.»

این تحلیلگر اقتصادی با اشاره به تجربه سال‌های گذشته تأکید کرده است: «بلندمرتبه‌سازی سال‌هاست در حال اجراست، اما نه اثر مثبت مشخصی داشته و نه توانسته مشکل بازار مسکن را حل کند؛ بسیاری از طرح‌های مطرح‌شده هنوز در مرحله آزمایش هستند و تا زمانی که وضعیت اقتصاد کلان اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار هیچ چشم‌انداز مثبتی برای بازار مسکن داشت.»