داستان طلای تفتان؛ از تردید تا تولید

به گزارش صدای بورس، شرکت توسعه معادن پارس تامین امروز با تولید طلا در منطقه تفتان شناخته می‌شود اما نقطه آغاز این مسیر نه یک کارخانه آماده بود و نه معدنی تثبیت‌شده. بلکه یک پروژه مطالعاتی، چند محدوده اکتشافی و شرکتی کوچک بود که فعالیت خود را از دل ماموریت صدر تامین برای ورود به معادن فلزی و سرمایه‌گذاری در مناطق کمتر برخوردار آغاز کرد.

محمدنبی نوری، مدیرعامل شرکت توسعه معادن پارس تامین، در این بخش از گفت‌وگو درباره مسیری می‌گوید که از مطالعات اولیه، تغییر استراتژی از مس به طلا، تردیدهای دیگران، حفاری‌های پرریسک و دریافت گواهی کشف گذشت و در نهایت به شکل‌گیری یکی از پروژه‌های مهم طلایی تاصیکو در سیستان و بلوچستان رسید.

پارس تامین امروز با تولید طلا در تفتان شناخته می‌شود، اما آغاز این مسیر چگونه بود؟

نقطه شروع را باید از سال ۱۳۹۱ دید. آن زمان صدر تامین ماموریت پیدا کرد وارد حوزه معادن فلزی، به‌ویژه مواد معدنی استراتژیک مانند طلا، نقره و مس شود. از طرف دیگر، یکی از ماموریت‌های شستا و صدر تأمین، سرمایه‌گذاری در مناطق کمتر برخوردار و استفاده از ظرفیت‌های این مناطق برای توسعه بود.
در همان دوره، با توجه به پتانسیل‌های استان سیستان و بلوچستان، تعدادی محدوده اکتشافی در اختیار مجموعه قرار گرفت. ابتدا شرکتی وجود داشت که بعدها تغییر نام داد و به شرکت توسعه معادن پارس تامین تبدیل شد. کار از مطالعات مقدماتی و اکتشافات اولیه شروع شد؛ پروژه‌ای که در ابتدا بیشتر جنبه مطالعاتی داشت و هنوز کسی نمی‌توانست با قطعیت بگوید به کارخانه و تولید طلا می‌رسد.

در ابتدا هدف اکتشاف طلا بود یا پروژه با هدف دیگری آغاز شد؟

در ابتدا تمرکز اصلی بر مس بود. محدوده‌هایی مانند پارس یک، پارس دو، پارس سه و خارستان و بیداستر مطرح بودند و مطالعات اولیه هم بر اساس نشانه‌های مس انجام شد. پیش از آن نیز شرکت ملی مس در منطقه فعالیت‌هایی انجام داده بود و گزارش‌هایی وجود داشت، اما جمع‌بندی‌ها نشان می‌داد که محدوده از نظر اقتصادی برای مس به نتیجه قطعی نرسیده است.
حفاری‌های اولیه هم نتایج قابل اتکایی برای مس نداشت. در این مرحله، پروژه با ریسک جدی مواجه شد. اما بررسی دوباره داده‌ها نشان داد که در کنار نشانه‌های مس، آنومالی‌هایی از طلا نیز وجود دارد. همین مسئله باعث شد استراتژی پروژه تغییر کند و تمرکز از مس به پی‌جویی و اکتشاف طلا منتقل شود.

چه زمانی متوجه شدید این محدوده می‌تواند به یک پروژه اقتصادی طلا تبدیل شود؟

وقتی داده‌ها و گمانه‌ها را دوباره بررسی کردیم، مشخص شد با یک محدوده امیدبخش روبه‌رو هستیم. در منطقه مادوفتی، نشانه‌هایی از رگه‌های طلا وجود داشت و نمونه‌برداری‌های سطحی نیز عیارهای قابل توجهی را نشان می‌داد. البته در ابتدا فاصله گمانه‌ها زیاد بود و نمی‌شد فقط بر اساس چند گمانه درباره اقتصادی بودن پروژه تصمیم قطعی گرفت.
زمانی که مسئولیت شرکت را بر عهده گرفتم، مجموعه هنوز ساختار یک شرکت اکتشافی کامل را نداشت. شرکت عملاً از یک اتاق در صدر تامین اداره می‌شد و امکانات میدانی بسیار محدودی وجود داشت. اما در نخستین بازدیدها، وقتی نشانه‌های زمین‌شناسی، گزارش‌های مشاوران و داده‌های حفاری را کنار هم گذاشتیم، احساس کردیم پروژه جدی‌تر از چیزی است که تا آن زمان تصور می‌شد.

در آن زمان نگاه مجموعه به ادامه پروژه چگونه بود؟

واقعیت این است که تردید زیاد بود. از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۸ چند سال کار شده بود، اما هنوز خروجی قطعی و قابل ارائه‌ای وجود نداشت. طبیعی بود که برخی معتقد باشند باید پروژه تعیین‌تکلیف شود و ادامه هزینه‌کرد در آن پرریسک است.
اما ما معتقد بودیم باید داده‌ها دوباره بررسی شود و پیش از هر تصمیمی، چند گمانه تکمیلی در نقاط کلیدی زده شود. در جلسات کارشناسی بحث‌های جدی شکل گرفت. برخی نقدها از نظر علمی قابل طرح بود، اما به نظر من، نگاه فیلدی و تجربی کافی در آن‌ها دیده نمی‌شد. در نهایت تصمیم گرفته شد چند گمانه دیگر طراحی و اجرا شود و اگر نتیجه نداد، پروژه جمع‌بندی شود.

نتیجه آن گمانه‌های تکمیلی چه بود؟

خوشبختانه نتایج مثبت بود. گمانه‌های جدید نشان دادند که موضوع فقط چند رگه جدا از هم نیست، بلکه با یک ساختار گسترده‌تر و قابل توجه‌تر مواجه هستیم. به جای اینکه صرفاً با رگه‌های پراکنده روبه‌رو باشیم، به یک توده سیلیسی رسیدیم که از نظر فنی و اقتصادی اهمیت بیشتری داشت.
پس از آن، شبکه حفاری منظم‌تری طراحی شد. هم‌زمان، استراتژی اکتشاف را نیز تغییر دادیم. به جای اینکه منتظر تکمیل کامل همه اکتشافات در یک محدوده بسیار وسیع بمانیم، بخش‌هایی را که داده‌های متراکم‌تری داشتند جلو بردیم تا بتوانیم گزارش اکتشاف را تهیه و برای دریافت گواهی کشف اقدام کنیم. در پایان سال ۱۳۹۹، گواهی کشف با حجم قابل قبول صادر شد و پروژه وارد مرحله تازه‌ای شد.

چرا این پروژه برای شما فقط یک پروژه معدنی نبود؟

چون از همان ابتدا روشن بود که اگر پروژه به نتیجه برسد، فقط یک کارخانه طلا ساخته نمی‌شود؛ یک مسیر توسعه در منطقه شکل می‌گیرد. منطقه ظرفیت داشت، اما زیرساخت و تجربه سرمایه‌گذاری موفق صنعتی در این مقیاس کم بود. ما می‌دیدیم که اگر این نهال درست کاشته شود، می‌تواند در آینده به یک درخت بزرگ تبدیل شود و سایه آن هم به منطقه برسد و هم به کشور.
در مسیر پروژه، اعتماد مدیران بالادستی، همراهی تیم پارس تأمین، حمایت مردم محلی و باور به ظرفیت منطقه نقش تعیین‌کننده داشت. خیلی‌ها در ابتدا با شک و تردید جلو آمدند، اما همین اعتماد تدریجی باعث شد پروژه متوقف نشود.