نقشه جریان نقدینگی در بازار سرمایه؛ برنده مرداد کدام بازار بود؟

به گزارش صدای بورس، مرداد ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه فقط یک ماه صعودی نبود؛ ماهی بود که مسیر حرکت «پول» در بازارهای مالی دوباره تعریف شد. داده‌های رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار نشان می‌دهد جریان نقدینگی در این ماه نه‌تنها تقویت شده، بلکه با شتابی معنادار بین بازارها جابه‌جا شده است؛ جابه‌جایی‌ که می‌تواند جهت‌گیری ماه‌های آینده را تحت تأثیر قرار دهد.

در ظاهر، همه‌چیز به نفع بازار سهام تمام شده است. شاخص کل بورس تهران با رشد حدود ۲۴ درصدی در مرداد یکی از بهترین عملکردهای ماهانه خود را ثبت کرد و در نهایت از سطح ۶ میلیون واحد عبور کرد. اما در پسِ این عدد، روایت اصلی در حرکت پول نهفته است، نه در خود شاخص.

بازگشت سنگین پول حقیقی؛ اعتماد دوباره یا موج مقطعی؟

مهم‌ترین عدد مرداد را می‌توان ورود حدود ۳۳.۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام دانست؛ رقمی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران خرد پس از دوره‌ای از تردید، دوباره به سمت بازار برگشته‌اند.

شدت این ورود نقدینگی تنها به جمع ماهانه محدود نیست. در یکی از روزهای پرهیجان بازار، ورود پول حقیقی به حدود ۹ هزار میلیارد تومان در یک روز رسید؛ عددی که از شکل‌گیری یک موج پرقدرت و نه صرفاً تدریجی حکایت دارد.

هم‌زمان، افزایش مشارکت فعالان نیز قابل توجه بوده است؛ به‌طوری که تعداد کدهای معاملاتی فعال به بیش از ۱ میلیون و ۱۷۸ هزار کد رسید. این یعنی بازار نه‌فقط پول، بلکه مخاطب فعال بیشتری هم جذب کرده است.

جمع این داده‌ها یک پیام روشن دارد؛ پول خرد دوباره وارد بازی شده و این بار با قدرت بیشتر.

معاملات در نقطه اوج؛ پول فقط وارد نشد، در بازار ماند

ورود نقدینگی زمانی معنا پیدا می‌کند که در حجم معاملات دیده شود. در مرداد ۱۴۰۵، میانگین ارزش معاملات خرد به حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان در روز رسید؛ جهشی قابل توجه نسبت به ماه‌های گذشته.

حتی در اوج، بازار رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرد:
۶۵ هزار میلیارد تومان ارزش معاملات روزانه؛ سطحی که در تاریخ بازار سرمایه ایران کم‌سابقه ارزیابی می‌شود.

در طول ماه نیز نوسان معاملات در سطح بالایی باقی ماند؛ به‌طوری که ارزش معاملات خرد در برخی روزها از ۴۰ همت عبور کرد و در روزهای دیگر بین ۲۶ تا ۳۴ همت در گردش بود. این دامنه، از حضور مستمر و فعال نقدینگی در بازار حکایت دارد. به بیان ساده‌تر، پول فقط وارد بازار نشد؛ در آن گردش پیدا کرد.

بازار در اختیار حقیقی‌ها؛ وزن هنوز با مردم است

یکی از مهم‌ترین داده‌ها برای تحلیل رفتار بازار، ترکیب بازیگران است. در مرداد ۱۴۰۵، بیش از ۶۶ درصد ارزش معاملات در اختیار سرمایه‌گذاران حقیقی قرار داشت.

در مقابل، سهم حقوقی‌ها حدود ۱۱.۷ درصد و صندوق‌ها حدود ۸.۲ درصد ثبت شده است. این ترکیب نشان می‌دهد موتور اصلی بازار همچنان پول خرد است؛ شمشیری دو لبه که هم می‌تواند به افزایش عمق بازار کمک کند و هم ریسک نوسانات هیجانی را بالا ببرد.

تمرکز نقدینگی؛ پول کجا ایستاد؟

بررسی جزئی‌تر جریان پول نشان می‌دهد نقدینگی در بازار به‌صورت یکنواخت توزیع نشده است. تنها سه صنعت بانک‌ها، فلزات اساسی و فرآورده‌های نفتی حدود ۳۴ درصد از کل ارزش معاملات را به خود اختصاص داده‌اند.

این یعنی پول به‌جای پخش شدن در کل بازار، پشت سر لیدرها حرکت کرده است. در واقع، رشد شاخص‌ها بیشتر بر دوش صنایع بزرگ شکل گرفته تا یک رشد فراگیر در کل بازار.

رقابت بازارها؛ برنده واقعی کدام بود؟

در سطح کلان‌تر، ارزش معاملات در کل بازارهای مالی (بورس، فرابورس، کالا و انرژی) در برخی روزهای مرداد بین ۳۸ تا ۹۸ هزار میلیارد تومان در نوسان بوده است.

این ارقام نشان می‌دهد بازارهای موازی نیز فعال بوده‌اند، اما در نهایت بازار سهام توانسته بخش قابل توجهی از نقدینگی را جذب کند؛ به‌خصوص با توجه به رشد هم‌زمان معاملات خرد و ورود پول حقیقی.

جمع‌بندی؛ پول برگشته، اما سؤال اصلی پابرجاست

مرداد ۱۴۰۵ را می‌توان ماه بازگشت نقدینگی نامید، اما مسئله اصلی اکنون جای دیگری است: ماندگاری این پول.

سه شاخص کلیدی این ماه در مجموع تصویر نسبتاً روشنی از وضعیت بازار ارائه می‌دهند؛ به‌طوری که ورود حدود ۳۳.۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی در کنار میانگین ۳۱ هزار میلیارد تومان ارزش معاملات روزانه و همچنین سهم بیش از ۶۶ درصدی سرمایه‌گذاران حقیقی نشان می‌دهد بازار نه‌تنها در مسیر رشد قرار گرفته، بلکه از نظر عمق معاملاتی نیز تقویت شده است.

با این حال، دو نکته مهم همچنان در ساختار جریان نقدینگی قابل مشاهده است؛ از یک‌سو تمرکز بالای پول در چند صنعت محدود، و از سوی دیگر تداوم وابستگی بازار به رفتار و تصمیمات پول خرد.

در چنین شرایطی، مسیر بازار در ماه‌های آینده بیش از هر چیز به یک متغیر اصلی گره خورده است؛ اینکه این جریان نقدینگی در بازار باقی بماند یا دوباره مسیر خروج را در پیش بگیرد.