به گزارش صدای بورس پس از گذشت ۱۰ روز از توقف معاملات نمادهای بزرگ پالایشی و بلاتکلیفی سهامداران این صنعت، انتشار مصوبه جدید قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی، یکی از مهم‌ترین ابهامات این گروه را برطرف کرده است. در همین راستا شرکت‌های پالایش نفت تهران، شیراز، اصفهان و تبریز روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه با انتشار اطلاعیه‌های افشای اطلاعات بااهمیت گروه «ب»، تصویب‌نامه هیئت وزیران را به اطلاع سهامداران رساندند. با وجود این، افشاهای منتشرشده به ابلاغ مصوبه اختصاص دارند و هنوز تصویر دقیقی از آثار مالی آن بر سودآوری هر پالایشگاه ارائه نمی‌کنند.
ماجرای توقف نمادهای پالایشی از شنبه ۱۱ مهرماه آغاز شد؛ زمانی که در میانه معاملات بورس تهران، نمادهای «شپنا»، «شبندر»، «شتران»، «شبریز» و «شراز» متوقف شدند. هم‌زمان، ناظر بازار با استناد به ماده ۳۱ دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات و به دلیل وجود ظن دستکاری قیمت و استفاده از اطلاعات نهانی، معاملات آن روز این پنج شرکت را تأیید نکرد.
پنج پالایشگاه افشا کردند؛ «شبندر» در انتظار
صبح سه‌شنبه ۲۱ مهرماه و هم‌زمان با انتشار خبر ابلاغ مصوبه جدید دولت، اطلاعیه‌های افشای اطلاعات بااهمیت گروه «ب» یکی پس از دیگری در سامانه کدال منتشر شدند.
بررسی اطلاعیه‌ها نشان می‌دهد «شتران»، «شراز»، «شپنا» و «شبریز» اطلاعیه‌های مربوط به دستورالعمل جدید قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی را منتشر کردند. از میان نمادهای مشمول تعلیق، «شبندر» هم‌چنان افشایی منتشر نکرده است.
در این افشای منتشر شده، نسبت آثار مالی رویداد به کل دارایی‌ها و درآمد فروش سال مالی گذشته باعنوان «مشخص نیست» درج شده است.
فرمول جدید خوراک چه تغییری کرده است؟
براساس تصویب‌نامه هیئت وزیران مبنای قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های اصلی مطابق دستورالعمل ۲۳ دی ۱۴۰۲ وزارت نفت تا پایان شهریور ۱۴۰۵ معتبر خواهد بود و از ابتدای مهرماه، فرمول جدید تا پایان برنامه هفتم پیشرفت مبنای محاسبات قرار می‌گیرد. بنابراین، تغییرات جدید به شش‌ماهه نخست سال جاری تسری نمی‌یابد و آثار مستقیم آن عمدتاً باید در عملکرد نیمه دوم سال شرکت‌های پالایشی بررسی شود.
یکی از مهم‌ترین تغییرات مصوبه، اصلاح میزان تخفیف قیمت خوراک نفت خام سبک و سنگین است. براساس فرمول جدید، کسری ثابت قیمت نفت خام سبک از پنج دلار به دو دلار در هر بشکه کاهش یافته است. همچنین کسری قیمت نفت خام سنگین که پیش‌تر شش دلار بود، به ۴.۱ دلار رسیده است. در مقابل، کسری قیمت میعانات گازی به ۳.۱ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.
این تغییرات به آن معناست که با فرض ثابت بودن سایر متغیرها، قیمت خوراک نفت خام سبک سه دلار و نفت خام سنگین ۱.۹ دلار در هر بشکه افزایش می‌یابد؛ اما برای پالایشگاه‌های مصرف‌کننده میعانات گازی، افزایش تخفیف می‌تواند به کاهش بهای خوراک منجر شود.
به همین دلیل، آثار مصوبه برای پالایشگاه‌های مختلف یکسان نخواهد بود. شرکت‌هایی که بخش عمده خوراک آنها از نفت خام تأمین می‌شود، از محل کاهش تخفیف خوراک با افزایش نسبی هزینه مواجه خواهند شد؛ درحالی‌که واحدهای وابسته به میعانات گازی ممکن است از این بخش مصوبه منتفع شوند.
تأثیر مصوبه بر سودآوری پالایشی‌ها
با وجود افزایش نسبی قیمت خوراک نفت خام، ارزیابی آثار نهایی مصوبه صرفا براساس تغییر تخفیف‌ها امکان‌پذیر نیست؛ زیرا دولت در بخش قیمت‌گذاری فرآورده‌های نفتی نیز اصلاحاتی اعمال کرده است.
در دستورالعمل جدید شاخص‌های کیفی از جمله درجه اکتان بنزین، میزان گوگرد و سایر مشخصات فنی فرآورده‌ها در تعیین قیمت مؤثر خواهند بود. به این ترتیب کیفیت محصولات تولیدی پالایشگاه‌ها نقش پررنگ‌تری در درآمد و حاشیه سود آنها خواهد داشت.
پالایشگاه‌هایی که طرح‌های بهبود کیفیت و ارتقای استاندارد محصولات را اجرا کرده‌اند، ممکن است نسبت به واحدهای دارای فرآورده‌های کم‌کیفیت‌تر از وضعیت مناسب‌تری برخوردار شوند. بااین‌حال تعیین آثار دقیق این تغییرات به ترکیب تولید، کیفیت واقعی فرآورده‌ها و نرخ‌های تسویه هر شرکت وابسته است.