به گزارش صدای بورس، ورود حجت‌اله صیدی به سازمان بورس و اوراق بهادار در شهریور ۱۴۰۳ در شرایطی صورت گرفت که بازار سرمایه در اوج بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران قرار داشت. این وضعیت ناشی از رکود حاکم، خروج نقدینگی و بی‌ثباتی در سیاست‌گذاری‌های کلان بود که انگیزه مشارکت را به حداقل رسانده بود. تیم مدیریتی سازمان بورس از همان روزهای نخست، استراتژی خود را بر بازگرداندن اعتماد عمومی و جذب نقدینگی‌های سرگردان متمرکز کرد.
بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که این استراتژی در بازه زمانی شهریور ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۵ با موفقیت همراه بوده است. ارزیابی شاخص کل بورس تهران حاکی از آن است که این شاخص از حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد به بیش از ۷ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد صعود کرد که بیانگر رشد قابل‌توجه ۲۴۰ درصدی است. شاخص هم‌وزن نیز با رشدی ۱۹۲ درصدی، از ۶۶۶ هزار و ۱۵۶ واحد به یک میلیون و ۹۴۲ هزار واحد رسید و شاخص فرابورس با جهش ۱۵۹ درصدی، مسیر صعودی را از ۲۱ هزار و ۳۵۸ واحد به ۵۵ هزار و ۲۲۰ واحد طی کرد. ارزش کل بازار نیز از ۸ هزار و ۲۸۵ همت به ۲۴ هزار و ۴۳۳ همت رسید که حکایت از رشد ۱۹۵ درصدی ارزش کل بازار دارد.
تعداد سرمایه‌گذاران فعال روزانه از کمتر از ۱۰۰ هزار نفر به بیش از ۵۰۰ هزار نفر افزایش یافت. هم‌زمان ارزش معاملات روزانه خرد از سطح کمتر از ۴ همت به بیش از ۴۰ همت رسید و حجم معاملات روزانه از ۹ میلیارد برگه سهم به حدود ۱۰۰ میلیارد برگه سهم جهش کرد؛ همچنین تعداد معاملات روزانه از حدود ۳۰۰ هزار به ۲.۵ میلیون معامله افزایش یافت.
ارتقای ظرفیت بازار بدهی و ابزارهای سرمایه‌ای
طی دو سال اخیر، مجموعاً بیش از ۳ هزار و ۸۰۰ همت منابع مالی از طریق ابزارهای متنوع بدهی و سرمایه‌ای جذب بنگاه‌ها و پروژه‌ها شد. از این حجم کل، یک هزار و ۹۲۹ همت سهم بازار بدهی و یک هزار و ۹۵۵ همت سهم ابزارهای سرمایه‌ای بوده است.
در بخش اوراق بدهی، مجموع انتشار به رقم ۱,۹۲۹.۱ همت رسید که جزئیات آن شامل ۱,۶۶۱.۶ همت اوراق دولتی، ۲۳۳ همت اوراق ناشران غیردولتی و ۳۴.۴ همت اوراق شهرداری‌هاست. به طوری که مجموع انتشار انواع ابزار بدهی از ۶۹۰.۷ همت در سال ۱۴۰۳ به ۹۵۵.۲ همت در سال ۱۴۰۴ رسید و این روند در ۶ ماهه نخست ۱۴۰۵ نیز با ثبت ۶۷۵.۵ همت استمرار یافت.
در بخش ابزارهای سرمایه‌ای و افزایش سرمایه نیز، سازمان بورس با تسهیل فرآیندها موفق به جذب ۱,۹۵۵.۴ همت شد که بخش قابل توجهی از آن از محل سود انباشته، اندوخته‌ها و مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها تأمین شد. با ادامه روند عرضه‌های اولیه در این دو سال، ۵۶ شرکت جدید با ارزش بازار حدود ۷۸۷ همت وارد بورس و فرابورس شدند.
تنوع‌بخشی به ابزارهای نوین سرمایه‌گذاری
ارزش کل دارایی‌های صنعت صندوق‌ها از ۱,۰۶۱ هزار میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۳ به ۴,۰۸۲ هزار میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ جهش یافت؛ در یک تفکیک جزئی‌تر، دارایی صندوق‌های درآمد ثابت از ۶۹۶ به ۲,۰۰۲ همت، صندوق‌های کالایی از ۵۳ به ۹۷۱ همت، صندوق‌های سهامی از ۱۲۸ به ۵۴۱ همت و صندوق‌های اختصاصی بازارگردانی از ۱۷۵ به ۵۳۴ همت رسید.
در همین بازه، ۱۲۷ صندوق سرمایه‌گذاری جدید پذیره‌نویسی شد و ۶۶.۱ همت جذب سرمایه صورت گرفت. توسعه صندوق‌های طلا در شرایطی که پلتفرم‌های غیررسمی فضای ناامنی ایجاد کرده بودند، امکان سرمایه‌گذاری شفاف و رسمی را فراهم کرد. در ادامه، راه‌اندازی صندوق‌های نقره و صندوق‌های ارزی، گام‌های متفاوتی برای ورود منابع به بسترهای رسمی بودند. همچنین، «صندوق پروژه خورشیدی نور»، پیوند میان ناترازی انرژی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری را برقرار کرد تا نقدینگی به سمت زیرساخت‌ها هدایت شود. در کنار این‌ها، اعطای مجوز به ابزارهایی نظیر صندوق‌های بازنشستگی تکمیلی، جسورانه، املاک و مستغلات، سهامی اهرمی و صندوق‌های بخشی، دامنه انتخاب سرمایه‌گذاران را بسیار گسترده‌تر کرد. هم‌زمان، ظرفیت حرفه‌ای بازار با افزایش تعداد نهادهای مالی دارای مجوز از جمله تأمین سرمایه، سبدگردان، مشاوران سرمایه‌گذاری، پردازش اطلاعات مالی، هلدینگ‌ها و کارگزاری‌ها، تقویت شد.
جراحی ساختارهای معاملاتی، مدیریت بحران و تقویت حکمرانی بازار
یکی از برجسته‌ترین اقدامات، پایان دادن به محدودیت ۲۲ ساله «حجم مبنا» در دی‌ماه ۱۴۰۴ بود. این قانون که سال‌ها به عنوان مانعی برای نقدشوندگی شناخته شده و در صف‌های خرید و فروش باعث قفل شدن دارایی‌ها می‌شد، با حذف شدن، زمینه را برای کشف عادلانه قیمت‌ها فراهم کرد. در همین راستا، حجم مبنای پویا در بازار پایه بر اساس شناوری آزاد اعمال شد و راه‌اندازی مرحله «معاملات پایانی» یا TAL نیز انعطاف‌پذیری معامله‌گران را افزایش داد.
عملکرد سازمان در ایام بحرانی نظیر جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، مانع از فروپاشی روانی بازار شد و با حفظ استمرار فعالیت زیرساخت‌های حیاتی و بورس‌های کالا و انرژی، ثبات مدیریتی به اثبات رسید. از منظر حکمرانی، برگزاری ۴۸ جلسه شورای عالی بورس، ۳۶ جلسه کمیسیون تخصصی و تشکیل ۱۵ کمیته فرعی، چارچوب اجرایی منسجم‌تری ایجاد کرد. در بخش سهام عدالت، تصویب دستورالعمل اجرایی در دی‌ماه ۱۴۰۴ و واریز حدود ۱۵۰ همت سود میان سهامداران، پرونده بلاتکلیفی این حوزه را سامان داد. همچنین برگزاری ۱۳ «میز صنعت» نشان داد که سازمان بورس نه فقط یک نهاد ناظر، بلکه مجموعه‌ای فعال در شناخت دغدغه‌های صنایع و تأثیرگذار در تدوین احکام برنامه هفتم پیشرفت و بودجه است. در نهایت، رسیدگی به ۲,۷۳۰ رأی توسط هیأت رسیدگی به تخلفات و ۷۳۸ رأی در هیأت‌مدیره، انضباط بازار را در این دو سال تضمین کرد. تمامی این اقدامات در کنار یکدیگر، تصویر بازاری را ترسیم می‌کند که از یک وضعیت رکودی و منفعل، به فضایی پویا، شفاف و مجهز به ابزارهای نوین برای آینده اقتصاد ایران تبدیل شده است.
فعالیت‌های انجام شده
-
بازگشایی حساب‌شده بازار سهام پس از تنش‌های نظامی.
-
ادامه فعالیت بورس کالا و انرژی در زمان جنگ.
-
اطلاع‌رسانی و تجهیز منابع نهادهای مالی در دوران جنگ.
-
حفظ ثبات بازار سرمایه در دوران تشدید بحران.
-
افزایش ۵ برابری سرمایه‌گذاران فعال.
-
رشد ۱۰ برابری ارزش معاملات روزانه.
-
رشد شاخص کل از ۲.۱ به ۷.۱ میلیون واحد و رشد ۱۹۵ درصدی ارزش کل بازار رسیدن به ۲۴.۴ هزار همت.
-
تأمین مالی ۳.۸ هزار همتی از طریق ابزارهای بدهی و سرمایه‌ای.
-
عرضه اولیه ۵۶ شرکت جدید با ارزش بازار ۷۸۷ همت.
-
حذف حجم مبنا پس از ۲۲ سال در بورس و فرابورس و اجرای حجم مبنای پویا در بازار پایه
-
راه‌اندازی معاملات در قیمت پایانی (TAL).
-
پذیره‌نویسی ۱۲۷ صندوق سرمایه‌گذاری جدید.
-
راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری نقره، صندوق‌های ارزی و صندوق پروژه خورشیدی (نور).
-
چهار برابر شدن دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و عبور از ۴ هزار همت.
-
صدور مجوز برای ده‌ها نهاد مالی جدید سبدگردان، هلدینگ، تأمین سرمایه و ...
-
تصویب دستورالعمل اجرایی و ساماندهی سهام عدالت.
-
واریز ۱۵۰ همت سود سهام عدالت به حساب سهامداران.
-
مشارکت فعال در تدوین برنامه هفتم پیشرفت و قوانین بودجه.
ماموریت‌های پیش‌رو
-
ضرورت تصمیم‌گیری نهایی در مورد دامنه نوسان.
-
ضرورت مشخص شدن قواعد توکن‌سازی دارایی‌ها.
-
برطرف شدن مشکلات هسته معاملات (تحت تأثیر محدودیت‌های تحریمی).
-
ضرورت افزایش شفافیت صندوق‌های تثبیت و توسعه (علی‌رغم بهبود تناوب گزارش‌دهی).
-
رسیدگی و برطرف شدن فرآیند کند در انتخاب هیأت‌مدیره سپرده‌گذاری مرکزی و فرابورس.
-
طراحی نظام جامع و به‌روز و سریع برای افشای اطلاعات هلدینگ‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری.
-
حرکت از «گزارش ماهانه پرتفوی» به سمت «NAV پویا و استاندارد».
-
انتشار اطلاعاتی مانند فروش، سودآوری، بدهی، تولید، سود تقسیمی و جریان نقدی برای شرکت‌های غیربورسی و با اهمیت.
-
توجه به «سود قابل انتقال» و «جریان نقدی قابل تحقق» شرکت‌های زیرمجموعه در کنار NAV.