۶ماهه‌ها آمدند؛ برندگان واقعی بورس چه کسانی‌اند؟

به گزارش صدای بورس،‌ گزارش‌های ۶ماهه شرکت‌ها حالا تصویر روشن‌تری از وضعیت بنیادی بورس ارائه می‌کنند؛ تصویری که نشان می‌دهد رشد اسمی درآمدها در بسیاری از صنایع چشمگیر بوده، اما این رشد الزاماً به همان میزان به سودآوری تبدیل نشده است. در واقع، تفاوت اصلی میان برندگان واقعی و شرکت‌های صرفاً پرفروش را باید در حاشیه سود و رشد سود خالص جست‌وجو کرد.

بررسی گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد درآمد شرکت‌های بورسی در نیمه نخست سال حدود ۱۱۳ درصد افزایش یافته است. با این حال، باید توجه داشت که مقایسه بازدهی بازار تحت‌تأثیر توقف طولانی معاملات قرار دارد. شاخص کل از زمان بازگشایی بازار تا پایان شهریور حدود ۹۳ درصد و شاخص هم‌وزن حدود ۱۰۱ درصد رشد کرده‌اند.

چند عدد مهم از کارنامه ۶ماهه

رشد فروش و سود بر اساس دوره‌های ۶ماهه منتهی به آخرین دوره گزارش‌شده هر شرکت است؛ به‌دلیل تفاوت سال مالی شرکت‌ها، تاریخ پایان دوره در همه نمادها یکسان نیست.

دارویی‌ها؛ رشد سود مهم‌تر از رشد فروش

دجابر یکی از روشن‌ترین نمونه‌های رشد باکیفیت در گزارش‌های ۶ماهه است. درآمد عملیاتی شرکت ۲۳۵ درصد افزایش یافته، اما سود خالص با رشد ۳۶۳ درصدی به ۸۲۶۰ میلیارد ریال رسیده است. سود ناخالص نیز ۵۳۳ درصد و سود عملیاتی ۶۸۶ درصد رشد کرده است. حاشیه سود خالص شرکت از ۲۶.۶۲ درصد به ۳۶.۷۸ درصد رسیده است.

این اعداد نشان می‌دهد افزایش درآمد در دجابر صرفاً ناشی از رشد اسمی فروش نبوده و بخش قابل‌توجهی از آن به سود تبدیل شده است؛ بنابراین این شرکت را می‌توان نمونه‌ای از رشد سود سریع‌تر از فروش دانست.

شیمیایی‌ها؛ سود جلوتر از درآمد

در شیران نیز تصویر نسبتاً مطلوبی دیده می‌شود. درآمدهای عملیاتی ۶ماهه شرکت ۷۵ درصد افزایش یافته، اما سود خالص ۱۱۰ درصد رشد کرده است. به این ترتیب، سود شرکت با سرعت بیشتری از درآمد رشد کرده و عملکرد آن از منظر کیفیت سود، بهتر از حالتی است که تنها فروش افزایش یافته باشد.

کچاد؛ جایی که رشد فروش به سود تبدیل نشد

در مقابل، کچاد نمونه‌ای است که نشان می‌دهد نباید صرفاً با مشاهده رشد درآمد درباره عملکرد یک شرکت قضاوت کرد. درآمدهای عملیاتی ۶ماهه شرکت ۲۶ درصد افزایش یافته، اما سود خالص تنها ۵ درصد رشد کرده است. سود ناخالص نیز ۱۲ درصد و سود عملیاتی ۲۲ درصد کاهش داشته است.

بنابراین در مورد کچاد، فاصله میان رشد فروش و سود، هشداری درباره افزایش هزینه‌ها و کاهش کیفیت تبدیل درآمد به سود است.

پالایشی‌ها؛ رشد سنگین درآمد، اما نه لزوماً حجم تولید

پالایشی‌ها نیز از نظر درآمدی یکی از بزرگ‌ترین رشدها را ثبت کرده‌اند. مجموع درآمد ۶ماهه شش پالایشگاه بزرگ شامل شپنا، شبریز، شراز، شبندر، شتران و شاوان به حدود ۲۶۵۳ همت رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۱۵۱ درصد افزایش نشان می‌دهد.

اما در این گروه نیز باید میان رشد ریالی فروش و رشد واقعی فعالیت تفاوت گذاشت. برای نمونه، درآمد ۶ماهه شتران ۱۰۲ درصد افزایش یافته، در حالی که مقدار تولید حدود ۲۳ درصد و مقدار فروش حدود ۲۵ درصد کاهش داشته است. درآمد شرکت از حدود ۲۱۵.۹ همت به ۴۳۶.۷ همت رسیده، اما حجم عملیات کاهش یافته است.

در نتیجه، رشد درآمد پالایشی‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای قضاوت درباره کیفیت عملکرد آنها باشد و حاشیه سود و سود خالص اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

فملی؛ جهش فروش با اثر قیمت و نرخ ارز

در فلزات اساسی نیز فملی در نیمه نخست سال حدود ۳۲۹۸.۸ همت درآمد فروش ثبت کرده که نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۲۵.۶۸ درصد افزایش داشته است. این رشد قابل‌توجه است، اما برای قضاوت درباره برنده بودن سهم، باید صورت سود و زیان ۶ماهه و میزان تبدیل این درآمد به سود نیز بررسی شود.

برنده واقعی کدام است؟

کارنامه ۶ماهه بورس یک پیام روشن دارد: رشد فروش به‌تنهایی معیار مناسبی برای شناسایی سهام برتر نیست. شرکتی که درآمدش ۲۰۰ درصد افزایش یافته اما سود آن تنها چند درصد رشد کرده، الزاماً عملکرد بهتری از شرکتی ندارد که با رشد فروش کمتر، سود خود را به شکل محسوسی افزایش داده است.

از این منظر، دجابر و شیران نمونه‌هایی از شرکت‌هایی هستند که رشد سود آنها از رشد درآمد جلو زده است؛ در مقابل، کچاد نشان می‌دهد افزایش فروش بدون بهبود سودآوری نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه عملکرد مطلوب باشد. در پالایشی‌ها و فلزی‌ها نیز رشد سنگین درآمد باید در کنار حجم تولید، حاشیه سود و سود خالص تحلیل شود.

بنابراین سؤال اصلی گزارش‌های ۶ماهه دیگر این نیست که کدام شرکت بیشتر فروخته است؛ سؤال مهم‌تر این است که کدام شرکت توانسته از رشد فروش، سود بیشتری برای سهامدار بسازد.