به گزارش صدای بورس، بازار بنزین ایران در شرایطی با شکاف میان تولید و مصرف مواجه است که آمارهای رسمی از عبور مصرف روزانه از مرز ۱۳۰ میلیون لیتر و نیاز کشور به واردات بنزین حکایت دارد. استفاده از ظرفیت پتروشیمیها برای افزایش تولید، اگرچه در کوتاهمدت بخشی از کسری را پوشش داده، اما همچنان راهحلی موقتی برای ناترازی این بازار محسوب میشود.
یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، مصرف فعلی بنزین کشور را حدود ۱۳۵ میلیون لیتر در روز اعلام کرده است؛ رقمی که به گفته او در شرایطی ثبت شده که اقتصاد کشور در وضعیت عادی قرار ندارد و بخشی از کاهش مصرف نیز ناشی از شرایط خاص اقتصادی و مدیریت مصرف بوده است. برآورد او این است که در شرایط عادی، نیاز روزانه کشور میتوانست به ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون لیتر برسد.
در سمت تولید، عماد رفیعی، مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، مجموع ظرفیت تولید بنزین در پالایشگاهها و پتروشیمیها را حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز اعلام کرده است. به این ترتیب، حتی بر مبنای همین ارقام، میان تولید و مصرف روزانه بنزین حدود ۵ میلیون لیتر شکاف وجود دارد؛ شکافی که از مسیر واردات و برداشت از ذخایر باید جبران شود.
رفیعی البته نیاز کشور به واردات را حدود ۱۵ میلیون لیتر در روز عنوان کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد ظرفیت اسمی تولید بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده تعادل پایدار بازار باشد. از سوی دیگر، بخشی از این ظرفیت از طریق پتروشیمیها تامین میشود؛ راهکاری که خود رفیعی نیز آن را موقتی دانسته و تاکید کرده است که هزینه آن برای دولت تفاوت معناداری با واردات ندارد.
مصرف بنزین در مسیر صعود
روند مصرف نیز نشان میدهد مسئله تنها به یک مقطع کوتاه محدود نیست. طبق آمار اعلامشده از سوی رفیعی، متوسط مصرف روزانه بنزین از ۹۸ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱۲۳ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۳ و ۱۲۹ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
حتی در برخی روزهای اخیر، مصرف بنزین تا حدود ۱۵۳ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است. رشد سالانه ۶ تا ۸ درصدی مصرف در پنج سال گذشته، در حالی رخ داده که توسعه ظرفیت تولید نتوانسته همپای رشد تقاضا حرکت کند.
در این میان، خودروهای پرمصرف و فرسودگی ناوگان نیز به یکی از عوامل اصلی تشدید ناترازی تبدیل شدهاند. میرزایی معتقد است در صورت نزدیک شدن شدت مصرف ناوگان سبک ایران به استانداردهای کشورهایی مانند ترکیه، امکان صرفهجویی روزانه حدود ۸۵ میلیون لیتر سوخت وجود دارد؛ ظرفیتی که بخش مهمی از آن به مصرف بالای خودروهای داخلی مربوط میشود.
سهم پالایش نفت تهران از افزایش تولید
در این میان، پالایش نفت تهران نیز در زنجیره تولید بنزین کشور قرار دارد. عباس محسنی، مدیرعامل پالایش نفت تهران، از تولید روزانه حدود ۷ میلیون لیتر بنزین در این پالایشگاه خبر داده و گفته است با راهاندازی واحد CCR، حدود ۱.۵ میلیون لیتر در روز به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده خواهد شد.
بر این اساس، در صورت بهرهبرداری از این واحد، تولید بنزین پالایشگاه تهران میتواند از حدود ۷ میلیون لیتر فعلی به حدود ۸.۵ میلیون لیتر در روز برسد؛ افزایشی که معادل رشد حدود ۲۱ درصدی ظرفیت تولید بنزین این پالایشگاه است.
محسنی اعلام کرده است تلاش مجموعه بر این است که واحد CCR در سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسد. با این حال، درباره جزئیات زمانبندی و آخرین وضعیت اجرای این پروژه، برای دریافت توضیحات تکمیلی با پالایشگاه تهران تماس گرفتیم که پاسخی دریافت نشد.
«شتران»؛ سهم سهامداران از پالایشگاه
بررسی وضعیت معاملات اخیر «شتران» نیز نشان میدهد در ۱۰ روز معاملاتی مورد بررسی، سهام این شرکت در چندین روز با خروج پول حقیقی مواجه بوده است. بیشترین خروج پول حقیقی در این بازه در معاملات ۲ شهریور با حدود ۱۰.۶ میلیارد تومان ثبت شده و در اول شهریور نیز حدود ۳۰ میلیارد تومان خروج پول حقیقی به ثبت رسیده است. در مقابل، در برخی روزها ورود پول نیز مشاهده شده؛ بهطوری که در ۳ شهریور حدود ۷۴.۴ میلیارد تومان ورود پول حقیقی ثبت شده است.
در مجموع، دادههای معاملاتی نشان میدهد با وجود اهمیت عملیاتی پالایش نفت تهران و برنامه افزایش ظرفیت تولید بنزین، رفتار سهامداران «شتران» در کوتاهمدت همچنان نوسانی است و نمیتوان صرف افزایش ظرفیت تولید را بهمعنای بهبود قطعی سودآوری سهم دانست.